Bir il əvvəl Vaşinqtonda Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev, ABŞ Prezidenti Donald Tramp və Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanın iştirakı ilə keçirilmiş görüş və həmin çərçivədə əldə olunmuş razılaşmalar Cənubi Qafqazın gələcəyi baxımından yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilə bilər.
Bu fikri AZƏRTAC-a açıqlamasında Mətbuat Şurası İdarə Heyətinin üzvü Yeganə Hacıyeva deyib. O bildirib ki, Azərbaycan ilə Ermənistan arasında sülh sazişinin razılaşdırılmış mətninin paraflanması, ATƏT-in Minsk prosesinin bağlanmasına dair birgə müraciətin imzalanması və regional kommunikasiyaların açılması ilə bağlı siyasi iradənin ortaya qoyulması uzun illər münaqişə ilə xarakterizə olunan region üçün yeni siyasi reallığın əsas konturlarını müəyyənləşdirib. Lakin Vaşinqton prosesinin əhəmiyyətini yalnız Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin normallaşması ilə məhdudlaşdırmaq düzgün olmazdı. Burada daha böyük strateji məzmun var. Söhbət müharibədənsonrakı reallığın sülh, təhlükəsizlik, iqtisadi əməkdaşlıq və regional əlaqələr üzərində qurulan yeni inkişaf modelinə çevrilməsindən gedir. Azərbaycanın son illərdə həyata keçirdiyi siyasətə bu prizmadan baxdıqda mühüm bir transformasiya aydın görünür. Qarabağın işğaldan azad edilməsi ilə başlanan bərpa və inkişaf strategiyası artıq Azərbaycanın hüdudlarını aşaraq Cənubi Qafqazın gələcək iqtisadi və siyasi inteqrasiyasının mühüm elementinə çevrilir.
Yeganə Hacıyeva qeyd edib ki, otuz ilə yaxın davam edən işğalın aradan qaldırılmasından sonra Azərbaycan Prezidenti region üçün yeni tarixi vəzifələr yaradıb. Şəhər və kəndlərin yenidən qurulması, əhalinin doğma torpaqlarına qayıdışının təmin edilməsi, yeni nəqliyyat və enerji infrastrukturunun yaradılması və azad edilmiş ərazilərin ölkənin ümumi iqtisadi məkanına inteqrasiyası qarşıda duran əsas məsələlərdir. Bu proses ilk baxışda sırf milli inkişaf layihəsi kimi görünə bilər. Lakin onun miqyası və coğrafiyası daha geniş nəticələr yaradır. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda qurulan yollar, dəmir yolları, hava limanları, enerji xətləri və logistika imkanları Azərbaycanın daxili iqtisadi kommunikasiyaları gücləndirməklə yanaşı, ölkənin regional nəqliyyat və ticarət şəbəkələrində rolunu da artırır. Beləliklə, Azərbaycan Prezidentinin rəhbərliyi ilə aparılan bərpa işləri regional geoiqtisadi imkanlara çevrilir. Azərbaycan Prezidentinin strateji yanaşmasının mühüm xüsusiyyəti də məhz bundan ibarətdir: əldə edilmiş milli nəticəni yalnız öz dövlətinin gücləndirilməsi üçün deyil, regionda yeni əməkdaşlıq imkanlarının yaradılması üçün istifadə etmək. Bu baxımdan Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərində yeni mərhələ xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Uzun illər regionun siyasi gündəliyini müəyyənləşdirən əsas məsələ münaqişənin özü idisə, indi gündəliyin mərkəzinə sülhün institusionallaşdırılması, sərhədlərin qarşılıqlı tanınması, kommunikasiyaların açılması və iqtisadi əlaqələrin inkişaf etdirilməsi kimi məsələlər çıxır. Bu, siyasi düşüncənin mühüm dəyişməsidir.
Çünki davamlı sülh yalnız siyasi sənədlərlə deyil, sülhün iqtisadi və infrastruktur əsaslarının yaradılması ilə möhkəmlənir. Tarix də göstərir ki, keçmiş rəqiblərin gələcək tərəfdaşlara çevrilməsi yalnız siyasi iradə deyil, həm də qarşılıqlı maraqlar sistemi tələb edir.
Onun sözlərinə görə, Azərbaycanın regional siyasətində mühüm element məhz milli təhlükəsizliklə regional təhlükəsizlik arasında qarşılıqlı bağlılığı daha da gücləndirmək məqsədi durur. Dövlət öz iqtisadi, siyasi, diplomatik və infrastruktur imkanlarını regional proseslərin formalaşmasına yönəldə bildikdə onun təsir imkanları milli sərhədlərdən kənara çıxır. Azərbaycanın hazırkı mərhələdə qarşısında duran məsələ də məhz budur, milli gücü regional dəyərə çevirmək. Qarşıda daha böyük məqsəd dayanır: müharibənin yaratdığı yeni siyasi reallığı sülh və inkişaf üçün dayanıqlı sistemə çevirmək. Vaşinqton prosesi bu baxımdan yeni bir başlanğıc nöqtəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Çünki burada siyasi normallaşma ilə yanaşı, regional kommunikasiyaların açılması və iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi üçün perspektivlər də gündəmə gətirilib. Regionun gələcək təhlükəsizliyi artıq yalnız sərhədlərin qorunması məsələsi kimi nəzərdən keçirilə bilməz. Enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat bağlantıları, ticarət marşrutları, rəqəmsal infrastruktur, investisiya və insan kapitalı da regional sabitliyin mühüm elementləridir.
