"Azadlıq, bərabərlik, qardaşlıq" şüarını dünyaya bəyan edən Fransada bu gün küçələr yenidən qaynar qazanı xatırladır. Bahalaşmaya, təhsil sistemindəki çatışmazlıqlara və polis zorakılığına etiraz edən yüz minlərlə insan meydanlara axışır. Lakin son ayların aksiyaları kütləviliyi ilə yanaşı, Parisin etirazçılara qarşı tətbiq etdiyi yeni və mübahisəli nəzarət sistemi ilə diqqət çəkir. İndi rəsmi Paris narazı səsləri susdurmaq üçün antiterror qanunvericiliyini işə salıb.
2015-ci ilin noyabrında Parisdə törədilən qanlı terror aktlarından sonra ölkədə fövqəladə vəziyyət elan edilmiş və təhlükəsizlik qüvvələrinə geniş səlahiyyətlər verilmişdi. Həmin dövrün mirası olan və "MICAS" adlanan inzibati nəzarət sistemi, əslində, terrorçuluqda şübhəli bilinən şəxslərin qarşısını almaq üçün nəzərdə tutulmuşdu. Bu qanun Daxili İşlər Nazirliyinə məhkəmə qərarı olmadan belə, "ciddi təhlükəsizlik riski" yaradan şəxslərin hərəkət azadlığını məhdudlaşdırmaq imkanı verir. Lakin bu gün həmin qanunların hədəfində tələbələr, fəallar və ekoloqlar dayanır. Heç bir məhkumluğu olmayan, terrorizmlə yaxından-uzaqdan əlaqəsi təsdiqlənməyən onlarla vətəndaş sadəcə nümayişlərdə iştirak etməsin deyə gündə bir neçə dəfə polis bölməsinə gedib qeydiyyatdan keçməyə məcbur edilir. Qaydanı pozanları isə 3 il həbs və 45 min avro cərimə gözləyir. 2024-cü il Paris Olimpiadası zamanı təhlükəsizlik bəhanəsi ilə 500-dən çox insanı ev dustaqlığına məhkum edən hökumət, görünür, bu "rahat" üsuldan siyasi etirazları boğmaq üçün də yararlanmağa qərar verib.
Hüquqşünaslar və vətəndaş cəmiyyəti təmsilçiləri bu addımı açıq şəkildə hakimiyyətdən sui-istifadə və qanunların təhrif edilməsi adlandırırlar. Vəkil Jan-Batist Sufronun vurğuladığı kimi, qərarlar aksiyalara saatlar qalmış verilir ki, məhkəmələr onlara vaxtında baxa bilməsin. Daxili işlər naziri Loran Nunyes 100-dən çox belə qərar imzaladığını və hədəfdə "xüsusi təhlükəli şəxslərin" olduğunu iddia etsə də, "Le Canard enchaine" nəşri bu iddianı alt-üst edib. Məlum olub ki, siyahıdakıların böyük əksəriyyəti kəşfiyyatın maraq dairəsində belə olmayan şəxslərdir.
Ən maraqlısı isə budur ki, bu prosesdə hüquq-mühafizə orqanlarının kəşfiyyat məlumatlarından daha çox siyasi iradə rol oynayıb. Təşəbbüsün müəllifi kimi ədliyyə naziri Jerald Darmanenin adı hallanır. Vaxtilə ekoloji fəallara "ekoterrorçu" damğası vuran nazir indi də sosial etirazları "üsyan" və "terror təhdidi" kimi təqdim etməyə çalışır. Lakin Paris məhkəməsinin müstəqil hakimi hökumətin bu məntiqini rədd edərək bildirib ki, hakimiyyətə qarşı yönələn hər bir siyasi qəzəb terror aktı sayıla bilməz.
Görünən odur ki, büdcə kəsiri və sosial gərginlik qarşısında aciz qalan Fransa hökuməti panikaya düşərək əlindəki bütün inzibati vasitələrə əl atır. Təkcə üç həftə ərzində aksiyalarda 6800-dən çox insanın saxlanılması və onların 86 faizinin məktəblilər olması vəziyyətin ciddiliyindən xəbər verir. İnsan Haqları Liqasının təmsilçilərinin dediyi kimi, bu mənzərə ölkədə artıq "daimi fövqəladə vəziyyətin" hökm sürdüyünü göstərir. Siyasi müxalifəti və sosial etirazları "terror" anlayışı ilə eyniləşdirmək isə sadəcə vətəndaşların sərbəst toplaşmaq azadlığını əlindən almır, həm də həqiqi terror təhlükəsi ilə mübarizənin mahiyyətini ucuzlaşdırır.
Təhminə VERDİYEVA,
"Azərbaycan"
31 - Copyjpg_1794009722.jpg)
314444444 - Copyjpg_1793831795.jpg)
