Azərbaycanda insan hüquqlarının müdafiəsi dövlət quruculuğu prosesinin prioritet istiqamətlərindən birini təşkil edir. Müstəqillik qazandıqdan, Ümummilli lider Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışından sonra insan hüquq və azadlıqlarının təminatında ciddi dönüş yaranıb, mütərəqqi məhkəmə-hüquq islahatları aparılıb. Ulu Öndərin təməlini qoyduğu humanizm ənənələrini davam etdirən Prezident İlham Əliyev hər zaman mərhəmət və insanpərvərlik kimi ən ali keyfiyyətləri əldə rəhbər tutaraq əlamətdar tarixi günlərdə əfv sərəncamları imzalayır. Prezident İlham Əliyev tərəfindən və Birinci vitse-prezident Mehriban xanım Əliyevanın təşəbbüsü ilə qəbul olunan əfv və amnistiya aktları bu günə qədər minlərlə ailəyə sevinc bəxş edib.
Suverenliyimizin bərpasının, Konstitusiyamızın ali hüquqi qüvvəsinin ölkəmizin bütün ərazilərində bərqərar olunmasının xalqımızın ən böyük tarixi qələbəsi olduğunu nəzərə alaraq Prezident İlham Əliyev amnistiya elan edilməsi təşəbbüsünü irəli sürüb. Bu təşəbbüs humanizm və mərhəmət ənənələrinə sadiq qalaraq, cəzadan azad etmənin tərbiyəvi əhəmiyyətini, cəzadan azad olunacaq şəxslərin qanunlara dönmədən əməl edəcəklərinə və dövlətimizin inkişafına öz töhfələrini verəcəklərinə ümidi özündə əks etdirir.
Milli Məclis “Konstitusiya və Suverenlik İli” münasibətilə amnistiya elan edilməsi haqqında qərar layihəsini təsdiqlədi. Təyin edilmiş cəzanın müddətindən asılı olmayaraq, bəlli kateqoriya üzrə məhkumlar müəyyən müddətə azadlıqdan məhrumetmə cəzasından azad ediləcəklər.
Əfv hüququ insan hüquqları sisteminin mühüm hissəsidir. Təbii ki, amnistiya aktı dövlətə xəyanət, milli təhlükəsizliyə qarşı fəaliyyətdə ittiham olunan şəxslərə şamil edilə bilməz. Ümumiyyətlə, heç bir siyasi status, heç bir müxalif fəaliyyət qanun qarşısında toxunulmazlıq yaratmır. Bu səbəbdən amnistiya aktı ətrafında manipulyasiya cəhdləri də əsassızdır.
Əfv prosesi insan həyatına dəyər verən, ikinci şans prinsipinə əsaslanan bir yanaşmadır. Azərbaycan dövləti hər zaman humanist dəyərləri əsas götürür. Hər bir məhkum və ya onun ailəsi üçün əfv ümidi, bəzən həyatın tamamilə dəyişməsinə səbəb olur. Bu ümidin arxasında isə hüquqi əsaslandırma, obyektiv qərar və dövlətin ali humanist iradəsinin icrası dayanır. Cəza çəkən şəxslərin cəmiyyətə yenidən qaytarılması olduqca vacibdir.
Konstitusiya və Suverenlik ilinin xalqımız üçün əhəmiyyətini nəzərə alaraq irəli sürülən amnistiya aktı həm də zəfər yaddaşımızın, təkcə azadlıqdan məhrum olunan şəxslərin doğmalarının deyil, bütün xalqımızın bu günə münasibətinin formalaşdırılması baxımından təqdirəlayiq addımdır.
Şəhid ailələri, qazilər və onların ailə üzvləri hər zaman dövlətin, cənab Prezidentin diqqətindədir. Azərbaycan xalqı Vətən müharibəsi və 23 saatlıq antiterror əməliyyatları zamanı yüksək əzm, möhkəm iradə, vahid amal ətrafında birləşmək, bütün gücünü və imkanlarını səfərbər etmək, əsgərinə, şəhid və qazilərinə sonsuz ehtiram kimi ali xüsusiyyətlərini nümayiş etdirmişdir. Təsadüfi deyil ki, yeni Amnistiya aktının layihəsinə əsasən Azərbaycan Respublikasının suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün qorunması uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarında, o cümlədən Vətən müharibəsində və 2023-cü il sentyabrın 19–20-də keçirilmiş antiterror əməliyyatında iştirak etmiş şəxslərin, eləcə də bu əməliyyatlarda həlak olmuş və ya xəbərsiz itkin düşmüş şəxslərin yaxın qohumlarının, mülki əhaliyə qarşı Ermənistan Respublikasının hərbi təxribatı nəticəsində əlil olmuş şəxslərin, habelə qadınların, 60 yaşına çatmış şəxslərin, cinayət törədərkən yetkinlik yaşına çatmayanların və digər şəxslərin cəzadan və ya cinayət məsuliyyətindən azad edilmələri nəzərdə tutulur.
Amnistiya qərarları bilavasitə qanunvericilik sisteminə tədbiq olunduğundan, nəticə olaraq belə bir addım həm hüquq sisteminin humanistləşməsində, həm də ərazi bütövlüyü və suverenliyini bərpa etmiş xalqımızı humanizmə, sülhə, əminamanlığa, qarşılıqlı etimada səsləyir. “Konstitusiya və Suverenlik ili” ilə əlaqədar cənab Prezdent tərəfindən Milli Məclisə təqdim edilən amnistiya aktı Azərbaycan xalqının qələbə ilə bütünləşdiyi dövrdə müstəsna əhəmiyyət kəsb edir. Amnistiyanın tətbiq ediləcəyi şəxslərin sayına və əhatə etdiyi cinayət məsuliyyətindən və cəzadan azadetmə institutlarının dairəsinə görə bu akt ən böyük amnistiya olacaq.
Ölkəmizdə humanizm ənənələrinin inkişaf etdirilməsinə dövlətimiz hər zaman həssaslıqla yanaşıb. Ədalətin və hüququn aliliyi idealları hər bir cəmiyyət üçün önəmlidir. Bütün bu addımlar bir daha Azərbaycanda insan hüquqlarının müdafiəsinin dövlət quruculuğu prosesinin humanist səciyyəli prioritet istiqamətlərindən birini təşkil etdiyini təsdiqləyir.
Könül NURULLAYEVA,
Milli Məclisin deputatı
