10 Sentyabr 2026 20:43
64
DÜNYA
A- A+
Səhrada itmiş qədim sivilizasiya tapılıb

Səhrada itmiş qədim sivilizasiya tapılıb


İranın şərqində yerləşən Dəşt-e Lut dünyanın ən sərt və quraq ərazilərindən biri hesab olunur. Fars dilində adı “Boş səhra” mənasını verən bu nəhəng ərazi dərin çökəkliklər, sıldırım yarğanlar və bəzi yerlərdə hündürlüyü 300 metri aşan qum təpələri ilə əhatələnib. Ekstremal təbii şərait ilk baxışdan burada qədim şəhər həyatının mövcudluğunu mümkünsüz göstərir.

Arxeoloji tədqiqatlar isə səhranın ətrafında minilliklər əvvəl tamamilə fərqli həyatın mövcud olduğunu ortaya qoyur. Dəşt-e Lutun kənarlarında təxminən 5 min il əvvələ aid çoxsaylı qədim yaşayış məskənləri müəyyən edilib. Bu, Misir, Mesopotamiya və Hind vadisində erkən şəhər mədəniyyətlərinin inkişaf etdiyi dövrə təsadüf edir.

Bölgənin arxeoloji əhəmiyyəti hələ ötən əsrdə məlum olmuşdu. 1960-1970-ci illərdə aparılan tədqiqatlar nəticəsində Şəhr-i-Suxta və Şahdad kimi mühüm qədim yaşayış mərkəzləri araşdırılıb, daha cənubda isə Təpə Yəhya kimi əhəmiyyətli arxeoloji məkanlar tədqiqatçıların diqqətini cəlb edib. Sonrakı qazıntılar, genişmiqyaslı ərazi tədqiqatları və məsafədən zondlama texnologiyaları Şərqi İranın qədim dövrdə sıx yaşayış şəbəkəsinə malik olduğunu göstərib. Bölgədə müxtəlif ölçülü yüzlərlə yaşayış məntəqəsinin izləri qeydə alınıb.

Arxeoloji materialların və insan qalıqlarının təhlili burada yaşayan icmaların inkişaf etmiş sənətkarlıq və ticarət sisteminə malik olduğunu göstərir. Bölgədə metal emalı, dulusçuluq və toxuculuq inkişaf etmiş, bəzi mərkəzlərdə erkən yazı və inzibati sistemlərin izlərinə rast gəlinmişdir. Şərqi İranın coğrafi mövqeyi onun qədim ticarət yollarında mühüm yer tutmasına şərait yaradıb. Buradakı yaşayış mərkəzləri Mesopotamiya, İran yaylası, Mərkəzi Asiya və Hind vadisi arasında malların, texnologiyaların və mədəni ideyaların ötürülməsində vasitəçi rol oynayıb. Bolonya Universitetinin arxeoloqu Mauritsio Tosi bu bölgənin qədim dünyadakı mövqeyini “iki dünya arasındakı dünya” ifadəsi ilə xarakterizə edib.


Ülkər XASPOLADOVA,

"Azərbaycan"

Digər Xəbərlər

QƏZETİN ÇAP VERSİYASI

XƏBƏR LENTİ Bütün xəbərlər

Azərbaycan-Aİ münasibətləri və Cənubi Qafqazda sülh gündəliyi müzakirə olunub

20:45
10 Sentyabr

Səhrada itmiş qədim sivilizasiya tapılıb

20:43
10 Sentyabr

Qalaktikanın fərqli dünyaları

20:03
10 Sentyabr

Roma dövrünün nəhəng mozaikası aşkarlanıb

19:43
10 Sentyabr

Qazaxıstan Prezidenti türk dövlətlərinin daxili işlər nazirləri ilə görüşüb

19:35
10 Sentyabr

Okeanın dibində sirli izlər

19:31
10 Sentyabr

Çin şirkəti ilə neft və neft-kimya sənayesində əməkdaşlığın inkişafı müzakirə olunub

19:30
10 Sentyabr

Uşaqların kitaba marağı niyə azalır?

19:25
10 Sentyabr

İqlim dəyişikliyinin əmək şəraitinə və işçilərin sağlamlığına təsirləri ilə bağlı müzakirələr aparılıb

19:20
10 Sentyabr

Astanada türk dövlətlərinin daxili işlər nazirləri bir araya gəliblər

19:15
10 Sentyabr

Dayanıqlı enerji mərkəzlərinin iqlimə dözümlülüyün təşviqində roluna dair regional dialoq baş tutub

19:10
10 Sentyabr

Lev Spivak: Azərbaycanın dövlət siyasəti multikulturalizm və həmrəylik prinsiplərinə əsaslanır

19:05
10 Sentyabr

“Kəpəz”in kapitanı uzun müddət oynamayacaq

19:00
10 Sentyabr

Qırğızıstanda ilk robot cərrahiyyə sistemi təqdim olunub

18:55
10 Sentyabr

Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin Prezidenti ilk dəfə Almaniyaya dövlət səfərinə gəlib

18:50
10 Sentyabr

Vikinqlərin gizli gümüş xəzinəsi aşkar edilib

18:48
10 Sentyabr

ASA ilə Kembric Universiteti arasında əməkdaşlıq davam etdiriləcək

18:45
10 Sentyabr

Qədim məzarlarda status nişanələri

18:42
10 Sentyabr

Qazaxıstanda ağciyər xərçənginin aşkarlanmasında süni intellektdən istifadə təklif olunur

18:40
10 Sentyabr

Əlcəzair Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri ilə diplomatik münasibətləri kəsdiyini əlan edib

18:35
10 Sentyabr

Bakı Türk Anadolu Liseyində Robotik kodlaşdırma laboratoriyasının əhəmiyyəti vurğulanıb

18:30
10 Sentyabr

ÇOX OXUNANLAR

OXUCU MƏKTUBLARI

NƏŞRLƏRİMİZ

TƏQVİM / ARXİV

BAŞ REDAKTORDAN

Hamımızın Azərbaycan adlı bir Vətəni var! Qoynunda dünyaya göz açdığımız, minbir nemətindən dadıb isti qucağında boya-başa çatdığımız bu əvəzolunmaz diyar azərbaycanlı adını qürur və iftixarla daşıyan hər kəs üçün müqəddəs və ülvidir.
Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu Vətən müharibəsində zəfər çalaraq erməni işğalçılarını kapitulyasiyaya məcbur etdi, düşməni qovaraq ərazi bütövlüyünə nail oldu.
Bununla da Azərbaycan yeni inkişaf dövrünə qədəm qoydu.
Bu dövrdə dünyada mürəkkəb və ziddiyyətli proseslər davam etməkdədir!
Hələ də dünyada ədalətsizliklər mövcuddur!
Hələ də dünyada ikili standartlar var!
Hələ də dünyada güclülər zəiflərin haqqını tapdalamaq istəyir!
Odur ki, biz daima güclü olmalıyıq.
Güclü olmağın əsas şərti isə bizim birliyimizdir!
Dünyanın harasında yaşamağımızdan, hansı sahədə çalışmağımızdan asılı olmayaraq, əlbir və əlaqəli fəaliyyət göstərməyi bacarmalıyıq.
Azərbaycan naminə, onun dünyada yeri, yüksək nüfuzu uğrunda daim birlikdə mübarizə aparmalıyıq.
Yalnız bu halda anamız Azərbaycanı qoruya, yüksəldə və hamımız üçün qürur mənbəyinə çevirə bilərik.
Ulu yurdumuzun adını daşıyan "Azərbaycan" qəzeti də bu amala xidmət edir.
Əziz azərbaycanlılar! Sizi Azərbaycan naminə, övladlarımızın firavan və xoşbəxt gələcəyi uğrunda əlbir və əlaqəli fəaliyyətə çağırıram!