Dövlətlər arasında münasibətlərin möhkəmlənməsi yalnız siyasi görüşlər və iqtisadi razılaşmalarla məhdudlaşmır. Təhsil, mədəniyyət, turizm, rəqəmsal idarəçilik və insanlar arasında birbaşa təmaslar da ikitərəfli əməkdaşlığın davamlılığını müəyyən edən mühüm amillərdir. Prezident İlham Əliyevin Kamboca Krallığının Baş naziri Hun Manet ilə görüşdən sonra mətbuata verdiyi bəyanatda bu istiqamətlərə xüsusi diqqət yetirilməsi iki ölkə arasında münasibətlərinin daha geniş məzmun daşıdığını göstərir. Dövlətimizin başçısı təhsil sahəsində keçmiş əməkdaşlıq ənənələrinin bərpasının, turizm əlaqələrinin inkişafının və Azərbaycanın “ASAN xidmət” modelinin Kambocada doğurduğu marağın ikitərəfli münasibətlərə töhfə verə biləcəyini bildirib. Eyni zamanda, nəqliyyat və rəqəmsal transformasiya müzakirə olunan prioritet sahələr sırasında qeyd edilib. Bu məsələlərin ortaq cəhəti ondan ibarətdir ki, onlar dövlətlərarası münasibətləri konkret insanlara, mütəxəssislərə, tələbələrə, sahibkarlara və vətəndaşlara daha yaxın edir.
Bu sözləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı, Azərbaycan-Kamboca parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun rəhbəri Şahin Seyidzadə deyib.
O bildirib ki, təhsil əlaqələrinin tarixi təcrübəyə əsaslanaraq yenidən inkişaf etdirilməsi iki ölkə arasında humanitar münasibətlərin genişləndirilməsi üçün imkan yaradır. Xarici ölkədə təhsil alan tələbələr yalnız akademik bilik qazanmırlar. Onlar həmin ölkənin cəmiyyəti, mədəniyyəti, gündəlik həyatı və peşəkar mühiti ilə də tanış olurlar. Bu təcrübə gələcəkdə beynəlxalq əməkdaşlıqda iştirak edən mütəxəssislər üçün əlavə üstünlük yarada bilər. Azərbaycan universitetləri ilə Kambocanın ali təhsil müəssisələri arasında əlaqələrin qurulması müxtəlif akademik proqramlar, tələbə və müəllim mübadiləsi, birgə tədqiqatlar və onlayn təhsil təşəbbüsləri vasitəsilə həyata keçirilə bilər. Bu istiqamətdə konkret proqramların hazırlanması zamanı hər iki ölkənin təhsil sisteminin xüsusiyyətləri, ixtisaslara olan tələbat və maliyyələşmə imkanları nəzərə alınmalıdır. Təhsil mübadiləsinin mühüm istiqamətlərindən biri beynəlxalq münasibətlər və diplomatiya sahəsidir. Hun Manetin səfəri çərçivəsində ADA Universiteti ilə Kambocanın diplomatik təhsil qurumu arasında əməkdaşlıq sənədinin imzalanması bu sahədə institusional əlaqələrin inkişafı üçün zəmin yaradır. Diplomatik təhsil üzrə əməkdaşlıq hər iki ölkənin mütəxəssislərinə beynəlxalq münasibətlər, danışıqlar, çoxtərəfli diplomatiya və dövlət idarəçiliyi sahələrində təcrübə mübadiləsi aparmaq imkanı verə bilər. Bu cür əlaqələr dövlətlər arasında qarşılıqlı anlaşmanın inkişafına və peşəkar şəbəkələrin formalaşmasına töhfə verir.
Azərbaycan-Kamboca əməkdaşlığında təhsil, turizm və rəqəmsal idarəçilik
Deputat, həmçinin qeyd edib ki, ikitərəfli münasibətlərin davamlılığı cəmiyyətlərin bir-birini tanıması ilə də bağlıdır. Dövlətlər arasında imzalanan sənədlər və əldə olunan siyasi razılaşmalar vacib olsa da, insanlar arasında birbaşa təmasların genişlənməsi qarşılıqlı münasibətlərin ictimai əsaslarını möhkəmləndirir. Təhsil proqramları, mədəni tədbirlər, turizm səfərləri, universitetlərarası əlaqələr və peşəkar mübadilə bu məqsədə xidmət edən vasitələrdir. Azərbaycan və Kamboca arasında belə əlaqələrin inkişafı hər iki ölkənin tarixi, mədəniyyəti və cəmiyyət həyatı haqqında məlumatlılığın artmasına kömək edə bilər. Xüsusilə gənclər arasında mübadilə proqramları uzunmüddətli perspektivdə əhəmiyyətlidir.
Ş.Seyidzadənin sözlərinə görə, Prezident İlham Əliyevin bəyanatında turizm ikitərəfli əməkdaşlığın perspektivli sahələrindən biri kimi qeyd olunub. Turizm həm iqtisadi, həm də humanitar əhəmiyyət daşıyır. Turist səfərləri xidmət sektorunda fəaliyyət göstərən şirkətlər arasında əməkdaşlığı genişləndirə, mehmanxana, nəqliyyat, turizm marşrutları və digər xidmətlər üzrə yeni imkanlar yarada bilər. Eyni zamanda, turistlərin qarşılıqlı səfərləri xalqların bir-birinin tarixi və mədəniyyəti ilə yaxından tanış olmasına şərait yaradır. Azərbaycan və Kamboca arasında turizm əlaqələrinin inkişafı üçün, ilk növbədə, qarşılıqlı məlumatlandırmanın genişləndirilməsi, turizm şirkətləri arasında təmasların yaradılması və səfərlərin təşkili ilə bağlı praktiki məsələlərin öyrənilməsi vacibdir.
“Azərbaycan və Kamboca arasında humanitar əməkdaşlığın inkişafı təhsil əlaqələrinin bərpası, turizm imkanlarının genişləndirilməsi, rəqəmsal idarəçilik təcrübəsinin paylaşılması və insanlar arasında birbaşa təmasların artırılması ilə bağlıdır. Prezident İlham Əliyevin bəyanatında bu sahələrin qeyd olunması ikitərəfli münasibətlərin yalnız siyasi və iqtisadi çərçivədə deyil, cəmiyyətlər arasında əlaqələr baxımından da inkişaf etdirilməsinə diqqət yetirildiyini göstərir. ADA Universiteti ilə Kambocanın diplomatik təhsil qurumu arasında əməkdaşlıq sənədi və “ASAN xidmət” modelinə göstərilən maraq bu istiqamətlərdə konkret imkanların mövcudluğunu nümayiş etdirir. Gələcəkdə əməkdaşlığın səmərəliliyi mübadilə proqramlarının davamlılığından, institusional əlaqələrin inkişafından və əldə olunan təcrübənin praktik tətbiqindən asılı olacaq. İnsan kapitalına, bilik mübadiləsinə və vətəndaşlara xidmətin keyfiyyətinə yönələn təşəbbüslər Azərbaycan–Kamboca münasibətlərinin uzunmüddətli əsaslarını möhkəmləndirə bilər”, - deyə deputat əlavə edib.
jpg_1791890094.jpg)
