1993-cü ildə Ümummilli Lider Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışı yalnız daxili sabitliyin bərpası ilə məhdudlaşmadı, həm də Azərbaycanın gələcək onilliklər üçün xarici siyasət və iqtisadi inkişaf modelini müəyyən etdi. Həmin modelin əsas sütunu neft strategiyası idi. Bu gün baxdıqda görürük ki, 1994-cü ildə imzalanmış “Əsrin müqaviləsi”, sadəcə, enerji sazişi deyildi. Bu sənəd Azərbaycanı beynəlxalq enerji bazarının mühüm iştirakçısına çevirdi. Bakı–Tbilisi–Ceyhan və Bakı–Tbilisi–Ərzurum kimi layihələr Azərbaycanın enerji resurslarını alternativ marşrutlarla dünya bazarına çıxardı və ölkənin strateji əhəmiyyətini artırdı.
Bu sözləri AZƏRTAC-a açıqlamasında politoloq Yalçın Hacızadə söyləyib.
O bildirib ki, Azərbaycanın müstəqil enerji siyasəti bəzi məkrli dairələrin müqaviməti ilə qarşılaşırdı. Həyata keçirilən balanslaşdırılmış diplomatiya göstərdi ki, dövlət maraqlarına söykənən uzunmüddətli strategiya qısamüddətli siyasi təzyiqlərdən daha davamlıdır. Həmin dövrdə qəbul edilən qərarlar təkcə neft ixracını təmin etmədi. Onlar Azərbaycanın geosiyasi çəkisini artırdı, ölkəni Avropa ilə Asiyanı birləşdirən mühüm enerji və logistika qovşağına çevirdi. Məhz həmin strateji kurs sonradan Cənub Qaz Dəhlizi, yaşıl enerji layihələri və Orta Dəhliz kimi təşəbbüslərin meydana çıxmasına və uğur qazanmasına möhkəm zəmin yaratdı. Beləliklə, bu gün Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzundan, etibarlı tərəfdaş imicindən və Orta Dəhlizdə aparıcı rolundan danışarkən, bu uğurların təməlində Heydər Əliyevin uzaqgörən neft strategiyasının dayandığını xüsusi vurğulamaq lazımdır. O dövrdə atılmış addımlar yalnız iqtisadi dividendlər deyil, həm də dövlətin siyasi müstəqilliyini möhkəmləndirən və milli maraqları qoruyan uzunmüddətli geosiyasi kapital formalaşdırdı.
“XXI əsrin ikinci onilliyinin sonlarından etibarən beynəlxalq münasibətlər sistemində baş verən hadisələr qlobal enerji və nəqliyyat siyasətini köklü şəkildə dəyişdirdi. Xüsusilə Rusiya–Ukrayna müharibəsi Avropanın enerji təhlükəsizliyi anlayışını yenidən formalaşdırdı. Uzun illər enerji təchizatında məhdud sayda mənbələrə arxalanan dövlətlər alternativ tərəfdaşların əhəmiyyətini daha aydın dərk etdilər. Məhz bu mərhələdə Azərbaycanın illər ərzində həyata keçirdiyi ardıcıl və praqmatik siyasətin strateji dəyəri tam şəkildə üzə çıxdı. Vaxtilə Azərbaycanın beynəlxalq layihələrini müxtəlif siyasi bəhanələrlə tənqid edən, erməni lobbisinin təsiri altında Bakı ilə əməkdaşlığa ehtiyatla yanaşan və beynəlxalq layihələri maliyyələşdirməkdən imtina edən bəzi siyasi dairələr bu gün ölkəmizi Avropanın enerji təhlükəsizliyinin əsas dayaqlarından biri kimi qiymətləndirirlər. Bu dəyişiklik Azərbaycanın dövlət siyasətinin gələcək geosiyasi reallıqları düzgün qiymətləndirməsinin məntiqi nəticəsidir.
Azərbaycan heç vaxt enerjidən siyasi təzyiq vasitəsi kimi istifadə etməyib. Məhz buna görə ölkə etibarlı tərəfdaş nüfuzu qazanıb. Cənub Qaz Dəhlizi vasitəsilə Avropaya qaz ixracının genişlənməsi, yeni interkonnektorların istifadəyə verilməsi və uzunmüddətli müqavilələr Azərbaycanın beynəlxalq etimad kapitalını daha da gücləndirdi. Eyni zamanda, qlobal ticarət marşrutlarında yaranan risklər göstərdi ki, təhlükəsiz və sabit tranzit imkanları iqtisadiyyat qədər siyasət üçün də həlledici əhəmiyyət daşıyır. Bu baxımdan, Azərbaycan yalnız enerji ixrac edən ölkə deyil, həm də Avropa ilə Asiyanı birləşdirən etibarlı geosiyasi körpü kimi çıxış edir”, - deyə Y.Hacızadə söyləyib.
Politoloq əlavə edib ki, vaxtilə Azərbaycanın təşəbbüslərinə mane olmağa çalışan dairələrin bu gün Bakı ilə daha sıx əməkdaşlıq axtarması təsadüfi deyil. Bu, dəyişən beynəlxalq güc balansının və təməli Ümummilli Lider Heydər Əliyev tərəfindən atılan və bu gün Prezident İlham Əliyev tərəfindən çox məharətlə həyata keçirilən uzaqgörən dövlət strategiyasının təbii nəticəsidir.
