Ümumdünya Təmizlik Günü: Bərk məişət tullantılarının həcmi 2050-ci ilədək 3,8 milyard tona çatacaq  

Bu gün Ümumdünya Təmizlik Günüdür.

AZƏRTAC xəbər verir ki, BMT Baş Assambleyasının 2023-cü il dekabrın 8-də qəbul etdiyi 78/122 saylı qətnaməyə əsasən, hər il sentyabrın 20-si Ümumdünya Təmizlik Günü kimi qeyd olunur.

Qeyd edək ki, artıq uzun illərdir dünyanın müxtəlif ölkələrində milli, regional və yerli hakimiyyət orqanları, eləcə də icmalar ərazilərin təmizlənməsi ilə bağlı tədbirlər keçirirlər. Belə ekoloji aksiyalardan biri olan Ümumdünya Təmizlik Günü də dünyanın bir çox ölkəsində hər il sentyabrın üçüncü şənbə günü keçirilirdi. Aksiyanın məqsədi ərazilərin tullantılardan təmizlənməsi və onların davamlı şəkildə təmiz saxlanılması üçün geniş ictimaiyyətin, medianın, dövlət və biznes strukturlarının səylərini birləşdirməkdir.

Həmin aksiyanın tarixi 2008-ci ildə Estoniyada yaranmış “Gəlin edək!” (Let’s Do It!) hərəkatından başlayır. Həmin il 50 min könüllü 5 saat ərzində ölkə ərazisini 10 min ton tullantıdan təmizləyərək onları utilizasiya və təkrar emala göndərib. Bir neçə il sonra aparılan monitorinq göstərib ki, kütləvi təmizlik aksiyasından sonra ərazilərin çirklənmə səviyyəsi 75 faiz azalıb.

Aksiya xammalın qəbulu məntəqələri barədə məlumat portalının yaradılmasına, paket və qablaşdırmadan istifadənin azaldılması ilə bağlı məlumatlandırma kampaniyasının keçirilməsinə, uşaqlar və böyüklər üçün ekoloji maarifləndirmə tədbirlərinin təşkilinə, eləcə də yaxşı vəziyyətdə olan əşyaların təhvil verilə biləcəyi mağazalar şəbəkəsinin yaradılmasına təkan verib. Aksiya əhalini ekoloji təşəbbüslərin həyata keçirilməsinə ruhlandırıb və insanlara necə yaşayacaqlarının məhz özlərindən asılı olduğunu göstərib.

Həmin uğurlu təcrübə digər ölkələri də ruhlandırıb. 2008-ci ildən etibarən 116 ölkədə bu cür aksiyalar keçirilib, 20 milyon insanın iştirakı ilə 560 min ton tullantı toplanıb. 2018-ci ildə aksiya ilk dəfə 158 ölkədə vahid gündə keçirilib və bundan sonra hər il sentyabrın üçüncü şənbə günü təşkil olunub. Lakin 2023-cü ilin dekabrında BMT bu aksiyanı beynəlxalq günlər siyahısına daxil edib və kampaniyanın tarixini sentyabrın 20-si olaraq müəyyənləşdirib.

Ənənəvi olaraq, bu könüllü vətəndaş aksiyası çərçivəsində kütləvi iməciliklərin və maarifləndirici tədbirlərin keçirilməsi nəzərdə tutulur və burada hər kəs iştirak edə bilər. Təmizlik işləri zamanı əsas diqqət təbii ərazilərə – meşələrə, talalara, su hövzələrinin sahillərinə yönəldilir. Tullantıların toplanması zamanı isə mümkün olduğu hallarda onların çeşidlənməsi təşkil edilir.

Bundan əlavə, aksiyanın yerli təşkilatçıları maarifləndirici tədbirlər keçirir, tullantıların idarə olunmasının müasir sistemini, tullantıların çeşidlənməsini və təkrar emalını, ekoloji həyat tərzini, fərdi və ictimai ekoloji izin azaldılmasını, eləcə də davamlı inkişafı təşviq edirlər.

Ümumilikdə, Ümumdünya Təmizlik Günü çərçivəsində keçirilən tədbirlərdə dünyanın 211 ölkəsindən 114 milyondan çox insan iştirak edir.

BMT, həmçinin bütün üzv dövlətləri, Birləşmiş Millətlər Təşkilatı sisteminə daxil olan təşkilatları, digər beynəlxalq və regional təşkilatları, eləcə də vətəndaş cəmiyyəti, özəl sektor və elmi dairələr də daxil olmaqla, digər aidiyyəti maraqlı tərəfləri davamlı inkişafın təmin olunması baxımından bu günün əhəmiyyəti barədə məlumatlılığın artırılmasına yönəlmiş tədbirlər təşkil etməklə tarixi fəal şəkildə qeyd etməyə çağırır.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) proqnozlarına görə, bərk məişət tullantılarının həcmi 2050-ci ilədək 3,8 milyard tona çatacaq.

Ümumdünya Təmizlik Günü təmiz və sağlam ətraf mühitin qorunması, eləcə də tullantıların və resursların davamlı idarə olunması istiqamətində kollektiv məsuliyyətimizi vurğulayır.

Bu il Ümumdünya Təmizlik Günü "Təmiz boşqablardan təmiz şəhərlərə” devizi altında qeyd olunur.