Ölkəmiz qlobal enerji təhlükəsizliyinin təminatında strateji önəmə və əhəmiyyətli mövqeyə malikdir
1990-cı illərin çətin şəraitində kiçik bir təşəbbüs kimi başlayan Beynəlxalq Xəzər Neft və Qaz Sərgisinin bu gün genişmiqyaslı "Bakı Enerji Həftəsi"nə çevrilməsi Azərbaycanın iqtisadi müstəqilliyinin və qlobal nüfuzunun bariz göstəricisidir. ABŞ, Türkiyə və Böyük Britaniya kimi dövlətlərin liderlərinin bu tədbirə rəsmi məktub göndərməsi də Bakının qlobal enerji arxitekturasını formalaşdıran mühüm mərkəzlərdən biri olduğunu beynəlxalq səviyyədə təsdiqləyir. Bu məktublar tədbirə verilən siyasi dəstəyin və etimadın ən bariz nümunəsidir.
İyunun 1-də Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev 31-ci Beynəlxalq Xəzər Neft və Qaz Sərgisi "Caspian Oil and Gas", 14-cü Xəzər Beynəlxalq Təmiz Enerji Sərgisi "Caspian Power" və 31-ci "Baku Energy Forum"un rəsmi açılış mərasimində çıxışı zamanı bu məqama xüsusi toxundu. Dövlətimizin başçısı vurğuladı ki, Xəzər Neft və Qaz Sərgisi müasir Azərbaycanın enerji inkişafının bünövrəsini qoydu: "Vaxt ötdükcə o dəyişdi, daha böyük vüsət aldı və hazırda çoxsaylı tədbirlər və xeyli faydalı mərasimlərlə yadda qalan "Bakı Enerji Həftəsi" adlanır".
Prezident İlham Əliyev qeyd edib ki, bu tədbirin əhəmiyyəti, həmçinin ABŞ Prezidenti Donald Trampın nəzakətli məktubunda əks olunub: "Bu bir daha göstərir ki, "Bakı Enerji Həftəsi" qlobal enerji səhnəsində, həqiqətən, aparıcı tədbirlərdən biridir. Mən nəzakətli məktubuna görə Prezident Trampa çox minnətdaram və həmçinin tədbirə məktub göndərmiş Türkiyə Prezidenti Ərdoğana və Birləşmiş Krallığın Baş naziri Starmerə təşəkkürümü bildirirəm. Enerji məsələsini yenidən normal məcraya qaytardığına görə Prezident Trampa daha bir təşəkkür düşür. Hamımız bilirik ki, uzun illər neft və qaz hasilatı ilə məşğul olan ölkələr və şirkətlərə damğa vurulurdu, bəzən qarayaxma obyektinə çevrilirdilər, planetin dağıdılmasında ittiham olunurdular. Hər hansı əsas olmadan, ictimai rəylə küncə sıxışdırılırdılar".
Dövlətimizin başçısının ABŞ Prezidenti Donald Trampın real enerji xəttini təqdir etməsi ölkəmizin beynəlxalq münasibətlərdə hər zaman rasional tərəfdaşlığa üstünlük verdiyini göstərir. Dövlət başçıları arasındakı birbaşa məktublaşmalar və səmimi dialoq şəxsi diplomatiyanın gücünü nümayiş etdirir. Bu münasibətlər Azərbaycanın xarici siyasətdə çevik olduğunu, böyük güclərlə qarşılıqlı hörmət və milli maraqlar çərçivəsində strateji tərəfdaşlıq qura bildiyini sübut edir.
Məlum olduğu kimi, son illərdə karbohidrogen resurslarına qarşı aparılan təbliğat "yaşıl keçid" adı altında sənayenin damğalanması qlobal enerji böhranlarına yol açmışdı. Burada ən mühüm tezis praqmatizmdir. Bu, ənənəvi enerjini tamamilə rədd etmək yox, onun gəlirləri ilə bərpaolunan enerjiyə investisiya qoymaq deməkdir. Azərbaycan məhz bu balansı qoruyan model yaradıb. Ölkəmiz həm Avropanın qaz təhlükəsizliyini təmin edir, həm də regionun "yaşıl enerji" mərkəzinə çevrilir.
Xüsusilə son illərdə yaşanan qlobal geosiyasi böhranlar və təchizat riskləri fonunda Azərbaycan Avropa İttifaqı (Aİ) üçün ən etibarlı alternativ qaz mənbəyinə çevrilib. "Cənub qaz dəhlizi" vasitəsilə qitənin enerji xəritəsi yenidən formalaşır. Azərbaycan ötən il Avropa İttifaqının boru kəməri ilə qaz idxalının təxminən 8,1 faizini təkbaşına təmin edib. Hazırda ölkəmiz qlobal miqyasda 20-dən çox ölkəyə neft, 16 ölkəyə isə təbii qaz ixrac edərək strateji tərəfdaşlıq şəbəkəsini genişləndirir.
Prezident İlham Əliyev çıxışında bu məsələyə də münasibət bildirib. Dövlətimizin başçısı diqqətə çatdırıb ki, bu gün Avropa enerji bazarının "Cənub qaz dəhlizi" olmadan necə olacağını təsəvvür etmək çətindir: "Qeyd etdiyim kimi, biz sayı artmaqda olan ölkələri qazla təchiz edirik. Keçən il burada - "Bakı Enerji Həftəsi"ndə mən auditoriyaya məlumat verdim ki, Azərbaycan qazını 12 ölkə alır. Bu gün onların sayı 16-dır və onlardan 10-u Avropa İttifaqına üzv olan ölkələrdir. Bu ölkələrin sayı, əlbəttə ki, artacaqdır. Boru xətti ilə qazın müxtəlif ölkələrə nəql edilməsi, ərazi və coğrafiya kimi parametrlərə baxsanız görərsiniz ki, biz dünyada birinciyik. Biz qaz təchizatımızı artıracağıq".
Müasir dövrdə enerji gücü həm də təhlükəsiz marşrutlar və regional bağlantılar yaratmaq qabiliyyəti ilə ölçülür. Azərbaycan Xəzər regionunu kəsişən logistik marşrutların mərkəzinə çevirərək, "Şərq-Qərb" və "Şimal-Cənub" dəhlizlərinin təhlükəsizliyini təmin edir. Bu tranzit imkanları resursların qlobal bazarlara fasiləsiz və siyasi risklərdən uzaq şəkildə çatdırılmasına zəmanət verir.
Nəticə etibarilə "Bakı Enerji Həftəsi" və onun çərçivəsində səsləndirilən bəyanatlar Azərbaycanın qlobal enerji siyasətindəki mərkəzi rolunu bir daha təsdiqləyir. Ölkəmiz populist şüarlardan uzaq, milli maraqlara və praqmatizmə əsaslanan balanslı xəttilə həm ənənəvi karbohidrogen sənayesini qoruyur, həm də gələcəyin "yaşıl enerji" ekosistemini uğurla inşa edir. Tədbirə verilən yüksək siyasi dəstək Bakının qərarlarının beynəlxalq miqyasda daşıdığı çəkini və şəxsi diplomatiyanın gücünü nümayiş etdirir.
İsmayıl QOCAYEV,
"Azərbaycan"
