- Yaşadığım məhəllədə uzun illərdir ki, tikinti işi dayandırılmış sahə mövcuddur. Həmin sahənin torpaq qatı qazılmasına baxmayaraq, özülü qoyulmamışdır. Qazılmış bünövrənin kifayət qədər dərin olmasına (10-12 metr) baxmayaraq, tikintini sifariş edən şirkət ("Statistika" MİK) həmin sahəni qoruyucu zona olaraq hasarlamamış, heç bir təhlükəsizlik tədbiri görməmişdir. Bu il martın 27-də avtomobilimi park edərkən torpaq qatının qaçması səbəbindən həmin boşluğa düşmüşəm. Nəticədə nəqliyyat vasitəm tamamilə sıradan çıxmış və özüm ciddi bədən xəsarəti almış, uzun müddət əmək qabiliyyətimi itirmişəm. Bu hal tibbi ekspert rəyi ilə təsdiq olunmaqdadır. Hadisə ilə bağlı və təqsirkar şəxslərin cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməsi üçün aidiyyəti dövlət orqanlarına şikayət ünvanlasam da, fakt üzrə cinayət işinin açılması barədə rədd qərarı çıxarılmışdır. Bilmək istəyirəm, həmin qərardan hansı qaydada şikayət edə və hüquqlarımı necə bərpa edə bilərəm? Mənə dəymiş maddi ziyanı, müalicə xərclərini və mənəvi zərəri hansı qaydada tələb etmək mümkündür?
Rüstəm MÜTƏLLİBOV,
Bakı şəhəri
- Sualınızda qaldırılan məsələlər Azərbaycan Respublikasının Cinayət-Prosessual Məcəlləsi əsasında tənzimlənir. Məcəllənin 212-ci maddəsinin tələbinə görə, cinayət işinin başlanması üçün səbəblərin qanunsuz olduğu və ya əsasın olmadığı halda ibtidai araşdırma orqanının səlahiyyətli nümayəndəsi cinayət işinin başlanmasının rədd edilməsi haqqında qərar çıxarır. Cinayət işinin başlanmasının rədd edilməsi haqqında qərarın surəti həmin qərarı qəbul etmiş şəxs tərəfindən 24 saat müddətində törədilmiş cinayət haqqında məlumat vermiş fiziki şəxsə göndərilir. Həmin qərardan müvafiq olaraq prokurora, yuxarı prokurora, yaxud məhkəməyə şikayət verilə bilər. Qeyd olunmalıdır ki, bu halda ən effektiv müdafiə vasitəsi, yəni cinayət işinin başlanılması barədə rədd qərarında şikayətin məhz məhkəməyə verilməsidir. Bu halda məhkəmə göstərilən qərarı ləğv edir və yaxud cinayət işinin başlanmasının rədd edilməsi haqqında çıxarılmış qərarı dəyişdirilmədən saxlayır. Cinayət prosesini həyata keçirən orqanın rədd qərarından şikayətə onun daxil olduğu andan 10 gün müddətində qapalı məhkəmə iclasında hakim tərəfindən təkbaşına baxılır. Şikayətin baxılması müddəti və yeri haqqında vaxtında məlumatlandırılmış şəxslərin məhkəmə iclasına gəlməməsi rədd qərarının qanuniliyinin yoxlanılması üzrə məhkəmə iclasının keçirilməsinə mane olmur. Hakim belə qərarın qanuni və əsaslı olub-olmaması barədə Azərbaycan Respublikasının qanunlarının tələbləri və özünün daxili inamı əsasında qərar çıxarır və məhkəmə iclasında iştirak edən şəxslərə dərhal elan edir. Şikayət edilmiş qərar qanunsuz hesab edildikdə, hakimin qərarına əsasən şikayət vermiş şəxsin hüquq və azadlıqlarının yol verilmiş pozuntularına son qoyulması, pozulmuş hüquq və azadlıqların bərpa edilməsi üçün təxirəsalınmaz zəruri tədbirlər görür, şəxsin hüquq və azadlıqlarının pozulmasına yol vermiş vəzifəli şəxsə qarşı tabeçilik qaydasında yuxarı orqanın rəhbəri təqsirli şəxsin məsuliyyəti barədə məsələni Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş qaydada həll edir və şikayət vermiş şəxsə vurulmuş ziyanın ödənilməsini tələb etmək hüququ izah edilir. Hakimin qərarının surəti qərar çıxarıldıqdan sonra 3 (üç) gün müddətində şikayət vermiş şəxsə göndərilir. Əgər məhkəmə sizin şikayətinizi təmin etməsə, həmin qərardan apellyasiya instansiyası məhkəməsinə şikayət verilə bilər. Həmin məhkəmənin qərarı yekun qərardır və mübahisələndirilə bilməz.
Sizə vurulmuş maddi ziyanla bağlı isə bildiririk ki, məhkəmə nəzarəti qaydasında çıxarılmış məhkəmə qərarı əsasında cinayət işi başlanıldıqdan sonra siz məhkəmə baxışında cinayət prosesi tərəflərinin çıxışı başlananadək istənilən an mülki iddia verə bilərsiniz. Yəni siz mülki iddianızı həm ibtidai araşdırma dövründə, həm də məhkəmə baxışı çərçivəsində tərəflərin çıxışı başlanılanadək vermək imkanına maliksiniz. Mülki iddia yalnız yazılı formada verilə bilər. İddia ərizəsində hansı cinayət təqibi üzrə kimin kimə qarşı, hansı əsasla və hansı məbləğdə mülki iddia verməsi göstərilməli, həmçinin zərərin ödənilməsi üçün konkret məbləğin və ya əmlakın tutulması barədə xahiş öz əksini tapmalıdır.
- Fərdi sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olmaq niyyətindəyəm və işimi qanunvericiliyin tələblərinə uyğun qurmaq istəyirəm. Xahiş edirəm, sahibkarlıq fəaliyyətinə başlamaq və onun təşkili prosesi barədə ətraflı məlumat verəsiniz.
Gəray CAHANGİRLİ,
Hacıqabul rayonu
- Sualınızla bağlı bildiririk ki, ölkəmizdə fərdi sahibkar, yəni fiziki şəxs olaraq sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olmaq üçün qanunvericilikdən irəli gələn bir sıra tələblər mövcuddur. Əvvəla, bunun üçün fəaliyyətin hüquqi forması seçilməlidir. Belə ki, əgər fəaliyyət genişhəcmli sahibkarlıq fəaliyyətini əhatə edəcəksə, bu zaman şirkətin təsis edilməsi daha məqsədəuyğundur. Əks halda fiziki şəxs olaraq da sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul ola bilərsiniz. Bunun üçün vergi uçotuna durmaq lazımdır. Fərdi sahibkar vergi orqanına fiziki şəxsin sahibkarlıq fəaliyyəti üzrə uçota durması üçün ərizə ilə qeydiyyata alınmalıdır. Qeydiyyat onlayn olaraq e-taxes (e-taxes.gov.az) portalı və ya "ASAN" xidmət vasitəsilə mümkündür, hətta elektron imza (ASAN imza və ya digər gücləndirilmiş elektron imza) ilə məsafədən də qeydiyyat edilə bilər. Qeydiyyat dövlət rüsumundan azaddır və adətən 1-2 iş günü müddətində aparılır. Bu zaman qeydiyyat sizin şəxsiyyət vəsiqəniz əsasında həyata keçirilir. Qeydiyyat zamanı hansı növ vergi ödəyicisi olmağınızdan asılı olaraq vergi növünü seçməlisiniz. Bu, ya sadələşdirilmiş vergi, ya gəlir vergisi və ya əlavə dəyər vergisidir. Bununla bərabər, fəaliyyətə başladıqdan sonra sizin sosial və tibbi sığorta ödənişlərini etməyinizlə bağlı öhdəlikləriniz də yaranır. Vergilər kimi bu sahədə də ödənişlərinizi müvafiq elektron portallar vasitəsilə həyata keçirirsiniz. Əgər sahibarklıq fəaliyyətiniz əczaçılıq, iaşə və sair bu kimi spesifik sahələrlə bağlıdırsa, bu zaman müvafiq lisenziyalar və icazələrin alınması zərurəti yaranacaqdır. Qeyd olunanlarla bərabər, siz VÖEN-inizə bağlı olan bank hesabı da açmalı olacaqsınız. Bundan sonra siz mühasibatlıq işini də qurmalısınız.
Sualları cavablandırdı:
Fərhad NƏCƏFOV,
Azərbaycan Respublikası Vəkillər Kollegiyasının üzvü
