Bildiyimiz kimi, Prezident İlham Əliyev yanvarın 20-də Davosda Ümumdünya İqtisadi Forumu çərçivəsində “BlackRock”un baş icraçı direktoru Larri Fink ilə görüşüb. Bu görüşdə SOFAZ ilə “BlackRock” və onun tərkibindəki “Global Infrastructure Partners” (GIP) şirkəti arasında uzunmüddətli strateji əməkdaşlığa dair niyyət protokolu imzalanıb, investisiya imkanları, xüsusilə infrastruktur, data mərkəzləri və başqa strateji sahələr müzakirə olunub. Bu addım Azərbaycanı qlobal maliyyə bazarlarında etibarlı tərəfdaş kimi daha da möhkəmləndirib və gələcək əməkdaşlıq üçün zəmin yaradıb.
AZƏRTAC dünyanın ən böyük aktiv idarəçisi olan “BlackRock”un tarixinə və Azərbaycanla əməkdaşlığının əhəmiyyətinə nəzər salır.
“BlackRock”: Qlobal maliyyə siyasətində strateji rol və tarixi inkişafı
1988-ci ildə ABŞ-ın Nyu-York şəhərində Larri Fink və həmtəsisçiləri tərəfindən yaradılan “BlackRock” kredit risklərinin və aktivlərin idarə olunmasında ixtisaslaşıb. 2009-cu ildə “Barclays Global Investors” şirkətinin alınması ilə ETF bazarında lider olub və “iShares” brendi strukturuna daxil edilib.
Bu gün şirkət 100-dən çox ölkədə fəaliyyət göstərir, minlərlə institusional müştəriyə xidmət edir və idarə etdiyi aktivlərin həcmi 11-12 trilyon dolları ötüb.
“BlackRock”un strateji əhəmiyyəti yeni dövr - 2008 və 2020 böhranlarında açıq görünüb: ABŞ hökuməti AIG, “Bear Stearns” və “Freddie Mac” portfellərinin idarəsini ona həvalə edib, COVID-19 zamanı isə Federal Reserve korporativ istiqraz proqramlarını “BlackRock”un “Aladdin” platforması üzərində həyata keçirib.
Eyni zamanda, “BlackRock” qlobal ESG (Ətraf Mühit, Sosial və Korporativ İdarəetmə) standartlarını təşviq edərək, biznes və investisiya qərarlarına təsir edən strateji oyunçu olduğunu göstərir.
Beynəlxalq maliyyə sistemində mərkəzi güc
“BlackRock” yalnız aktiv idarəetmə şirkəti deyil, o, qlobal maliyyə sisteminin strukturunu formalaşdıran, texnologiya və strateji təsir vasitələrini birləşdirən aktordur. O, dünyanın ən böyük aktiv idarəçisi kimi qlobal kapital bazarlarında misilsiz təsir gücünə malikdir. Trilyonlarla dollar həcmində idarə etdiyi aktivlər vasitəsilə şirkət yalnız ayrı-ayrı portfellərin deyil, bütövlükdə qlobal sərmayə axınlarının istiqamətini formalaşdırır və maliyyə bazarlarında əsas referans mərkəzlərindən birinə çevrilir. Bu miqyas “BlackRock”a bazar trendlərini erkən müəyyənləşdirmək, indeksləşdirilmiş investisiyalarda lider mövqe tutmaq və dünya iqtisadiyyatının dinamikasına dolayısı ilə təsir göstərmək imkanı yaradır.
ETF bazarında “iShares” platforması şirkətin qlobal liderliyinin əsas dayaqlarından biridir. Passiv investisiya alətləri vasitəsilə milyonlarla fərdi və institusional investor müxtəlif bazarlara asan çıxış əldə edir, bu isə investisiya davranışlarının kütləvi şəkildə standartlaşmasına və bazar strukturunun dərin transformasiyasına səbəb olur. Nəticə etibarilə, “BlackRock” yalnız fond idarəçisi deyil, eyni zamanda, qlobal investisiya mədəniyyətinin formalaşmasında aparıcı rol oynayan institut kimi çıxış edir.
“Aladdin” platforması şirkətin texnoloji üstünlüyünü təmin edən əsas strateji alətdir. Trilyonlarla dollarlıq aktivin risk və performans analizində istifadə olunan bu sistem “BlackRock”u qlobal maliyyə infrastrukturunun ayrılmaz hissəsinə çevirir. Platformanın dövlət qurumları, mərkəzi banklar və iri institusional investorlar tərəfindən istifadəsi şirkətin böhran dövrlərində etibarlı analitik tərəfdaş kimi rolunu gücləndirir və onu maliyyə sabitliyinin qorunmasında əsas texnoloji dayaqlardan birinə çevirir.
“Big Three” çərçivəsində korporativ səsvermə və birgə sahiblik mexanizmləri “BlackRock”a qlobal korporativ idarəetmədə real təsir gücü qazandırır. Bu təsir dövlətlərlə strateji əməkdaşlıq və böhran dövrlərində görülən texniki-məsləhətçi funksiyalarla daha da möhkəmlənir.
Bir sözlə, “BlackRock” təkcə dünyanın ən böyük aktiv idarəçisi deyil, həm də qlobal maliyyə sistemində istiqamət verən, böhranlarda mərkəzi rol oynayan və gələcək investisiya meyllərini formalaşdıran strateji güc mərkəzi kimi çıxış edir.
Azərbaycan-“BlackRock” əməkdaşlığı
Azərbaycan Dövlət Neft Fondu (SOFAZ) ilə “BlackRock” arasında formalaşan əməkdaşlıq artıq real investisiya layihələri ilə möhkəmlənmiş strateji tərəfdaşlıq xarakteri daşıyır. Bu çərçivədə SOFAZ “BlackRock” tərkibinə daxil olan GIP ilə birgə layihələrə sərmayə yatırıb, xüsusilə London “Gatwick” hava limanına 50 milyon funt sterlinqlik investisiya ilə Avropada ən iri infrastruktur layihələrindən birinə qoşulub. Bu addım SOFAZ-ın qlobal infrastruktura yönəlmiş uzunmüddətli strateji investisiya siyasətini aydın şəkildə nümayiş etdirir.
Bu əməkdaşlıq Azərbaycanın iqtisadi inkişaf prioritetləri ilə “BlackRock”un qlobal təcrübəsinin sintezini təmin edərək bir neçə əsas istiqamətdə mühüm imkanlar yaradır. İnfrastruktur və logistika sahəsində əməkdaşlıq ölkənin tranzit potensialını və Orta Dəhliz marşrutunda strateji mövqeyini gücləndirə, regional nəqliyyat-logistika mərkəzi kimi rolunu möhkəmləndirə bilər.
Yaşıl enerji və ESG təşəbbüsləri çərçivəsində Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda bərpaolunan enerji layihələrinə yönələn sərmayələr dayanıqlı enerji sektorunun formalaşmasına, beynəlxalq standartların tətbiqinə və uzunmüddətli kapital axınının cəlbinə şərait yaradar.
Maliyyə bazarlarının inkişafı baxımından institusional investorların və fond alətlərinin bazara daxil olması şəffaflığı və likvidliyi artırar, Azərbaycanın maliyyə sistemini beynəlxalq investorlar üçün daha cəlbedici edər. Eyni zamanda, “Aladdin” platforması və qabaqcıl risk idarəetmə texnologiyalarının tətbiqi milli maliyyə idarəçiliyində institusional keyfiyyəti və qərarvermənin dayanıqlığını yüksəldər.
Qlobal investorların cəlbi, texnologiya transferi və idarəetmə təcrübəsinin paylaşılması yeni iş yerlərinin yaradılmasına, rəqabət üstünlüklərinin genişlənməsinə və Azərbaycanın regional iqtisadi lider mövqeyinin möhkəmlənməsinə xidmət edər.
Bir sözlə, “BlackRock” ilə əməkdaşlıq Azərbaycan üçün təkcə maliyyə investisiyası deyil, infrastrukturun modernləşdirilməsi, yaşıl transformasiya, maliyyə bazarlarının dərinləşdirilməsi və qlobal inteqrasiyanın sürətləndirilməsi baxımından strateji tərəfdaşlıq modelidir. Ölkənin siyasi sabitliyi və etibarlı beynəlxalq imici bu əməkdaşlığı uzunmüddətli və dayanıqlı maliyyə tərəfdaşlığına çevirmək üçün möhkəm əsas yaradır.
