XXI əsrin ikinci onilliyinin sonlarından etibarən qlobal logistika sistemində müşahidə olunan dəyişikliklər, xüsusilə COVID-19 pandemiyasının yaratdığı böhran, Rusiya-Ukrayna müharibəsi, Qırmızı dəniz hövzəsində təhlükəsizlik risklərinin artması və ənənəvi nəqliyyat marşrutlarında yaranan qeyri-müəyyənlik Avrasiya məkanında alternativ ticarət yollarının əhəmiyyətini kəskin şəkildə artırıb. Bu şəraitdə Trans-Xəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu (Orta Dəhliz) təkcə alternativ deyil, həm də Avropa ilə Asiya arasında ən perspektivli və etibarlı logistika platformalarından birinə çevrilməkdədir.
Bu sözləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Azər Kərimli söyləyib.
“Orta Dəhlizin uğurunu müəyyən edən əsas amillərdən biri Azərbaycanın həyata keçirdiyi uzunmüddətli nəqliyyat siyasətidir. Azərbaycan hələ bugünkü geosiyasi proseslər başlamazdan əvvəl ölkənin tranzit potensialının inkişafını dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biri elan etmişdi. Son iyirmi il ərzində həyata keçirilən iri infrastruktur layihələri bu gün Orta Dəhlizin əsas dayaqlarını təşkil edir.
Bunların sırasında xüsusilə Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanının yaradılması, Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolunun istifadəyə verilməsi və modernləşdirilməsi, Xəzər dənizində müasir bərə donanmasının genişləndirilməsi, magistral avtomobil yollarının yenilənməsi, logistika və yük emalı mərkəzlərinin yaradılması, gömrük və sərhəd prosedurlarının rəqəmsallaşdırılması diqqəti cəlb edir. Bütün bunların nəticəsində Azərbaycan Avropa ilə Asiya arasında, sadəcə, tranzit ölkəsi deyil, həm də regional logistika mərkəzi statusunu möhkəmləndirib”, - deyə A.Kərimli vurğulayıb.
Deputatın sözlərinə görə, hazırda Orta Dəhlizin qarşısında duran əsas vəzifə yalnız infrastrukturun genişləndirilməsi deyil. Əsas məqsəd marşrut boyunca bütün ölkələr arasında vahid logistika sisteminin formalaşdırılmasıdır. Bu istiqamətdə Azərbaycan son illərdə bir sıra mühüm təşəbbüslərlə çıxış edir. 2024–2026-cı illəri əhatə edən Fəaliyyət Planı tranzit potensialının artırılması, logistika xidmətlərinin optimallaşdırılması və beynəlxalq koordinasiyanın gücləndirilməsini prioritet kimi müəyyənləşdirir. Bununla yanaşı, Çin ilə dəmir yolu əməkdaşlığı genişləndirilir, Bakı-Tbilisi-Qars xətti üzrə yükdaşımaların artırılması istiqamətində yeni razılaşmalar əldə olunur, Azərbaycan, Qazaxıstan və Gürcüstan arasında darboğazların aradan qaldırılmasına yönəlmiş birgə fəaliyyət planları həyata keçirilir, Xəzər dənizi vasitəsilə daşımaların səmərəliliyinin yüksəldilməsi üçün liman və gəmiçilik imkanları artırılır.
“Rəqəmsal logistika platformalarının tətbiqi, elektron sənəd dövriyyəsinin genişləndirilməsi və vahid informasiya mühitinin yaradılması yükdaşımaların sürətini və şəffaflığını artıran əsas istiqamətlərdən hesab olunur. Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində nəqliyyat dəhlizləri təkcə iqtisadi kateqoriya hesab edilmir. Onlar dövlətlərin geosiyasi çəkisini müəyyən edən mühüm amillərdən birinə çevrilib. Bu baxımdan Orta Dəhliz Avropanın enerji və logistika təhlükəsizliyinin mühüm elementi olmaqla bərabər Mərkəzi Asiyanın dünya bazarlarına çıxış imkanlarını genişləndirir, Cənubi Qafqazda iqtisadi inteqrasiyanı gücləndirir, Türk dünyası arasında nəqliyyat əlaqələrinin dərinləşməsinə xidmət edir, Avrasiya məkanında alternativ və dayanıqlı ticarət marşrutu formalaşdırır. Bu səbəbdən Orta Dəhliz ətrafında formalaşan əməkdaşlıq modeli tədricən yeni regional iqtisadi arxitekturanın əsas elementlərindən birinə çevrilir.
Azərbaycan isə bu prosesdə yalnız tranzit ölkəsi deyil, həm də regional əlaqələndirici, logistika mərkəzi və strateji tərəfdaş funksiyasını yerinə yetirir. Son illərdə həyata keçirilən infrastruktur layihələri, rəqəmsallaşma, beynəlxalq əməkdaşlığın genişləndirilməsi və siyasi sabitlik Azərbaycanın Orta Dəhlizin aparıcı iştirakçısı kimi mövqeyini daha da möhkəmləndirir. Orta Dəhliz Avrasiya məkanında yeni iqtisadi əlaqələr sisteminin formalaşmasına, təchizat zəncirlərinin dayanıqlılığının artırılmasına və region dövlətləri arasında əməkdaşlığın dərinləşməsinə xidmət edir. Azərbaycan isə uzaqgörən nəqliyyat strategiyası, müasir infrastruktur layihələri və fəal beynəlxalq diplomatiyası sayəsində bu prosesin mərkəzində yer alır. Məhz buna görə də ölkəmizin Orta Dəhlizdəki rolu gələcək illərdə yalnız tranzit imkanları ilə deyil, həm də Avrasiyanın yeni iqtisadi xəritəsinin formalaşmasına verdiyi töhfə ilə qiymətləndiriləcək”, - deyə o əlavə edib.
