Ev şəraitində bitki saxlamaq həm sağlamlıqdır, həm də psixoloji baxımdan bir çox müsbət təsirlərə malikdir. Təbiətlə ünsiyyət insanın daxili dünyasını sakitləşdirdiyi kimi, ev bitkiləri də təbiətin bir parçası olaraq gündəlik həyatımıza rahatlıq gətirir. Alimlərin araşdırmalarına görə, otaq bitkiləri havanı təmizləyir, oksigen səviyyəsini artırır, rütubəti tənzimləyir və stresin azalmasına kömək edir. Xüsusilə şəhər mühitində yaşayan insanlar üçün evdə bitki saxlamaq təbii nəfəs mənbəyi rolunu oynayır. Bunlardan əlavə, bitkilərə qulluq prosesi insanın məsuliyyət hissini artırır, gündəlik qayğılarını unudaraq diqqətini başqa bir canlıya yönəltməsinə şərait yaradır. Sulama, torpağın dəyişdirilməsi, yarpaqların təmizlənməsi kimi sadə işlər həm fiziki aktivliyi artırır, həm də insanın beynini sakitləşdirir. Psixoloqların fikrincə, bitkilərə qulluq edən insanlarda depressiya və narahatlıq halları daha az müşahidə olunur. Bitkiyə baxmaq, onun inkişafını izləmək və böyüdüyünü görmək insanda sevinc və məmnunluq hissi yaradır. Təcrübə göstərir ki, bitkilərə sevgi ilə yanaşanda, onlara xüsusi qayğı göstərəndə daha yaxşı inkişaf edirlər. Bitkilərə qulluğu həyat tərzinə çevirmiş insanlar yetişdirib bəslədiyi bitkilərlə söhbətləşir, onları uşaq kimi əzizləyir və bundan xüsusi zövq alırlar.
Evdə havanı daha çox oksigenlə zənginləşdirən bitkilər arasında aloe vera, xlorofitum (hörümçək bitkisi), sansevieriya (ilan bitkisi), areka xurması, bambuk palma və fikus növləri xüsusilə seçilir. NASA-nın apardığı araşdırmalara əsasən, bu bitkilər yalnız oksigen istehsal etmir, həm də havadakı zərərli toksinləri (formaldehid, benzen, ammonyak və s.) udaraq təmiz mühit yaradır. Aloe vera gecə də oksigen istehsal etdiyi üçün yataq otağı üçün ideal hesab olunur. Sansevieriya isə istənilən şəraitdə asanlıqla böyüyə bilir və havanı effektiv şəkildə təmizləyir.
Hər bir bitkinin özünəməxsus xüsusiyyəti olduğu kimi, qulluqetmə qaydası da var. Elə bitkilər var ki, sərin yerə qoymaq və onların sulanma rejiminə diqqət etmək lazımdır. Bəzi otaq bitkiləri gec, bəziləri isə əksinə, intensiv su verilməsini tələb edir. Xüsusən qış aylarında otaq bitkilərinə yer seçərkən diqqətli olmaq, qızdırıcı panellərə yaxın yerləşdirməmək, amma işıq almasına, soyuqla təmasda olmamasını nəzarətdə saxlamaq lazımdır. Tez-tez iqlim dəyişikliyinə məruz qalmaları da bitkilərin inkişafına zərər yetirə bilir.
Xarici ölkələrdə ev və ofis interyerlərində bitkilərin istifadəsi daha geniş yayılıb. Skandinaviya ölkələrində "biofilik dizayn" adlanan yanaşma ilə evlər və iş yerləri çoxlu yaşıl bitkilərlə bəzədilir. Bu üsul işçilərin məhsuldarlığını artırır, stres səviyyəsini azaldır və yaradıcılığı stimullaşdırır. Yaponiya və Koreyada isə "fitonsid terapiyası" deyilən üsul tətbiq olunur - bitkilərin yaydığı təbii efir yağları sinir sistemini sakitləşdirir, immuniteti gücləndirir. Bundan başqa, Avropa ölkələrində vertikal bağlar, yəni divar boyu yaşıl kompozisiyalar xüsusi populyarlıq qazanıb. Bu dekorativ yanaşma həm vizual gözəllik, həm də sağlamlıq baxımından üstünlük təşkil edir.
Hətta otaq bitkiləri ilə bağlı müəyyən inanclar da mövcuddur. Son vaxtlar mənfi enerjiyə qarşı həssas olduğu deyilən krasula - pul ağacı kimi tanıdığımız bitkiyə evlərdə üstünlük verilir və onun ruzi bolluğu yaradacağına inanırlar. Kaktusları radiasiyanı süngər kimi çəkdiyinə inanaraq kompüterlərin yanında yerləşdirənlər də var.
Ən gözəl dekorativ görünüşə malik ev bitkiləri arasında monstera, orkide, anturium, kaktus və sukulentlər, həmçinin zəncəfilçiçəyi və bromeliya kimi ekzotik növlər seçilir. Monstera iri yarpaqları ilə interyerə tropik hava qatır, orkide zərif çiçəkləri ilə zövq oxşayır, anturium isə həm parlaq yarpaqları, həm də çiçəkləri ilə evə təravət gətirir. Bütün bunlar deməyə əsas verir ki, dekorativ bitkilərin seçimi insanın estetik zövqünə təsir edir və evdə xoş əhvali-ruhiyyə yaradır.
Beləliklə, evdə bitki saxlamaq sadəcə dekorativ məqsəd daşımır, həm də fiziki sağlamlıq və psixoloji rahatlıq üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir. Xarici ölkələrdə tətbiq olunan yaşıl dizayn üsulları isə göstərir ki, bitkilər yalnız evlərimizdə deyil, iş mühitində də əvəzsiz fayda mənbəyidir. Gözəl görünüşlü dekorativ bitkilər həm sağlamlıq, həm də estetik baxımdan həyat keyfiyyətini artırır.
Nərminə ƏSGƏROVA,
"Azərbaycan"
