Su təhlükəsizliyinin təminatı muxtar respublikada kənd təsərrüfatı üzrə hədəflərə çatmağa imkan verəcək
Bu ilin may ayında təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasında kənd təsərrüfatı, balıqçılıq və akvakultura məhsullarının istehsalı və emalı sahələrinin inkişafına dair 2026–2030-cu illər üçün Dövlət Proqramı”nda Naxçıvan Muxtar Respublikası ilə bağlı əsas hədəf və pilot layihələrin də özünəməxsus yeri var. Bunlar müəyyən edilərkən Naxçıvanın təbii-iqlim şəraiti və resurs potensialı xüsusi nəzərə alınıb.
Prezident İlham Əliyev Naxçıvanda Azərbaycan televiziyasına verdiyi müsahibədə sözügedən sənəddə Naxçıvana aid xüsusi bir hissə olduğunu bir daha qeyd etmişdir. Bəs, muxtar respublikada aqrar sahənin inkişafının əsas istiqamətləri və pilot layihələr nədən ibarətdir? Bunlardan biri model kooperativin yaradılmasıdır. Belə ki, dövlət dəstəyi ilə Naxçıvanda pilot olaraq bir model kənd təsərrüfatı kooperativinin yaradılması və fəaliyyətinin dəstəklənməsi nəzərdə tutulur.
İstehsal və emal sahələrində də hədəflər var. Burada süd, ət istehsalı və qoyunçuluq kimi sahələrdə regional inkişaf prioritetlərinə uyğun olaraq dəyər zəncirinin gücləndirilməsi planlaşdırılır.
Eləcə də modernləşmə və texnologiya diqqət mərkəzindədir. Başqa sözlə, Naxçıvan MR-in aqrar sektorunda müasir texnologiyaların və süni intellekt əsaslı rəqəmsal həllərin tətbiqi imkanları genişləndirilir.
Xüsusi diqqət yetirilən istiqamətlərdən biri də su təminatıdır. Odur ki, Dövlət Proqramının icra mexanizmlərinə kənd təsərrüfatı təyinatlı təsərrüfatların su təchizatının yaxşılaşdırılması tədbirləri də daxil edilib.
“Yəni proqramın tərkib hissəsinə baxmaq kifayətdir ki, burada hər kəs görsün ki, Naxçıvanın inkişafı reallıqdır. Onu da əlavə edə bilərəm ki, bu yaxınlarda - bir neçə ay bundan əvvəl qəbul edilmiş kənd təsərrüfatının inkişafına dair Dövlət Proqramında da Naxçıvanın xüsusi yeri var, payı var, lazımi vəsait nəzərdə tutulub. O cümlədən kənd təsərrüfatının inkişafı üçün vacib olan amil – suvarma layihələri icra edilir. Bir çox artezian quyuları qazılacaq, müasir suvarma sistemləri quraşdırılacaq. Bu gün suvarılmayan torpaqlara su veriləcək. Beləliklə, muxtar respublikanın inkişafı daha sürətli və hərtərəfli olacaq”,- deyə dövlətimizin başçısı bildirib.
Göründüyü kimi, Naxçıvanda su təhlükəsizliyi üzrə genişmiqyaslı proqram həyata keçiriləcək. Belə ki, ərazinin təbii-coğrafi xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla su təhlükəsizliyinin təmin edilməsi, mövcud su ehtiyatlarından səmərəli istifadə, su itkilərinin azaldılması və müasir suvarma infrastrukturunun yaradılması muxtar respublikanın uzunmüddətli inkişaf gündəliyinin strateji istiqamətlərindən biri kimi müəyyənləşdirilib. Bu istiqamətdə işlər ayrıca təsdiq edilən su təsərrüfatına aid tədbirlər planları ilə əlaqəli şəkildө görüləcək.
Xatırladaq ki, bu il fevralın 21-də imzalanmış sərəncamla “Naxçıvan Muxtar Respublikasında su ehtiyatlarından səmərəli istifadənin təmin edilməsinə dair 2026-2030-cu illər üçün Tədbirlər Planı” təsdiq edilib. Fevralın 24-də imzalanmış digər sərəncamla isə əhalinin içməli su ilə təminatının yaxşılaşdırılmasına dair əlavə tədbirlər müəyyən olunub.
Qəbul edilmiş qərarlara əsasən, muxtar respublikanın su təsərrüfatı genişmiqyaslı şəkildə yenilənəcək. Həyata keçiriləcək tədbirlər çərçivəsində 41 nasos stansiyası və təzyiqli boru xətləri əsaslı təmir olunacaq, 20 kanal yenidən qurulacaq. Bundan başqa, Salvartı su anbarının bərpası, Heydər Əliyev adına Su Anbarında əsaslı təmir işlərinin aparılması, eləcə də yeni suvarma infrastrukturunun yaradılması planlaşdırılır.
Görüləcək işlərin həcmi rəqəmlərdən də bəlli olur. Belə ki, suvarma imkanlarının genişləndirilməsi məqsədi ilə 8 563 metr özaxınlı boru xəttinin inşası, 2 200 hektar ərazidə qapalı suvarma sisteminin, 5 600 hektarda isə kollektor-drenaj şəbəkəsinin yaradılması nəzərdə tutulur. Kollektor-drenaj şəbəkəsinin 2 200 hektarı Kəngərli, 3 400 hektarı Şərur rayonlarını əhatə edəcək, Naxçıvan şəhəri üzrə müvafiq göstəricilər isə layihələndirmənin nəticələrinə əsasən müəyyənləşdiriləcək.
Sudan söz düşmüşkən onu da qeyd edək ki, adıçəkilən proqramın mühüm istiqamətlərindən biri də əhalinin dayanıqlı və keyfiyyətli içməli su təminatının gücləndirilməsidir. Bu məqsədlə Sədərək və Kəngərli rayonlarının mərkəzlərində və bir sıra yaşayış məntəqələrində su təchizatı və kanalizasiya şəbəkələrinin inşası, Ordubad şəhərinin içməli sutəmizləyici qurğusunun əsaslı təmiri və Babək şəhərində yeni içməli sutəmizləyici qurğunun inşası nəzərdə tutulub.
Əhalinin içməli su təminatının yaxşılaşdırılması istiqamətində həyata keçiriləcək mühüm tədbirlərdən biri kimi subartezian quyusunun qazılması müəyyənləşdirilib. 38 yaşayış məntəqəsində 40 belə quyunun qazılması planlaşdırılıb.
Beləliklə, 2026-2030-cu illəri əhatə edən tədbirlər yalnız ayrı-ayrı su təsərrüfatı obyektlərinin bərpasını deyil, su mənbəyindən istehlakçıya qədər bütöv su idarəetmə zəncirinin yenilənməsini hədəfləyir. Nasos stansiyalarının və magistral su infrastrukturlarının bərpası, kanalların yenidən qurulması, müasir suvarma sistemlərinin yaradılması, sutəmizləyici qurğuların yenilənməsi və yaşayış məntəqələrinin içməli su və kanalizasiya şəbəkələri ilə təmin edilməsi Naxçıvanda su təhlükəsizliyinin uzunmüddətli əsaslarının formalaşdırılmasına, kənd təsərrüfatının dayanıqlı inkişafına və əhalinin həyat keyfiyyətinin yüksəldilməsinə xidmət edəcək.
Su təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi muxtar respublikanın zəngin kənd təsərrüfatı potensialının daha səmərəli reallaşdırılmasına, aqrar sektorun modernləşdirilməsinə və müasir istehsal modellərinin tətbiqi istiqamətində strateji hədəflərə çatmağa dəstək verəcək.
Flora SADIQLI,
“Azərbaycan”
