Çinli tədqiqatçılar insan embrion diskinin ilk modelini hazırlayıblar.
AZƏRTAC xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri çərşənbə günü “Cell” jurnalında dərc edilib.
Beynəlxalq səviyyədə qaydalar mayalanmadan 14 gün sonra, yəni, qastrulasiya mərhələsindən – dölün inkişafının ən vacib dövrlərindən biri olan orqan əmələ gəlməsi prosesindən sonra bütün insan embrionlarının kultivasiyasını qadağan edir.
Bu səbəbdən laboratoriyada embrionabənzər modellər yaratmaq erkən insan inkişafının vacib 14-21 günlük dövrünü öyrənmək və embriologiyanın “qara qutusu”nu araşdırmaq üçün yeganə etik yoldur.
Tədqiqatın aparıcı müəllifi və Çin Elmlər Akademiyasının Zoologiya İnstitutunun professoru Yu Leçyanın sözlərinə görə, alimlər qrupu insan embrion modellərinin yaradılması üçün biomühəndislik yanaşması tətbiq edib. Tədqiqatçılar erkən insan hüceyrələrinin məkan mövqeyini və siqnal mühitini ətraflı şəkildə əks etdirən əvvəlki işlərindən - yüksəkkeyfiyyətli xəritələrdən istifadə edərək müxtəlif hüceyrə növlərini dəqiq müəyyən edilmiş yerlərdə yerləşdirən mikrofabrik becərmə cihazı hazırlayıblar. Bu yanaşma təbii embrionların məkan arxitekturasını təqlid edib və orqan embrional hüceyrələrinin düzgün istiqamətlərdə ortaya çıxmasına şərait yaradıb.
Modellərin 80 faizindən çoxu əsas inkişaf proseslərini uğurla təkrarlaya bilib. Yeddigünlük becərmə dövründə onlar sinir borusu, ağciyərlərin, qaraciyərin və mədəaltı vəzinin sələflərini ehtiva edən ibtidai bağırsaq və avtonom ritmik yığılmalar nümayiş etdirən ibtidai ürək kamerasını inkişaf etdirib. Fərdi hüceyrələrin təhlili onların hüceyrə tərkibinin təbii 21 günlük insan embrionunun tərkibinə tam uyğun olduğunu təsdiqləyib.
Yu Leçyan bildirib: “Tədqiqat orqan istehsalını və regenerativ təbabəti dəstəkləmək üçün “in vitro” şəraitində orqan progenitor hüceyrələrinin genişmiqyaslı, modulyar istehsalının əsas məqsədinə çatmaq üçün təməl qoyub və potensial olaraq, toxumaların bərpasına və ya hətta laboratoriyada orqanların yaradılmasına imkan yaradıb”.
Çinin Orqan Donorluğu və Transplantasiyası üzrə Milli Komitəsinin məlumatları göstərir ki, bu ölkədə hər il təxminən 300 min xəstə orqan nəqlinə ehtiyac duyur, lakin bu əməliyyat 20 mindən də az pasiyent üçün həyata keçirilir. Qlobal miqyasda ehtiyacı olan hər on xəstədən yalnız birinə transplantasiya əməliyyatı edilir.
jpeg_1792314532.jpeg)
