Həmrəylikdən əməkdaşlığa: Bakı islam dünyasının antikorrupsiya səylərini birləşdirən yüksəksəviyyəli görüşə evsahibliyi edəcək

Regiona barış gətirən qətiyyətli siyasət

Dirçəlişin və qayıdışın ünvanı

İlham Əliyevdən qlobal çağırış

AZƏRBAYCANIN YENİ İNKİŞAF MƏRHƏLƏSİ: vəzifələr, prioritetlər və strateji hədəflər

İlham Əliyevin yaratdığı müasir Azərbaycan

Söz sahibinə çevrilən Azərbaycan

Prezidentin Türkmənistana səfəri: MDB məkanından Mərkəzi Asiyaya uzanan strateji tərəfdaşlıq siyasəti

Dövlətçilik iradəsinin, milli məsuliyyətin və gələcəyə inamın tarixi səhifəsi

21 Oktyabr 2026 16:56

207

DÜNYA

A- A+

Sürtünmə zamanı materialların struktur dəyişikliklərini izləmək üçün üsul hazırlanıb

Rusiya alimləri sürtünmə prosesində materialların kristal strukturunda baş verən dəyişiklikləri real vaxt rejimində izləməyə imkan verən metod hazırlayıblar. Yeni yanaşma materialların aşınma mexanizmlərini daha dərindən öyrənməyə, gələcəkdə isə nəqliyyat, dağ-mədən maşınqayırması və metallurgiya sənayesi üçün daha davamlı materiallar hazırlamağa kömək edə bilər.

Sürtünmə zamanı materialın səthə yaxın təbəqələrində struktur dəyişiklikləri baş verir, qüsurlar toplanır və yeni fazalar yaranır. Bu proseslər materialın xüsusiyyətlərinə və aşınma sürətinə təsir edir. Yağlama vasitələri isə xüsusilə quru və sərhəd yağlanması şəraitində aşınmanın qarşısını həmişə ala bilmir. Alimlərin hazırladığı metod sürtünmə sınaqlarını sinxrotron şüalanması vasitəsilə rentgen difraksiya təsvirlərinin qeydə alınması ilə birləşdirir. Bu, materialın faza tərkibini və kristal strukturunun xüsusiyyətlərini birbaşa sürtünmə zamanı izləməyə imkan verir.

Tədqiqatın müəlliflərindən biri Kemal Emurlayevin sözlərinə görə, sürtünmə zamanı materialın üst təbəqələri dəyişir və bu dəyişikliklər onun sonrakı davranışına əhəmiyyətli təsir göstərir. Yeni metod alimlərə struktur qüsurlarının necə toplandığını, materialın xüsusiyyətlərinin necə dəyişdiyini və yeni fazaların hansı mərhələdə yarandığını müşahidə etməyə şərait yaradır.

Təcrübələr üçün Novosibirsk Dövlət Texniki Universitetində sinxrotron qurğusu ilə birlikdə işləyən xüsusi sürtünmə sınaq maşını hazırlanıb. Qrenobldakı sinxrotronda alüminium, mis, titan, dəmir və müxtəlif polad nümunələri üzərində aparılan sınaqlar metodun effektivliyini təsdiqləyib. Böyük həcmli məlumatların emalı üçün difraksiya təsvirlərini avtomatik təhlil edən və struktur dəyişikliklərini izləyən proqram da yaradılıb. Tədqiqatın nəticələri materialların niyə aşındığını daha yaxşı anlamağa, gələcəkdə daha davamlı ərintilər hazırlamağa və onların istismar şəraitini düzgün seçməyə imkan verə bilər.

Ülkər XASPOLADOVA,

“Azərbaycan”

Digər Xəbərlər

21 Oktyabr 2026 Yaddaş zəifləməsini ləngitməyin sadə yolu tapılıb

21 Oktyabr 2026 NATO Qara dənizdə gəmilərin mühafizəsi üçün bölgəyə əlavə qüvvələr göndərir

21 Oktyabr 2026 D.Tramp: İranla müharibə çox yaxında bitəcək, neft qiymətləri kəskin düşəcək

21 Oktyabr 2026 BMT: Qlobal istiləşmə təhlükəli həddə çatır

21 Oktyabr 2026 İranlı general: İnfrastrukturumuz hədəf alınarsa, Hörmüz boğazının dibindən keçən kabelləri məhv edə bilərik

21 Oktyabr 2026 Putin və Uitkoff Ukrayna münaqişəsinin nizamlanmasını və ikitərəfli iqtisadi əlaqələri müzakirə ediblər

21 Oktyabr 2026 Fransada dərinləşən xaos Makronun “əsəri”dir

21 Oktyabr 2026 BMT: Qlobal istiləşmə əsrin sonunadək 2,8 dərəcəyə çata bilər

PDF kimi oxu

Qəzet kimi vərəqlə

QƏZETİN ÇAP VERSİYASI

XƏBƏR LENTİ Bütün xəbərlər

Yaddaş zəifləməsini ləngitməyin sadə yolu tapılıb

17:52
21 Oktyabr

NATO Qara dənizdə gəmilərin mühafizəsi üçün bölgəyə əlavə qüvvələr göndərir

17:35
21 Oktyabr

Neftçalada müşavirə keçirilib

17:13
21 Oktyabr

YAP-ın VIII Qurultayında qarşıya qoyulan vəzifələr müzakirə olunub

17:06
21 Oktyabr

“Startup School 4” proqramının tərəfdaşlarının investisiya portfeli 3 milyard dolları ötür

17:06
21 Oktyabr

Sürtünmə zamanı materialların struktur dəyişikliklərini izləmək üçün üsul hazırlanıb

16:56
21 Oktyabr

“AzərEnerji” Dünya Bankı ilə enerji sektorunda əməkdaşlığın genişləndirilməsini dəyərləndirib

16:54
21 Oktyabr

“Sirli gedişlər”in beynəlxalq ədəbi yolu

16:53
21 Oktyabr

D.Tramp: İranla müharibə çox yaxında bitəcək, neft qiymətləri kəskin düşəcək

16:39
21 Oktyabr

BMT: Qlobal istiləşmə təhlükəli həddə çatır

16:33
21 Oktyabr

Fermerlər üçün aqrar təlimlər təşkil olunub

16:31
21 Oktyabr

Siz hansı türk tayfasındansınız?

16:19
21 Oktyabr

“AzerGold”un xarici ölkədə ilk törəmə şirkəti – “AzerGold Uzbekistan” təsis edilib

16:03
21 Oktyabr

İranlı general: İnfrastrukturumuz hədəf alınarsa, Hörmüz boğazının dibindən keçən kabelləri məhv edə bilərik

15:54
21 Oktyabr

Dezinformasiya və kiberhücumlar: hibrid təhdidlərin yeni reallığı

15:49
21 Oktyabr

Azad edilmiş ərazilərdə sakinlərə cins damazlıq heyvanlar verilir

15:41
21 Oktyabr

Makron hakimiyyətinin və Fransa demokratiyasının əsl siması

15:26
21 Oktyabr

Növbəti iki günün hava proqnozu: bölgələrdə yağış yağacaq, dolu düşəcək

15:14
21 Oktyabr

Leyla Əliyeva Səmərqənddə Uşaqların rifahına investisiya mövzusunda Ümumdünya Sammitinin açılış mərasimində iştirak edib

15:06
21 Oktyabr

Azərbaycan və İndoneziya arasında siyasi məsləhətləşmələr keçirilib

15:05
21 Oktyabr

Leyla Əliyeva Səmərqənddə Zimbabvenin birinci xanımı ilə görüşüb

15:01
21 Oktyabr

Bütün xəbərlər

Faydalı linklər

ÇOX OXUNANLAR

Əbədi müstəqillik, güclü dövlətçilik, sarsılmaz birlik17 Oktyabr 2026

AZƏRBAYCANIN YENİ İNKİŞAF MƏRHƏLƏSİ: vəzifələr, prioritetlər və strateji hədəflər15 Oktyabr 2026

İlham Əliyevin yaratdığı müasir Azərbaycan15 Oktyabr 2026

Söz sahibinə çevrilən Azərbaycan14 Oktyabr 2026

Dövlətçilik iradəsinin, milli məsuliyyətin və gələcəyə inamın tarixi səhifəsi10 Oktyabr 2026

Güclü lider, sarsılmaz etimad09 Oktyabr 2026

"Azərbaycan"-ın 1918-1920-ci illərdə dərc olunan nömrələrinin transliterasiyası

OXUCU MƏKTUBLARI

Smartfonlar üçün kamera ovçusu05 Sentyabr 2026

Biyan bitkisinin tədarükü gəlirli sahədir02 Sentyabr 2026

Su problemimiz həll edildi02 Sentyabr 2026

NƏŞRLƏRİMİZ

TƏQVİM / ARXİV

BAŞ REDAKTORDAN

Hamımızın Azərbaycan adlı bir Vətəni var! Qoynunda dünyaya göz açdığımız, minbir nemətindən dadıb isti qucağında boya-başa çatdığımız bu əvəzolunmaz diyar azərbaycanlı adını qürur və iftixarla daşıyan hər kəs üçün müqəddəs və ülvidir.
Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu Vətən müharibəsində zəfər çalaraq erməni işğalçılarını kapitulyasiyaya məcbur etdi, düşməni qovaraq ərazi bütövlüyünə nail oldu.
Bununla da Azərbaycan yeni inkişaf dövrünə qədəm qoydu.
Bu dövrdə dünyada mürəkkəb və ziddiyyətli proseslər davam etməkdədir!
Hələ də dünyada ədalətsizliklər mövcuddur!
Hələ də dünyada ikili standartlar var!
Hələ də dünyada güclülər zəiflərin haqqını tapdalamaq istəyir!
Odur ki, biz daima güclü olmalıyıq.
Güclü olmağın əsas şərti isə bizim birliyimizdir!
Dünyanın harasında yaşamağımızdan, hansı sahədə çalışmağımızdan asılı olmayaraq, əlbir və əlaqəli fəaliyyət göstərməyi bacarmalıyıq.
Azərbaycan naminə, onun dünyada yeri, yüksək nüfuzu uğrunda daim birlikdə mübarizə aparmalıyıq.
Yalnız bu halda anamız Azərbaycanı qoruya, yüksəldə və hamımız üçün qürur mənbəyinə çevirə bilərik.
Ulu yurdumuzun adını daşıyan "Azərbaycan" qəzeti də bu amala xidmət edir.
Əziz azərbaycanlılar! Sizi Azərbaycan naminə, övladlarımızın firavan və xoşbəxt gələcəyi uğrunda əlbir və əlaqəli fəaliyyətə çağırıram!