XX əsr Azərbaycan nəsrində özünəməxsus üslubu ilə seçilən qələm sahiblərindən biri də tanınmış yazıçı, dramaturq, ssenarist İsi Məlikzadə olub. O, 35 illik yaradıcılıq fəaliyyəti dövründə qarşılaşdığı və müşahidə etdiyi həyat gerçəkliklərini çox maraqlı şəkildə oxucuya çatdırıb, sadə insanların, ziyalıların dolğun obrazını yaradıb.
İsi Abbas oğlu Məlikzadə 1934-cü ildə Ağcabədinin Xalfərəddin kəndində dünyaya göz açıb. Orta məktəbi bitirəndən sonra - 1952-ci ildə Azərbaycan Sənaye İnstitutunun (indi ADNSU) Neft-kimya fakültəsinə qəbul olub. 1957-ci ildə təhsilini başa vuraraq təyinatla Bakıda Neft Mədənləri İdarəsində əmək fəaliyyətinə başlayıb. Təyinat müddəti başa çatdıqdan sonra doğma yurdu Ağcabədiyə qayıdıb. "Pambıqçılıq" adlı ilk hekayəsi 1957-ci il də "Ağcabədi pambıqçısı" qəzetində dərc olunub.
Bir neçə ildən sonra Bakıya dönən İsi Qaz Təsərrüfatı İdarəsinin layihə bürosunda işə düzəlir. Gənc yaşlarından ədəbi yaradıcılığa maraq göstərən İsi Məlikzadə çalışdığı müəssisələrdə sovet cəmiyyətinin miqyasını, onun fəaliyyət mexanizmini müşahidə edir, sonradan onu ədəbi materiala çevirirdi. O, hələ tələbəykən "Kirpi" jurnalı ilə əlaqə saxlayır, Salam Qədirzadə ilə dostluq edirdi. Æurnalda dərc edilən hekayələri oxucular tərəfindən maraqla qarşılanırdı. Ədəbi aləmdə istedadlı gənc kimi diqqət çəkirdi.
Gənc İsi 1960-cı illərin ikinci yarısından daha ciddi mövzulara müraciət edir. 1964-cü ildə "Həsrətin sonu" adlı kiçik hekayələrdən ibarət kitabı işıq üzü görür. Bu uğur onun üzünə dövri mətbuatın qapılarını taybatay açır. 1967-ci ildə həmfikirlərinin dəstəyi sayəsində İsi Məlikzadə "Ulduz" jurnalında işə düzəlir. O, nizam- intizamı və istedadı ilə rəhbərliyin diqqətini çəkir, jurnalın məsul katibi təyin edilir. Bir il sonra üç povestinin yer aldığı "Özgə anası" kitabı "Gənclik" nəşriyyatında çap olunur. 1968-ci ildə Yazıçılar İttifaqına üzv qəbul edilir.
1973-cü ildə "Ulduz" jurnalındakı işindən ayrılmalı olur. Bir müddət işsiz qalır. Nəhayət, "Azərnəşr"də redaktor vəzifəsinə təyin olunur. Lakin 1980-ci ildə bu işindən də ayrılır və yenidən Ağcabədiyə qayıdır. Orada "Gümüş göl əfsanəsi" adlı povestini qələmə alır. Müəllif bu əsərin ərsəyə gəlməsində əfsanələrdən məharətlə bəhrələnib. Əslində, bu əsər onun taleyinin enişli-yoxuşlu və ağrılı-acılı anlarını ifadə edirdi.
Əsərdə Orxan, Ağabəyim və Bənövşənin taleyi əks olunur. Bu talelərin hər biri təbii həyat gerçəklikləri ilə bağlıdır. Yazıçı Orxanı özünün oxşarı kimi görünməsin deyə, içərişəhərli bir ziyalı kimi təqdim edir. Orxanı bütün təfərrüatı ilə bir şəhərli gənc kimi tərifləyir.
İsi Məlikzadə 1988-ci ildən Akademik Dram Teatrına ədəbi hissə müdiri təyin olunur. Bununla da onun ədəbi fəaliyyətinin yeni mərhələsi başlanır. Yazıçının maraqlı əsərlərindən biri də "Evin kişisi" povestidir. Əsərin qəhrəmanı Qaçay adlı sıravi milis işçisidir. Maraqlıdır ki, "Evin kişisi" çap olunandan sonra ədəbi tənqid əsərin qəhrəmanını passivlikdə ittiham edir.
"60-cılar" nəslinin görkəmli nümayəndəsi İsi Məlikzadənin təxminən 30 il ərzində 10 kitabı işıq üzü görüb: "Həsrətin sonu", "Kövrək qanadlar", "Küçələrə su səpmişəm", "Yaşıl gecə", "Günəşli payız", "Dədə palıd", "Gümüşgöl əfsanəsi", "Şehli çəmənlərin işığı", "Dolaşaların Novruz bayramı" və s.
Yazıçı 1990-1994-cü illərdə "Azərbaycan" jurnalında şöbə müdiri vəzifəsində çalışır, eyni zamanda ədəbi yaradıcılığını da davam etdirir. Onun ssenari və əsərlərinin motivləri əsasında "Alma almaya bənzər", "Pəncərə", "Gümüşgöl əfsanəsi", "Evlənmək istəyirəm", "Hacı Qara" (Cahangir Mehdi ilə müştərək), "Gəl, qohum olaq", "Küçələrə su səpmişəm" kimi ekran əsərləri çəkilib. Ədibin "Qatarda" hekayəsi əsasında hazırlanan eyniadlı televiziya tamaşası böyük maraqla qarşılanıb.
Əsərləri ilə oxucuların qəlbində silinməz izlər buraxan İsi Məlikzadə 1995-ci ilin dekabrında vəfat edib.
Rəhman SALMANLI,
"Azərbaycan"
jpg_1784159771.jpg)
