İkinci Qarabağ müharibəsi bizim şanlı tariximizdir. Bu qələbə tarixdə əbədi qalacaq. Azərbaycan Silahlı Qüvvələri 44 gün ərzində düşmən ordusunu məhv edərək öz ərazi bütövlüyünü bərpa etdi.
Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Qarabağ uğrunda çıxdığı müqəddəs yürüşün hər bir günü Zəfər gününə çevrildi. Hər gün qəhrəman döyüşçülərimiz irəli gedərək, bircə dəfə də olsun azad etdikləri ərazilərimizdən geri çəkilmədilər. Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə peşəkar Azərbaycan Ordusu düşmənə sarsıdıcı zərbələr endirərək işğal olunmuş yaşayış məntəqələrimizi və Qarabağın tacı olan Şuşanı azad etdi. Nəhayət, 2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan Vətən müharibəsi Müzəffər Azərbaycan Ordusunun qələbəsi ilə başa çatdı.
Cəmi 44 gün davam edən müharibədə döyüşçülərimiz bircə dəfə də olsun geri çəkilmədilər. Azərbaycanın mərd oğulları bəşər tarixində misli görünməmiş qəhrəmanlıq göstərdilər. Azərbaycan Ordusu yüksək peşəkarlıq nümayiş etdirərək düşmənə sarsıdıcı zərbələr endirdi. Qətiyyətli Azərbaycan Ordusu erməniləri Ağdam, Laçın və Kəlbəcər rayonlarından qovub çıxarmağa nail oldu. Qısa vaxt ərzində Cəbrayıl, Füzuli, Zəngilan, Qubadlı rayonları, Suqovuşan, Hadrut qəsəbələri, Xocalı və Kəlbəcər, eləcə də bir çox strateji yüksəklik azad edildi. Nəhayət, 2020-ci il noyabrın 8-də şanlı ordumuz Azərbaycanın üçrəngli bayrağını Şuşada dalğalandırdı. Qəhrəman oğullarımız düşməni qarşısında diz çökdürərək onun müqavimətini birdəfəlik sındırdı. Noyabrın 10-da Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanı İlham Əliyev Böyük Zəfər xəbəri ilə xalqımızı təbrik etdi.
Lakin müharibə dövründə ermənilər bir çox məkrli niyyətini həyata keçirməyə başladılar. Onlar hər cür çirkin əməllərə əl ataraq, mülki əhalini atəşə tutaraq, insan tələfatı ilə nəticələnən terror aktları törətdilər. Yaşayış yerlərinə raket və bombalar, hətta qadağan olunmuş silahlar atdılar. Söz yox ki, bütün bu hadisələr düşmənin olduqca rəzil, gücsüz durumda olduğunu göstərirdi. Azərbaycan isə bunun tam əksi olaraq beynəlxalq hüquq normalarına, müharibə qaydalarına riayət edərək öz torpaqları uğrunda yalnız cəbhədə savaş aparırdı.
Həmin dövrdə Ermənistan silahlı qüvvələri cəbhə bölgəsindən xeyli uzaqda yerləşən Azərbaycanın ikinci böyük şəhəri olan Gəncəni raket atəşinə tutdu. Şəhər sakinləri o müdhiş gecələrdə böyük həyəcan yaşadılar. Uçmuş evlərin daşları altında qalmış insanların fəryadı bu gün də qulaqlarda səslənir. Geçə vaxtı evlərində yatdıqları zaman raket atəşinə tutulması nəticəsində dağılmış evlərin qalıqları altında haray çəkən insanlar indi də gəncəlilərin yadından çıxmır.
İlk raket hücumu 2020-ci il oktyabrın 4-də gecə yarı törədildi. Həmin gün atılan 3 raket zərbəsi nəticəsində bir nəfər həlak oldu və 36 nəfər müxtəlif bədən xəsarətləri aldı. Şəhərin Nəriman Nərimanov, Əziz Əliyev, Əli Nəzmi və digər küçələrində yerləşən evlər tamamilə dağıldı. Hətta bir neçə nəqliyyat vasitəsinə də ziyan dəydi.
Bu riyakar əməlindən "ruhlanan" ermənilər bir gün sonra ikinci raket hücumu törətdilər. Oktyabrın 5-də atılan raketlər şəhərin "Grand Qafqaz" Ticarət Kompleksinə düşdü. Səhər saatlarında atılan 3 raket zərbəsi nəticəsində 3 nəfər müxtəlif bədən xəsarətləri ilə xəstəxanalara yerləşdirildilər. Şah İsmayıl Xətai prospektində yerləşən ticarət mərkəzinə külli miqdarda ziyan dəydi.
Oktyabrın 11-də yerli vaxtla gecə saat 2 radələrində atılan raketlər yaşayış ərazisinə düşməklə ətrafda olan binaları dağıtdı. Böyük dağıntılar törədən raketlər 31 mənzili tamamilə uçurmaqla hadisə yerində və onun yaxınlığındakı obyektlərə ciddi ziyan vurdu. Həmin hücum zamanı ümumilikdə 205 nəfərin yaşadığı 95 mənzil qəzalı vəziyyətə düşdü. 10 nəfər həlak oldu, 34 nəfər yaralandı.
Oktyabrın 17-də gecə saatlarında atılan beşinci raketlər də şəhərdə böyük dağıntılar törətdi. Aida İmanquliyeva və Samir Xasıyev küçələrinə düşən raketlər nəticəsində 20 ev dağılmaqla, xeyli sayda mülki şəxs dağıntılar altında qaldı. Hücum nəticəsində 15 nəfər həlak oldu, 54 nəfər yaralandı. Beləliklə, Gəncə şəhərinə atılmış raket zərbələri nəticəsində 6-sı uşaq və yeniyetmə olmaqla, ümumilikdə 26 nəfər həlak oldu, 31 uşaq olmaqla, 142 nəfər müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri aldı. Bu faciə nəticəsində 3 ailənin üzvü olan 4 uşaq hər iki valideynini itirdi. Beləliklə Gəncədə dinc sakinlərin raket atəşinə tutularaq qətlə yetirilməsi düşmənin nə qədər qəddar və məkrli olduğunu bir daha sübut etdi. İşğalçılar beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərini, 1949-cu il tarxli Cenevrə Konvensiyasının müddəalarını, eləcə də BMT-nin Təhlükəsizlik Şurasının qərar və qətnamələrini kobud şəkildə pozmaqla dinc əhalini hədəfə aldı, yaşlılara və uşaqlara qarşı soyqırımı törədildi.
Ermənilər tərəfindən törədilən bütün bu qanlı hadisələrin səbəbini yaxşı dərk edən gəncəlilər başa düşürdülər ki, Azərbaycan haqq savaşındadır və Azərbaycan Ordusu tezliklə bütün bunların əvəzini çıxacaq. Belə də oldu. Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi altında ordumuz misilsiz qələbələr qazandı.
Dövlətimizin başçısı digər bölgələr kimi, Gəncədə törədilən faciələri də daim diqqət mərkəzində saxlayırdı. Onun tapşırıqları ilə şəhər rəhbərliyi tez-tez dağılmış ərazilərdə olur, insanlarla söhbət apararaq onları təmkinli olmağa çağırır, törədilmiş faciələrin nəticələrinin aradan qaldırılması üçün sakinlərə hər cür dəstək göstərirdi. Raket hücumu nəticəsində həlak olanların ailələrinə başsağlığı verən ölkə rəhbəri onların tezliklə yeni mənzillərlə təminat olunacaqlarını bildirirdi.
İndi həmin dəhşətli hadisələrdən 6 il ötür. Zəfərlə başa çatan Vətən müharibəsindən sonra ölkə başçısı İlham Əliyev gəncəlilərin həmin dövrdə çəkdikləri əziyyətləri heç vaxt unutmur. Şəhərə atılmış raket hücumları nəticəsində törədilmiş dağıntıları və bu hücumlar nəticəsində həlak olanların xatirəsini daim diqqətdə saxlayır. Elə bu məqsədlə dövlət başçısı sərəncam imzalayaraq Gəncə Memorial Kompleksinin tikintisi ilə bağlı göstəriş verdi. Beləliklə, Gəncə terrorunu əbədiləşdirən bir muzeyin yaradılmasına başlanıldı. 4 hektar ərazidə inşa edilən Gəncə Memorial Kompleksi təkcə bir abidə deyil, həm də tarixi yaddaş məkanına çevrildi. Spiralvari formada layihələndirilən kompleksin memarlıq həlli raketin yerdə vurduğu dəhşətli izlər simvoluna çevrildi. Bundan başqa, kompleksdə təkcə müharibə zamanı törədilən terror hücumları deyil, həm də Azərbaycan xalqına qarşı müxtəlif dövrlərdə həyata keçirilən cinayətlər, xüsusilə Qərbi Azərbaycan əhalisinin deportasiyası, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurdan məcburi köçkünlük mövzuları da öz əksini tapdı.
Bu günlər bütün Azərbaycan xalqı düşmən üzərində qələbəmizi bir daha qeyd edir, Gəncə Memorial Komplerksini ziyarət etməklə 6 il əvvəl ermənilər tərəfindən şəhərdə törədilən vəhşilikləri bir daha yada salırlar.
Sabir ƏLİYEV,
"Azərbaycan"
