Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) hazırda sırf mədəni və ya iqtisadi qarşılıqlı fəaliyyət çərçivəsindən kənara çıxır. Son vaxtlar təhlükəsizlik üçün kollektiv vizyona doğru irəliləyiş getdikcə daha aydın görünür.
Bunu AZƏRTAC-a açıqlamasında beynəlxalq əlaqələr üzrə türkiyəli ekspert Mehmet Emir Aksoy deyib.
Ekspertin sözlərinə görə, bu istiqamətdə ən mühüm siqnallardan biri Qəbələ Zirvə Görüşündə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin irəli sürüdüyü 2026-cı ildə TDT ölkələrinin birgə hərbi təlimlərinin Azərbaycanda keçirilməsi təklifidir.
Aksoy bu təklifin Türk dünyasının gələcəyi üçün strateji əhəmiyyət daşıdığını vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, təhlükəsizlik istənilən ciddi əməkdaşlığın əsasıdır. Birgə təlimlər isə türk dövlətlərinin orduları arasında hərbi koordinasiyanı gücləndirməklə yanaşı, təcrübə mübadiləsini əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirə və regional sabitliyin səviyyəsini yüksəldə bilər.
Ekspert Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsünü gələcək ümumi müdafiə mexanizmi üçün potensial əsas kimi də görür. Onun fikrincə, bu, türk dövlətlərinin təkcə diplomatik deyil, həm də hərbi əlaqələrin vacibliyini getdikcə daha çox dərk etdiyini göstərir. O qeyd edib: “Biz ümumi maraqlara əsaslanan ittifaqdan daha çox məna kəsb edən proseslərin şahidi oluruq. Bu, kollektiv təhlükəsizliyin ortaq anlaşılması reallığına aparan bir yoldur”.
Azərbaycanın təşkilatdakı roluna diqqət çəkən Aksoy vurğulayır ki, bu ölkə çoxdan Cənubi Qafqazda sadəcə enerji və ya iqtisadi aktor olmaqdan çıxıb. Bakı hazırda özünü regionda təhlükəsizliyin memarı kimi getdikcə daha çox təsdiq edir. Prezident İlham Əliyev hərbi təlimlərlə bağlı təklifi ilə Türk dünyasının kollektiv müdafiə fəlsəfəsi üçün yeni vektor – “müstəqil, lakin koordinasiyalı gücü” müəyyən edir. Ekspertin fikrincə, Azərbaycan bu yanaşmanın təkcə ideoloji ilhamvericisinə deyil, həm də praktik liderinə çevrilir.
Mehmet Emir Aksoy onu da qeyd edib ki, Bakı Cənubi Qafqazda sabitliyin mərkəzi təminatçısına çevrilərək “balanslaşdırılmış güc” siyasəti yürüdür. Onun fikrincə, bu, artıq sadəcə olaraq regiondaxili siyasət deyil, bütün Türk dünyasının geostrateji özünüdərkində yeni mərhələnin başlanğıcıdır. Ekspert əmindir ki, Azərbaycan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə TDT çərçivəsində daha dərin rol oynamağa başlayır, siyasi liderlikdən normativ meyarlara keçir, standartlar və dəyərlər çərçivəsi müəyyən edir.
Ekspert vurğulayıb: “Bu, artıq Türk dünyasının gələcəyini təyin edəcək yeni paradiqmadır”. O, bunu təkcə format dəyişikliyi kimi deyil, həm də kollektiv məsuliyyət, qlobal çağırışlara birgə cavab və strateji muxtariyyət ideyasını gücləndirən tamamilə yeni birləşdirmə keyfiyyətinin yaranması kimi görür.
