- Dövlət qurumunda işləyirəm. İstirahət bazasına güzəştli yollayış almaq üçün Sanatoriya-Kurort Elektron Rezervasiya Sistemində qeydiyyatdan keçmək istədikdə, sistem buna imkan vermir, "sanatoriya seçin" yazır. Həmkarlar İttifaqı Komitəsinə müraciət etdikdə bildirildi ki, istirahət mərkəzlərinə yalnız evli şəxslər yollayış ala bilər, çünki otaqlar ikinəfərlikdir və bu, Kurortlar İdarəsinin qərarıdır. Bilmək istəyirəm: evlilik statusuna görə istirahət imkanlarının məhdudlaşdırılması hüquqi baxımdan nə dərəcədə düzgündür? Bu, subay şəxslərə qarşı bərabərlik prinsipinin pozulması və diskriminasiya sayılırmı?
Yeganə XUDİYEVA,
Bakı şəhəri
- Sualınıza cavab olaraq bildiririk ki, həqiqətən də, təsvir etdyiniz hal Azərbaycan Respublikasının bir sıra qanunvericilik aktlarının pozuntusu, xüsusilə ayrı-seçkilik kimi qiymətləndirilə bilər.
Belə ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 25-ci maddəsinin 3-cü hissəsinə görə, dövlət irqindən, etnik mənsubiyyətindən, dinindən, dilindən, cinsindən, mənşəyindən, əmlak vəziyyətindən, qulluq mövqeyindən, əqidəsindən, siyasi partiyalara, həmkarlar ittifaqlarına və digər ictimai birliklərə mənsubiyyətindən asılı olmayaraq, hər kəsin hüquq və azadlıqlarının bərabərliyinə təminat verir. O cümlədən insan və vətəndaş hüquqlarını və azadlıqlarını irqi, etnik, dini, dil, cinsi, mənşə, əqidə, siyasi və sosial mənsubiyyətə görə məhdudlaşdırmaq qadağandır. Burada "sosial mənsubiyyət" dedikdə onun nikahda olub-olmaması da ehtiva olunur. Yəni şəxsin evli olub-olmaması və ya hər hansı amilə görə ona əmək, istirahət hüquqlarının realizəsindən imtina edilməsi antikonstitusiondur. Bundan başqa, Əmək Məcəlləsinin 16-cı maddəsinin 1-ci hissəsinə görə, əmək münasibətlərində əmlak vəziyyətinə, ictimai-sosial mənşəyinə, yaşına, ailə vəziyyətinə, həmkarlar ittifaqlarına mənsubiyyətinə, qulluq mövqeyinə, həmçinin işçinin işgüzar keyfiyyətləri, peşəkarlıq səriştəsi, əməyinin nəticələri ilə bağlı olmayan digər amillərə görə işçilər arasında hər hansı ayrı-seçkiliyə yol verilməsi, həmin amillər zəminində bilavasitə və ya dolayısı ilə imtiyazların və güzəştlərin müəyyən edilməsi, habelə hüquqlarının məhdudlaşdırılması qəti qadağandır. Göründüyü kimi, Əmək Məcəlləsi də şəxsin ailə vəziyyətinə görə diskriminasiya olunmasını qadağan edir. Bundan başqa, "İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında" qanuna əsasən, Azərbaycan Respublikasının ərazisində istehlakçılar üçün bərabər şərait yaradılması məqsədilə alqı-satqı prosesində, iş görülməsində və xidmət göstərilməsində istehlakçı ilə istehsalçı, satıcı ilə icraçı arasında münasibətlərin eyni cür tənzimlənməsinin, istehlakçıların hüquqlarının müdafiəsinin ümumi hüquqi, iqtisadi və sosial əsasları təmin edilməldir. Yəni sizə ailə vəziyyətinizə görə istirahət hüququnuzdan imtina olunması adıçəkilən qanunun tələbinə ziddir - fərqi yoxdur bu məhdudiyyət haradan qaynaqlanır - HİK-in müvafiq strukturundan və ya kurort müəssisəsinin özündən.
Məsələnin həlli ilə bağlı HİK-ə yazılı müraciət edə, bu, nəticə verməzsə, məhkəməyə, habelə konstitusion hüququn pozuntusu olduğu üçün Ombudsman Aparatına müraciət edə bilərsiniz.
- Dövlət qurumuna təcili məsələ ilə bağlı ərizə ilə müraciət etmişəm, amma 3 aydır heç bir cavab yoxdur. Bilmək istəyirəm, təşkilat vətəndaşın məktubuna cavab verməlidir, yoxsa bu, onun ixtiyarından asılıdır?
Q.ÜLVİYYƏ,
Bakı şəhəri
- Qeyd olunmalıdır ki, vətəndaş müraciətlərinin cavablandırılmaması kobud konstitusion pozuntu hesab olunmaqdadır. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 57-ci maddəsinə əsasən, vətəndaşların dövlət orqanlarına şəxsən müraciət etmək, habelə fərdi və kollektiv yazılı müraciətlər göndərmək hüququ vardır. Hər bir müraciətə qanunla müəyyən edilmiş qaydada və müddətlərdə yazılı cavab verilməlidir. "Vətəndaşların müraciətləri haqqında" qanunun 10.1-ci maddəsinə görə, vətəndaşların müraciətlərinə ən geci 15 iş günü, əlavə öyrənilmə və yoxlanılma tələb edən müraciətlərə isə ən geci 30 iş günü müddətində baxılır. Qanunun 16-cı maddəsində onun tələblərini pozan şəxslərin məsuliyyət daşıdıqları qeyd olunur. İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 594-1-ci maddəsinə əsasən, vətəndaşların müraciətləri haqqında qanunvericiliyin pozulmasına, yəni "Vətəndaşların müraciətləri haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun tələblərinə uyğun olaraq verilən müraciətin qəbul edilməməsinə görə vəzifəli şəxslərə xəbərdarlıq edilir və ya onlar 100 manat məbləğində, hüquqi şəxslər 200 manat məbləğində cərimə edilir. Vəziyyətdən çıxış yolu kimi, qanun pozuntusu ilə bağlı həmin qurumun rəhbərliyinə və ya yuxarı dövlət orqanına şikayət edə bilərsiniz. Eyni zamanda Azərbaycan Respublikasının İnsan hüquqları üzrə müvəkkilinə (ombudsmana) müraciət edə bilərsiniz. İnzibati Xətalar Məcəlləsinin yuxarıda qeyd olunan müddəası üzrə inzibati araşdırmaya başlamaq, inzibati protokol tərtib etmək hüququ ombudsmana məxsusdur.
Sualları cavablandırdı:
Fərhad NƏCƏFOV,
Azərbaycan Respublikası Vəkillər Kollegiyasının üzvü
