"Qobustan" Günəş-Elektrik Stansiyası Azərbaycanın "yaşıl enerji"sini gücə çevirir
Qobustanın günəşli iqlimi bölgənin təbiətdən gələn mühüm üstünlüklərindəndir. Həmin potensialdan səmərəli istifadə isə ərazidə bərpaolunan enerji istehsalının inkişafı üçün geniş imkanlar yaradır. Bu imkanların real nümunələrindən biri "Qobustan" Günəş-Elektrik Stansiyasıdır (GES). Stansiyanın istifadəyə verilməsi Azərbaycanın "yaşıl enerji" siyasətinin və bərpaolunan enerji mənbələrindən istifadənin genişləndirilməsi istiqamətində həyata keçirdiyi layihələr sırasında xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
"Qobustan" GES-in istifadəyə verilməsi ilə regionun təbii potensialının iqtisadi imkanlara çevrilməsinin daha bir nümunəsi ortaya çıxır. Günəşin yaratdığı enerji imkanlarından yararlanmaqla Qobustan artıq bərpaolunan enerji layihələrinin ünvanlarından birinə çevrilir. Günəş şüalarını elektrik enerjisinə çevirəcək stansiya regionun enerji potensialından daha səmərəli istifadə etməyə və "yaşıl enerji"nin istehsalını genişləndirməyə hesablanıb. Layihə Qobustanın enerji xəritəsində yeni bir səhifə açır və ölkənin daha təmiz və dayanıqlı enerji mənbələrinə keçidi sürətləndirir. Günəş panellərindən əldə olunan enerjinin elektrik şəbəkəsinə ötürülməsi həm "yerli enerji" istehsalına dəstək verir, həm də ənənəvi enerji mənbələrindən asılılığın azaldılmasına yönəlmiş tədbirlərin bir hissəsini təşkil edir.
Qeyd edək ki, layihənin reallaşdırılması üçün ilk addımlar 2024-cü ildə atılıb. Həmin il keçirilən hərracda 100 MVt gücündə "Qobustan" Günəş-Elektrik Stansiyasının tikintisi üzrə Çin şirkəti "Universal International Holdings Limited" qalib elan edilib. Tikinti işlərinə 2025-ci ilin mayında başlanılıb və işlər əsasən yerli şirkətlərin iştirakı ilə aparılıb. "Qobustan" Azərbaycanda bərpaolunan enerji mənbələri üzrə hərrac vasitəsilə həyata keçirilən ilk layihə olmaqla yanaşı, "Universal Energy" şirkətinin də ölkəmizdə reallaşdırdığı ilk layihədir. Stansiyada günəş panelləri, sahə invertorları və transformatorlar quraşdırılıb, kabelləşdirmə işləri tamamlanıb. İstismara verildikdən sonra stansiyanın ildə təxminən 200 milyon kilovat-saat elektrik enerjisi istehsal edəcəyi gözlənilir ki, bu da ildə təxminən 45 milyon kubmetr təbii qaza qənaət deməkdir. Layihənin karbon emissiyalarının ildə 97 min ton azalmasına da töhfə verəcəyi proqnozlaşdırılır.
Yeri gəlmişkən, Çinin Şanxay şəhərində yaradılmış "Universal Energy" şirkəti "yaşıl enerji" və enerji saxlanc sistemləri üzrə layihələr təqdim edir. Bu böyük Çin şirkəti Qazaxıstan və Özbəkistanda da bərpaolunan enerji layihələri həyata keçirir. Günəşin enerjisini elektrikə çevirən stansiyada müasir günəş panelləri ilə yanaşı, sahə invertorları və transformatorlar da quraşdırılıb. Kabelləşdirmə işlərinin tamamlanması ilə stansiyanın texniki infrastrukturu formalaşdırılıb.
İki gün öncə GES-in istifadəyə verilməsi ilə bağlı keçirilən açılış mərasimi tarixi yaddaş üçün gözəl hadisədir. Prezident İlham Əliyev paytaxtın Qaradağ rayonunda yerləşən 100 MVt gücündə "Qobustan" GES-in açılışında iştirak edib. Dövlət başçısının açılış mərasimində iştirakı layihənin ölkənin enerji gündəliyində tutduğu yerin göstəricisidir. Bu layihə Azərbaycanın bərpaolunan enerji potensialından daha geniş istifadə etmək niyyətinin real nümunələrindən biridir. Qobustanda günəşdən əldə olunan enerji təbii resurs olmaqla yanaşı, ölkənin enerji sisteminə yeni qapı açan istehsal mənbəyidir. Günəşin bol olduğu Qobustanda qurulan stansiya "yaşıl enerji"nin ölkənin enerji balansındakı payının artırılmasına öz töhfəsini verəcək.
Energetika Nazirliyi yanında Bərpa Olunan Enerji Mənbələri Dövlət Agentliyinin (BOEMDA) direktoru Cavid Abdullayev jurnalislərə açıqlamasında deyib ki, Azərbaycanda sənaye miqyaslı GES-lərdə ən güclü günəş panelləri "Qobustan"da quraşdırılıb: "Qobustan GES-də Çinin "LONGi Green Energy Technology Co., Ltd." şirkətinin istehsalı olan, 710 vatt gücündə günəş panelləri quraşdırılıb. Bu panellər hazırda Azərbaycanda sənaye miqyaslı günəş-elektrik stansiyalarında istifadə olunan ən yüksək güclü panellərdir".
135 QVt quruda, 157 QVt dənizdə texniki potensial, 27 QVt iqtisadi potensial və 2027-ci ilin sonunadək planlaşdırılan 1,5 QVt yeni güc... Rəqəmlər Azərbaycanın "yaşıl enerji" xəritəsinin miqyasını göstərir. Bu xəritədə 100 MVt-lıq "Qobustan" Günəş-Elektrik Stansiyası isə artıq proqnoz deyil, reallığa çevrilmiş layihələrdəndir.
Züleyxa ƏLİYEVA,
"Azərbaycan"
