Dünyada baş verən geosiyasi proseslər qlobal iqtisadiyyata ciddi ziyan vurur. Xüsusilə bu, iki önəmli sahədə özünü büruzə verir. Birincisi, Hörmüz boğazında və Qırmızı dənizdə gedən hərbi əməliyyatlar neft ixracını minimum səviyyəyə endirib. İkincisi, Hörmüz boğazında, Qırmızı dənizdə gedən savaşlar, Rusiya-Ukrayna müharibəsi dünyanın logistik imkanlarını məhdudlaşdırıb.
Neftin dünya bazarına çıxarılmasında yaranan əngəllər onun psixoloji hədd sayılan 100 dolları keçməsinə səbəb olub. Beynəlxalq logistikada ortaya çıxan çətinliklər isə qlobal ticarət və təchizat zəncirində qırılmalarla nəticələnib. Bu üzdən dünyada iqtisadi fəallıq azalıb, ticarətin səviyyəsi aşağı düşüb. Mütəxəssislərin hesablamalarına görə, proses bir qədər də uzanarsa, dünyada iqtisadi böhranın baş verməsi qaçılmaz olacaq.
Hazırda Rusiya özünün ən çətin dövrünü yaşayır. Belə ki, Rusiya-Ukrayna müharibəsi onun iqtisadi gücünü xeyli zəiflədib. Çünki bu müharibə Şimal qonşumuzu böyük məbləğdə vəsait xərcləməyə məcbur edir. Digər tərəfdən Ukrayna raket və dron zərbələri ilə Rusiyanın neft emalı müəssisələrinin çoxunu sıradan çıxarıb. İş o yerə çatıb ki, bu ölkə özü dizel yanacağını xaricdən almaq barədə düşünür, mövcud ehtiyatların satışını isə gələn ilədək qadağan edib.
Rusiyanın ciddi problemi təkcə neft ixracı ilə məhdudlaşmır. Bu ölkənin qarşılaşdığı çətin və hələlik həll edə bilməyəcəyi məsələ logistika ilə bağlıdır. Belə ki, Rusiya dünya bazarına Avropa və Qara dəniz vasitəsilə çıxırdı. İndi iki ölkə arasında gedən müharibə üzündən bu imkanlarından məhrum olub. Bu üzdən yeganə çıxış yolunu "Şimal-Cənub" nəqliyyat marşrutunun aktivləşdirilməsində görür.
İndi Şimal qonşumuz nəqliyyat blokadasından çıxmasının yolunu "Şimal-Cənub" marşrutunun və Zəngəzur dəhlizinin (TRIPP) fəaliyyətində görür. Bu səbəbdən Şimal qonşumuzun yüksək rəsmiləri Zəngəzur dəhlizi (TRIPP) ilə bağlı pozitiv bəyanatlar səsləndirirlər. Rusiya Prezidenti Vladimir Putin "Valday" Beynəlxalq Diskussiya Klubunun plenar sessiyasında bildirmişdir: "Diqqətinizə çatdırmaq istəyirəm ki, marşrutun bir hissəsi Azərbaycan ərazisindən keçməlidir. Azərbaycan bu layihənin həyata keçirilməsini dəstəkləyir və onu perspektivli hesab edir".
Rusiya Prezidenti həmçinin layihənin reallaşdırılması üçün zəruri kredit vəsaitlərinin ayrılmasına Rusiya tərəfinin hazır olduğunu açıqlayıb: "Şimal-Cənub" Beynəlxalq Nəqliyyat Dəhlizinə gəlincə, biz kredit resursları ayırmağa hazırıq. Bunun üçün müvafiq maliyyə vəsaitlərimiz nəzərdə tutulub".
Məlum olduğu kimi, ölkəmizin xarici siyasətinin əsas prinsipi bütün ölkələrlə qarşılıqlı fayda əsasında əməkdaşlıq etməkdir. Dövlətin bu istiqamətdə apardığı siyasət Orta dəhlizi dünya üçün əhəmiyyətli bir ticarət marşrutuna çevirib. Hazırda yeganə qlobal ticarət arteriyasıdır ki, fasiləsiz işləyir. Bu, Prezident İlham Əliyevin apardığı uğurlu xarici siyasətin parlaq qələbəsidir.
Azərbaycan dünya üçün əhəmiyyətli ola biləcək "Şimal-Cənub" marşrutunun fasiləsiz fəaliyyət göstərməsi üçün üzərinə düşən vəzifələri uğurla icra edir. Rusiyaya uzanan dəmir və avtomobil yollarını müasir dövrün tələbinə uyğun modernləşdirir. Bununla yanaşı, Astarada yükdaşımaları asanlaşdırmaq üçün böyük gömrük terminalını tikib. İran tərəfinə uzanan avtomobil yolları dünya standartlarına uyğun yenilənib. Azərbaycan bu marşrutda önəmli qovşaq ölkə olmaq üçün bütün zəruri addımları atır.
Bununla bağlı Prezident İlham Əliyev Bakıda keçirilən 2-ci Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu çərçivəsində təşkil olunan "Parçalanmış dünyada etimadın bərpası: Cənubi Qafqaz qlobal bağlantı və investisiya sabitliyinin dayağı kimi" mövzusunda keçirilən tədbirdə demişdir: "Bu gün biz Azərbaycan ərazisindən yüklərin daşınmasına artan tələbat görürük. İstər "Şərq-Qərb", istərsə də "Şimal-Cənub" istiqamətində olsun. Biz bu iki mühüm marşrutun kəsişməsində yerləşirik. Yeri gəlmişkən, biz hər iki nəqliyyat dəhlizində fəal iştirak edən azsaylı ölkələrdən biriyik. Bu il Azərbaycan ərazisindən tranzit yükdaşımalarının həcmi 16 milyon tona çatacaq, lakin bizim məqsədimiz 2030-cu ilə qədər bu göstəricini 25 milyon tona çatdırmaqdır. Ola bilsin ki, bu göstərici hər iki - "Şərq-Qərb" və "Şimal-Cənub" istiqaməti üzrə hətta daha yüksək olsun".
Rüstəm KAMAL,
"Azərbaycan"
