İctimai məkanda aksiya zamanı nəyəsə ziyan dəyərsə, buna kim cavabdeh olur: aksiyada iştirak edənlər, təşkilatçılar, yoxsa bələdiyyə?
S.ƏHMƏDOV,
Gəncə şəhəri
Sualınıza cavab olaraq bildiririk ki, "Sərbəst toplaşmaq azadlığı haqqında" Azərbayan Respublikası Qanununun 12, 13 və 16-cı maddələrinin tələblərinə əsasən, toplantı iştirakçıları və təşkilatçılarının insanların həyat və sağlamlığı üçün təhlükə yarada bilən və ya əmlaka zərər vura bilən hərəkətləri törətməsi qadağandır və bu hərəkətlərin nəticələrinə görə məsuliyyət daşıyırlar. Burada qeyd olunan hərəkətlər 3 növ məsuliyyətin yaranmasına səbəb ola bilər:
İnzibati məsuliyyət:
Belə ki, İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 513.1-ci maddəsi ilə, yığıncaqların, mitinqlərin, nümayişlərin, küçə yürüşlərinin və piketlərin təşkilinin və keçirilməsinin "Sərbəst toplaşmaq azadlığı haqqında" Qanunla müəyyən edilmiş qaydasının toplantının təşkilatçısı tərəfindən pozulmasına görə:
* fiziki şəxslər 1500-3000 manatadək məbləğdə cərimə edilir, yaxud işin hallarına görə, xətanı törədənin şəxsiyyəti nəzərə alınmaqla, 200-240 saatadək ictimai işlər və ya 2 ayadək müddətə inzibati həbs tətbiq olunur;
* vəzifəli şəxslər 3000-6000 manatadək məbləğdə;
* hüquqi şəxslər 15000-30000 manatadək məbləğdə cərimə edilir.
Cinayət məsuliyyəti:
Əgər qeyd olunan əməllərin tərkibində Cinayət Məcəlləsinin 220-ci maddəsinin (Kütləvi iğtişaş əməlinin) tərkbi yaranırsa, yəni əməl zorakılıqların, talanların, yanğınların törədilməsi, əmlakın məhv edilməsi, odlu silahın, partlayıcı maddələrin və ya qurğuların tətbiq edilməsi, yaxud hakimiyyət nümayəndəsinə silahlı müqavimət göstərilməsi ilə müşayiət olunan kütləvi iğtişaşları təşkiletmə və ya belə iğtişaşlarda iştiraketmə ilə müşayiət olunursa, əməli törədən şəxs 4 ildən 12 ilədək müddətə azadlıqdan məhrumetmə ilə cəzalandırılır.
Mülki məsuliyyət:
Mülki Məcəllənin 1096-cı maddəsinə əsasən, mülki hüquq pozuntusu hüquqla və ya qanunla müdafiə edilən başqa şəxsə (zərərçəkənə) birbaşa ziyan və ya zərər vurulmasına gətirib çıxarırsa, bu əməli törədən şəxsin mülki hüquqi məsuliyyəti yaranır. Təqsirli şəxs vurulmuş zərəri qarşılamalıdır.
Göründüyü kimi, inzibati xəta və ya cinayət əməli törətmiş şəxs aksiyanın iştirakçısı, təşkilatçısı və ya hər hansı digər statusundan asılı olmayaraq törətdiyi əməlində inzibati xəta və ya cinayət tərkibi olarsa və eyni zamanda mülkiyyətçisinin kim olması fərq etmədən hər hansı əmlaka zərər dəyərsə, vurulmuş ziyan mülki qaydada ödənilməlidir.
Kirayədə qalan adam ev sahibindən xəbərsiz evə kamera qoya bilərmi? Bu, qanunla necə qiymətləndirilir?
Malik ƏLİMƏRDANLI,
Xırdalan şəhəri
Sualdan kameranın kirayəçinin evdə qaldığı və ya evi təhvil verəndən sonra quraşdırmış və ya saxlamış olması aydın olmadığı üçün məsələnin həllinə hər iki prizmadan cavab veriləcəkdir. Bildiyimiz kimi, kirayə münasibətləri Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi və onun əsasında bağlanılmış kirayə müqaviləsinin şərtləri ilə tənzimlənir. Əgər kirayəçi özünün qanuni əsasla mənzildə qaldığı dövrdə müşahidə kamerası quraşdırmışsa, bununla o, hər hansı mülki hüquqi pozuntuya yol verməmişdir. Belə ki, Mülki Məcəllənin 675 və 676-cı maddələrinə əsasən, əmlak kirayəsi müqaviləsinə görə, kirayəyə verən əşyanı kirayəçinin istifadəsinə verməyi öhdəsinə götürür, həmçinin bütün kirayə müddəti ərzində kirayəyə verən kirayəyə verilmiş əşyanın müqavilədə nəzərdə tutulan istifadəsinə mane olmamalıdır.
Bununla bərabər, kirayəçi müqavilə münasibətləri bitdikdən sonra mənzili təbii aşınma və köhnəlmə halları istisna olmaqla, kirayəyə verənə qaytarmalıdır. Əgər bu zaman o, mənzil sahibinin xəbəri olmadan evdə müşahidə kamerası yerləşdirmişsə, həmin əməl Cinayət Məcəlləsinin 156-cı maddəsi (şəxsi həyatın toxunulmazlığını pozma) üzrə məsuliyyətə səbəb ola bilər. Maddəyə əsasən, şəxsi və ailə həyatının sirri olan məlumatların, belə məlumatları əks etdirən sənədlərin, video və fotoçəkiliş materiallarının, səs yazılarının yayılması, habelə satılması və ya başqasına verilməsi, qanunsuz toplanılması 1000-2000 manatadək miqdarda cərimə və ya 240-280 saatadək ictimai işlər və ya 1 ilədək müddətə islah işləri ilə cəzalandırılır.
Hər bir halda kirayə münasibətlərinə daxil olan tərəflərə tövsiyə olunan odur ki, yaşayış otağının kirayə müqaviləsində bu kimi halları tənzimləyən müddəaları aydın əks etdirsinlər.
Sualları cavablandırdı:
Fərhad NƏCƏFOV,
Azərbaycan Respublikası Vəkillər Kollegiyasının üzvü
