Mühəndislər ərimiş lavadan daha yüksək temperaturlara davam gətirə bilən yeni bir çip hazırlayıblar. ABŞ-də aparılan və “Science” jurnalında dərc olunan tədqiqat süni intellekt və kosmik texnologiyaları üçün potensial olaraq çığır açan bir inkişaf hesab olunur.
Kaliforniyada yerləşən tədqiqat qrupuna rəhbərlik edən alim Coşua Yanq nanoskallı yaddaş qurğusunun 700 dərəcəyə qədər qüsursuz işləyə biləcəyini açıqlayıb. Bu, ənənəvi elektron komponentlərin təxminən 200 dərəcədə performansını itirdiyini nəzərə alsaq, əhəmiyyətli bir irəliləyişdir. Tədqiqatda istifadə edilən prototip volfram, hafnium oksidi və qrafendən ibarət üç qatlı bir quruluşdan ibarətdir. Tədqiqatçılar qrafenin yüksək temperaturda baş verə biləcək parçalanmanın qarşısını aldığını və cihazın sabit işləməsini təmin etdiyini bildirir.
Tədqiqatda inkişaf etdirilən texnologiya memristorlar adlanan yeni nəsil elektron komponentlərə əsaslanır. Klassik çiplərdən fərqli olaraq, memristorlar məlumatları elektrik yükü əvəzinə müqavimət dəyişiklikləri vasitəsilə saxlayır. Bu, elektrik kəsilsə belə, məlumatları saxlamağa imkan verir. Mütəxəssislərin fikrincə, bu xüsusiyyət, xüsusən də süni intellekt sistemlərində enerji səmərəliliyini əhəmiyyətli dərəcədə artırmaq potensialına malikdir.
Əldə edilən məlumatlar da diqqətəlayiqdir. Çip məlumatları 700 dərəcədə 50 saatdan çox saxlaya, 1 milyarddan çox emal dövrünə davam gətirə və nanosaniyəli cavab müddəti təklif edə bilər. Bundan əlavə, alimlərin fikrincə, sınaq avadanlığının həddi 700 dərəcə olduğundan, faktiki davamlılıq səviyyəsi daha da yüksək ola bilər.
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, bu texnologiya, xüsusən də həddindən artıq isti mühitlərdə böyük fərq yarada bilər. Kosmik missiyalardan tutmuş Venera kimi yüksək temperaturlu planetlərə, geotermal enerji qazma və nüvə qurğularına qədər bir çox sahədə potensial tətbiqlərə malikdir. Həmçinin, onun avtomobil sənayesində daha möhkəm elektron sistemlərin inkişafına töhfə verə biləcəyi də irəli sürülür. Hazırlanan çipin hələ laboratoriya mərhələsində olduğu bildirilir.
Ülkər XASPOLADOVA,
“Azərbaycan”
jpg_1776775969.jpg)
