Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində regional təhlükəsizliyin qorunması artıq təkcə hərbi güc və müdafiə mexanizmləri ilə ölçülmür. Bu gün dövlətlərin sabitliyi təmin etmək bacarığı daha çox diplomatik çeviklik, siyasi uzaqgörənlik və dövlətlərarası dialoq mədəniyyətinin səviyyəsi ilə müəyyən olunur. Xüsusilə geosiyasi baxımdan həssas bölgələrdə qarşılıqlı etimadın qorunması və sülh mühitinin saxlanılması yüksəksəviyyəli siyasi təmasların davamlılığından asılıdır.
Milli Məclisin deputatı Kamran Bayramov qəzetimizə açıqlamasında bildirib ki, Cənubi Qafqaz regionunun mürəkkəb və dinamik siyasi mənzərəsi fonunda Naxçıvan istiqamətində baş verən son raket hadisəsi və dərhal ardınca Azərbaycan və İran dövlət başçıları arasında baş tutan birbaşa təmaslar məhz bu kontekstdə xüsusi əhəmiyyət daşıyır: "Dövlət rəhbərləri arasında operativ əlaqənin qurulması və məsələ ilə bağlı fikir mübadiləsinin aparılması regionda sülhün və sabitliyin qorunmasına yönəlmiş siyasi məsuliyyətin və qarşılıqlı anlayışın bariz nümunəsi kimi qiymətləndirilə bilər. İran tərəfinin hadisə ilə bağlı verdiyi ilkin açıqlamada hadisənin hərtərəfli və obyektiv şəkildə araşdırılacağına dair rəsmi mövqenin ifadə olunması iki qonşu ölkə arasındakı münasibətlərin qarşılıqlı hörmət, şəffaflıq və sülhə sadiqlik prinsipləri üzərində inkişaf etdiyini göstərir. Bu cür yanaşma regionda yaranmış istənilən anlaşılmazlığın diplomatik müstəvidə həll edilə biləcəyinə dair mühüm mesajdır və regional sülh gündəliyinə töhfə verir".
K.Bayramov qeyd edib ki, regionda baş verən prosesləri daha geniş geosiyasi kontekstdə təhlil etdikdə aydın olur ki, bəzən gözlənilməz texniki insidentlər, kommunikasiya səhvləri və ya üçüncü tərəflərin təsir cəhdləri dövlətlərarası münasibətlərdə müəyyən suallar yarada bilər. Lakin bu kimi hallarda məsələnin təmkinli, soyuqqanlı və obyektiv şəkildə araşdırılması ən düzgün siyasi və diplomatik yanaşma hesab olunur. İran Prezidentinin hadisənin araşdırılacağına dair verdiyi vəd yalnız daxili təhlükəsizlik prosedurlarının həyata keçirilməsi anlamına gəlmir. Bu, eyni zamanda regionda sabitliyin qorunmasına və iki ölkə arasında etimad mühitinin saxlanılmasına yönəlmiş məsuliyyətli siyasi mövqenin ifadəsidir. Belə addımlar potensial gərginliklərin aradan qaldırılmasına, mümkün anlaşılmazlıqların böyüyərək daha geniş siyasi böhrana çevrilməsinin qarşısını almağa xidmət edir.
Deputatın sözlərinə görə, bu yanaşma beynəlxalq münasibətlərdə "etimad quruculuğu tədbiri" kimi qiymətləndirilə və regionda sülh mühitinin qorunmasına mühüm töhfə verə bilər. Azərbaycanın həyata keçirdiyi çoxvektorlu və balanslı xarici siyasət kursu da məhz bu prinsiplərə əsaslanır. Azərbaycan qonşu dövlətlərlə münasibətlərdə dialoqa üstünlük verən, problemlərin beynəlxalq hüquq normaları və qarşılıqlı hörmət prinsipləri çərçivəsində həllini dəstəkləyən dövlət kimi regionda sabitlik və əməkdaşlıq mühitinin möhkəmlənməsinə töhfə verir.
K.Bayramov vurğulayıb ki, Naxçıvan Muxtar Respublikasının strateji əhəmiyyəti və onun təhlükəsizliyinin təmin edilməsi həm Azərbaycan üçün, həm də regionun ümumi sabitliyi baxımından xüsusi önəm daşıyır: "Coğrafi mövqeyi, iqtisadi və nəqliyyat potensialı baxımından Naxçıvan regionda mühüm logistika və tranzit mərkəzlərindən biri hesab olunur. Bu baxımdan həmin bölgədə sülhün və təhlükəsizliyin qorunması yalnız bir ölkənin deyil, bütövlükdə regionun inkişaf perspektivlərinə birbaşa təsir göstərir. Regionda həyata keçirilməsi planlaşdırılan nəqliyyat, logistika və enerji layihələrinin uğurlu icrası da məhz sabit təhlükəsizlik mühitinin mövcudluğundan asılıdır. Dövlət başçılarının birbaşa rabitə kanalları vasitəsilə vəziyyəti müzakirə etməsi və məsələyə operativ şəkildə reaksiya verməsi bu baxımdan mühüm diplomatik mexanizm kimi çıxış edir. Bu cür təmaslar eyni zamanda dezinformasiya yaymaq və gərginliyi süni şəkildə artırmaq istəyən qüvvələrin cəhdlərinin qarşısını alır. Mövcud vəziyyətin obyektiv və şəffaf şəkildə araşdırılması istiqamətində atılan addımlar iki ölkə arasında əməkdaşlıq və qarşılıqlı anlaşma mühitinin qorunmasına xidmət edir".
K.Bayramov əlavə edib ki, Naxçıvan istiqamətində baş verən hadisə ətrafında formalaşan diplomatik mühit regionun gələcək inkişaf modeli baxımından da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu proses göstərir ki, mürəkkəb və həssas situasiyalarda belə dövlətlərin təmkinli davranışı, dialoqa sadiqliyi və qarşılıqlı maraqları nəzərə alan siyasəti regional sabitliyin qorunmasının ən effektiv vasitəsidir. İnsidentin araşdırılması prosesi yalnız baş vermiş hadisənin bütün detallarının aydınlaşdırılmasına xidmət etməyəcək. Eyni zamanda bu proses Azərbaycan və İran arasında təhlükəsizliyin və siyasi kommunikasiyanın daha da möhkəmlənməsinə imkan yaradacaq. Belə mexanizmlərin inkişafı gələcəkdə oxşar vəziyyətlərin daha operativ və koordinasiyalı şəkildə həllinə şərait yaradır. "Cənubi Qafqazın sülh, əməkdaşlıq və iqtisadi inkişaf məkanına çevrilməsi istiqamətində atılan bu kimi diplomatik addımlar bölgənin uzunmüddətli sabitliyinə, rifahına və təhlükəsiz gələcəyinə fundamental töhfə verir. Bakıdan Naxçıvana uçuşların bərpa olunması da aparılan yüksək-səviyyəli danışıqların və qarşılıqlı anlaşmanın bariz nəticəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Bu addım bir daha göstərir ki, tərəflər yaranmış vəziyyətin qısa müddətdə aradan qaldırılması, regionda sabitliyin və normal nəqliyyat-kommunikasiya əlaqələrinin bərpası istiqamətində konstruktiv mövqe nümayiş etdirir", - deyə o bildirib.
Əsmər QARDAŞXANOVA,
"Azərbaycan"
jpg_1775472819.jpg)
