Azərbaycanda məktəbəqədər təhsil xidmətlərindən istifadə edən beşyaşlı uşaqların nisbəti 2016-cı ildəki 25 faizdən 2021-ci ildə 92 faizə yüksələrək şəhər və kənd yerləri arasında əlçatanlıq fərqini faktiki olaraq aradan qaldırıb. Analoji irəliləyiş Özbəkistanda da qeydə alınıb. Burada məktəbəqədər təhsilə qəbul cəmi yeddi il ərzində üç dəfə artıb. Hökumətin səyləri paytaxt və digər bölgələr arasında uşaq bağçalarına çıxışdakı fərqləri aradan qaldırıb.
AZƏRTAC xəbər verir ki, bu rəqəmlər təhsilin vəziyyəti ilə bağlı əsas qlobal məlumat mənbəyi olan UNESCO-nun 2026-cı il Qlobal Təhsil Monitorinqi Hesabatında yer alıb.
Çərşənbə günü dərc olunan hesabatda göstərilir ki, 2024-cü ildə ümumilikdə 1,4 milyard şagirdin təhsil aldığı qlobal ibtidai və orta məktəblərə qəbul 2000-ci ildən bəri 30 faiz artıb. Məktəbəqədər təhsilə qəbul 45 faiz, orta məktəbdən sonrakı təhsilə qəbul isə 161 faiz artıb. Bu o deməkdir ki, hər dəqiqə 25-dən çox uşağın təhsilə çıxışı var. Bundan əlavə, ibtidai və orta təhsildə gender fərqi orta hesabla və faktiki olaraq aradan qaldırılıb.
Çində ali təhsilə çıxış misli görünməmiş sürətlə genişlənib və 1999-cu ildəki 7 faizdən 2024-cü ildə 60 faizdən çoxa qədər artıb.
Bundan əlavə, daha çox uşaq təhsilə başlamaqla yanaşı, həm də təhsilini başa vurur: 2000-ci ildən bəri qlobal məzuniyyət nisbəti ibtidai təhsildə 77 faizdən 88 faizə, orta məktəbdə 60 faizdən 78 faizə və orta məktəbdə 37 faizdən 61 faizə yüksəlib. Lakin mövcud templər davam edərsə, qlobal məzuniyyət nisbəti 2105-ci ilə qədər ancaq 95 faizə çatacaq.
Hesabatda, həmçinin dünya miqyasında inklüzivliyə artan öhdəlik vurğulanır. 2000-ci ildən bəri bu sahədə aparılan siyasətin təhlili göstərir ki, qanunvericilikdə inklüziv təhsili təsbit edən ölkələrin nisbəti 1 faizdən 24 faizə, əlilliyi olan uşaqların inklüziv təhsil mühitində təhsilini təmin edən ölkələrin nisbəti isə 17 faizdən 29 faizə çatıb.
UNESCO-nun hesabatına görə, Şərqi Avropa, Mərkəzi Asiya və Cənubi Qafqaz ölkələri əlilliyin “tibbi modelindən” inklüziv pedaqoji yanaşmaya əhəmiyyətli dərəcədə keçid nümayiş etdirir. Belə ki, regionda ixtisaslaşmış internat məktəblərində təhsil alan əlilliyi olan uşaqların nisbəti 2005-ci ildəki 78 faizdən 2024-cü ildə 29 faizə düşüb. Ən təsirli deseqreqasiya nisbəti Moldova Respublikasında qeydə alınıb və burada bu rəqəm 77 faizdən 8 faizə enib.
