Ata yurdumuz olan evi bir neçə ildir ki, bibim satıb. Satış zamanı bizdən heç bir razılıq ərizəsi alınmayıb. Evin yerləşdiyi torpaq sahəsi isə babamın adınadır və həmin torpağa aid sənəd məndədir. Ev hazırda yeni sahibinin adına keçirilib. Bu halda mən həmin torpaq sahəsinə çıxarış ala bilərəmmi?
Şəbnəm Abbasova,
Sumqayıt sakini
Sualınıza cavab olaraq bildiririk ki, təsvir etdiyiniz vəziyyət kifayət qədər qəliz, lakin təcrübədə tez-tez rast gəlinən hallardan biridir. Burada əsas məsələ iki fərqli obyektə (daşınmaz əmlaka) məxsus hüquqi vəziyyətin mövcudluğudur.
Mövcud vəziyyətlə bağlı hər iki obyekt (ev və torpaq sahəsi) mütləq şəkildə mülkiyyət hüququ dövlət qeydiyyatına alınmalı olan əmlaklardır. Burada mülkiyyət hüququ xüsusi əhəmiyyət daşıdığından sözügedən əmlaklar üzərində mülkiyyət hüququ subyekti də xüsusi əhəmiyyətə malikdir. Qeyd etdiyiniz vəziyyətdə torpaq sahəsinin mülkiyyətçisi babanızdır və onun rəsmi razılığı olmadığı halda sözügedən torpaq sahəsinin satılması mümkün deyil. Babanızın sağ olmaması halında belə bu yaxın və uzaq qohumlarınıza sözügedən torpaq sahəsini satmaq hüququ vermir. Bunun üçün babanızın mülkiyyətində olan torpaq sahəsi ilə bağlı mütləq şəkildə babanızın vərəsəsi (vərəsələri) müəyyən olunmalıdır. Bundan sonra vərəsə (vərəsələr) torpaq sahəsini lazımi qaydada adına rəsmiləşdirdikdən sonra onun satışını həyata keçirə bilər (torpaq sahəsinin bir neçə mülkiyyətçisi olduğu halda onların birgə razılığı ilə).
Torpaq sahəsinə sizin yeni çıxarış almağınız üçün yuxarıda qeyd olunan qanun və vəsiyyət üzrə vərəsəlik məsələsinin həll edilməsi zəruridir. Çünki torpaq sahəsinə yeni çıxarışın verilməsi torpaq sahəsinə yeni mülkiyyətçinin rəsmiləşdirilməsindən sonra gözlənilən bir prosesdir. Buna görə də sizin ilk istiqamətiniz torpaq sahəsi ilə bağlı babanızın vərəsəsi olmağınızla bağlı zəruri hüquqi prosesləri başlatmağınızıdr.
Babanızın mülkiyyətində olan torpaq sahəsində mövcud olan evə gəlincə, ilk öncə evin mülkiyyətçisi müəyyən olunmalıdır. Təcrübədə belə vəziyyətlərdə evin yerləşdiyi torpaq sahəsinin mülkiyyət hüququnu təsdiq edən sənədin olmasına baxmayaraq, evin mülkiyyət hüququnu təsdiq edən sənədin olmaması faktları mövcuddur.
Evin mülkiyyət hüququnun bibinizin adına olmaması halında bibinizin sözügedən evi satması yalnız evin mülkiyyətçisinin razılığı əsasında mümkündür. Əgər mülkiyyətçi tərəfindən belə bir razılıq mövcud deyilsə, o zaman bu alqı-satqı mülki qanunvericiliyə əsasən, etibarsızlıq baxımdan mübahisələndirilə bilər.
Evin satışı ilə bağlı sizdən razılığın alınmaması, eləcə də alqı-satqının rəsmi qaydada aparılması ilə bağlı mövcud iş materiallarının (alqı-satqı müqaviləsinin bağlanmasına əsas olan sənədləri və s.) nəzərdən keçirmədən və sizin həmin əmlakla bağlı hüquqi vəziyyətinizi öyrənmədən fikir bildirilməsi əsaslı deyildir.
Sualları cavablandırdı:
Paşa SƏFƏROV,
Azərbaycan Respublikası Vəkillər Kollegiyasının üzvü
