Potensiallar reallıqlara çevriləcək
Naxçıvan Muxtar Respublikası tarix boyu mürəkkəb coğrafi mövqeyinə baxmayaraq, öz inkişaf yolunu tapmağı bacaran bir diyar olub. Bu qədim torpaq əsrlər boyu zəngin tarixi və mədəni irsi, eləcə də insanlarının zəhməti, quruculuq ənənələri və iqtisadi potensialı ilə seçilib. İndi isə Naxçıvanın qarşısında yeni dövrün tələblərinə uyğun mühüm vəzifələr dayanır. Bu, mövcud imkanları daha geniş iqtisadi fəallığa çevirmək, yeni investisiyalar və istehsal sahələri yaratmaq, əhalinin məşğulluğunu artırmaq və insanların rifahını daha da yüksəltməkdən ibarət olan bir mərhələdir.
Son illər Naxçıvanın inkişafı istiqamətində həyata keçirilən ardıcıl tədbirlər qədim diyarın iqtisadi potensialının yeni müstəvidə dəyərləndirilməsi üçün mühüm zəmin yaradıb. Enerji, sənaye, kənd təsərrüfatı, nəqliyyat, sahibkarlıq və sosial infrastruktur sahələrində atılan addımlar Naxçıvanın gələcək inkişaf konturlarını daha aydın göstərir. Prezident İlham Əliyevin “Naxçıvan Muxtar Respublikasının sosial-iqtisadi inkişafının sürətləndirilməsinə dair əlavə tədbirlər haqqında” sərəncamı məhz bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Sərəncam Naxçıvanın qarşısında yeni inkişaf perspektivləri açmaqla yanaşı, burada iqtisadi fəallığın artırılması, sahibkarlığın və investisiya mühitinin genişləndirilməsi, sosial məsələlərin daha ardıcıl həlli üçün mühüm istiqamətlər müəyyənləşdirir. Başqa sözlə, qarşıdakı mərhələdə söhbət yalnız görülən işlərin davam etdirilməsindən deyil, Naxçıvanın malik olduğu potensialın daha böyük iqtisadi gücə çevrilməsindən gedir.
Sənəddə nəzərdə tutulan 258 milyon manatlıq vəsaitin müxtəlif istiqamətlər üzrə bölüşdürülməsi Naxçıvanın inkişafına kompleks yanaşmanı ortaya qoyur. Burada bir tərəfdən Ordubad rayonunun Tivi kəndində Gilançay üzərində ümumi gücü 15,6 MVt olan Su Elektrik Stansiyasının tikintisinin davam etdirilməsi ilə enerji imkanlarının genişləndirilməsinə, digər tərəfdən 26 yaşayış məntəqəsini birləşdirən yolların əsaslı təmirinə və şəhərlərarası ictimai nəqliyyat parkının yenilənməsinə diqqət yetirilir. Üstəlik, Naxçıvan Dövlət Universitetində tələbələr üçün yeni yataqxana kompleksinin, beş yaşayış məntəqəsində məktəbəqədər təhsil müəssisələrinin inşasının nəzərdə tutulması sosial inkişafın da diqqət mərkəzində olduğunu göstərir.
Bu addımların hər biri ayrı-ayrılıqda mühüm olsa da, onların ümumi mahiyyəti daha böyük bir məqsəddə birləşir: Naxçıvanda müasir həyat və inkişaf üçün zəruri olan əsas infrastrukturun daha da gücləndirilməsi. Yolun yenilənməsi yaşayış məntəqələri arasındakı əlaqələri yaxşılaşdırır, nəqliyyat imkanlarının genişlənməsi insanların gündəlik həyatını asanlaşdırır, enerji layihələri gələcək iqtisadi fəallıq üçün daha möhkəm zəmin yaradır. Təhsil infrastrukturu ilə bağlı tədbirlər isə bu inkişafın mərkəzində insan amilinin dayandığını göstərir.
Digər bir məqam insan amilinin ön plana çıxarılmasıdır. Yeni infrastrukturun qurulması yalnız fiziki dəyişiklik yaratmır. Yolun yenilənməsi yaşayış məntəqələri arasındakı məsafəni qısaldır, nəqliyyat imkanlarının yaxşılaşdırılması insanların gündəlik hərəkətini asanlaşdırır, təhsil infrastrukturu gənclərin daha yaxşı şəraitdə təhsil almasına imkan verir, yaşayış binalarının və istilik sistemlərinin yenilənməsi isə birbaşa ailələrin məişət rahatlığına təsir göstərir. Beləliklə, böyük həcmli dövlət investisiyalarının son nəticədə ünvanlandığı əsas məkan insan həyatıdır.
Naxçıvanın enerji gələcəyi ilə bağlı məqamlar da sənəddə yer alıb. Muxtar respublikanın “yaşıl enerji” zonası kimi inkişaf etdirilməsi yalnız ekoloji baxımdan deyil, iqtisadi baxımdan da yeni imkanlar yaradır. Bərpaolunan enerjinin geniş tətbiqi Naxçıvanın enerji təhlükəsizliyini möhkəmləndirməklə yanaşı, zəngin enerji potensialını regional əməkdaşlıq və yeni iqtisadi imkanlar baxımından mühüm üstünlüyə çevirir. Enerji məsələsi burada nəqliyyat və iqtisadi inkişafla da birbaşa bağlıdır. Müasir enerji infrastrukturu olmadan yeni istehsal müəssisələrinin, sənaye parklarının, rəqəmsal xidmətlərin və digər iqtisadi fəaliyyət sahələrinin genişləndirilməsi çətin olar. Buna görə Naxçıvanda enerji sisteminin yenilənməsi ilə bağlı görülən işlərə yalnız texniki infrastruktur layihələri kimi deyil, gələcək iqtisadi fəallığın əsas dayaqlarından biri kimi baxmaq lazımdır.
Eyni yanaşmanı yol və nəqliyyat infrastrukturuna da aid etmək mümkündür. Naxçıvanın coğrafi mövqeyi nəqliyyat əlaqələrinin burada xüsusi əhəmiyyət daşımasına səbəb olur. Müasir yollar kənd təsərrüfatı məhsullarının bazarlara çıxışını asanlaşdırır, turizm imkanlarını genişləndirir, sahibkarlıq fəaliyyətinə yeni nəfəs verir. Başqa sözlə, yol infrastrukturu iqtisadi dövriyyənin sürətlənməsi deməkdir.
Təhsil istiqamətində nəzərdə tutulan addımlar isə Naxçıvanın inkişafında başqa bir vacib məsələyə - insan kapitalına yönəlir. Müasir iqtisadiyyat savadlı, peşəkar və yeniliklərə açıq insanlara da söykənir. Bu baxımdan tələbələr üçün yaradılan yeni imkanlar gələcəyə qoyulan investisiya kimi dəyərləndirilə bilər. Çünki bu gün daha yaxşı təhsil və yaşayış şəraiti qazanan gənc sabah Naxçıvanın iqtisadi, elmi və ictimai həyatında daha fəal rol oynayacaq.
Təbii ki, sərəncamda nəzərdə tutulan tədbirlərin əhəmiyyətini yalnız ayrılan vəsaitlərin həcmi və həyata keçiriləcək layihələrin sayı ilə ölçmək doğru olmaz. Əsas məsələ bu rəqəmlərin arxasında dayanan böyük inkişaf məqsədidir. Bütün istiqamətlər Naxçıvanın daha rahat, daha dinamik və daha dayanıqlı inkişafına hesablanıb.
Bu baxımdan yeni sərəncamı Naxçıvanın gələcəyinə yönələn növbəti mühüm addım kimi qiymətləndirmək olar. Çünki burada söhbət yalnız bu günün ehtiyaclarının qarşılanmasından getmir. Görülən hər bir işin arxasında sabahın daha güclü iqtisadiyyatı, daha müasir infrastrukturu və daha yüksək həyat səviyyəsi dayanır. Naxçıvanın zəngin potensialının ardıcıl dövlət dəstəyi ilə hərəkətə gətirilməsi isə bu qədim diyarın yeni inkişaf mərhələsinə daha inamla qədəm qoymasına imkan verir.
Züleyxa ƏLİYEVA,
“Azərbayc an”
