Adından da göründüyü kimi, “Şimal-Cənub” Beynəlxalq Nəqliyyat Dəhlizi (ŞCBND) şimalda və cənubda yerləşən ölkələr arasındakı ticarətin tənzimlənməsi üçün nəzərdə tutulub. Şimalda Rusiya cənubda isə Hindistan böyük ticarət tərəfdaşıdırlar. Son illər bu iki ölkə arasındakı ticarət dövriyyəsinin artması ŞCBND-ın aktuallığını artırır. Bu dəhliz 20 yaxın dövlətin iqtisadi inkişafına təkan verən bir layihədir.
Bu sözləri AZƏRTAC-a açıqlaması zamanı beynəlxalq nəqliyyat daşımaları üzrə mütəxəssis Məhəmməd Cavad Şahcuyi deyib.
“2025-ci ilin yekunlarına görə, Rusiya ilə Hindistan arasındakı ticarət dövriyyəsi 60 milyard dollara çataraq son 3 ildə 2 dəfə artıb. Dövriyyədəki yükdaşımanın yalnız 10 faizinin İran üzərindən həyata keçirilməsi ölkəyə 1,5-2 milyard dollardan çox vəsait qazandırar. Bu səbəbdən də İran Qəzvin-Rəşt-Astara (İran)-Astara (Azərbaycan) dəmir yolu xəttinin inşasını tez bir zamanda tam başa çatdırıb istismara buraxmaq lazımdır ki, Rusiyadan Hindistana və əks istiqamətə daşınan yüklərdən tranzit gəlirləri əldə etməyə başlansın”, - deyə Məhəmməd Cavad Şahcuyi vurğulayıb.
İranla yanaşı Azərbaycanın da ŞCBND-ın formalaşmasında mühüm rol oynadığını bildirən ekspert vurğulayıb ki, Rusiyadan Hindistana və əks istiqamətə daşınan yüklər Azərbaycan ərazisindən keçərək İrana, daha sonra isə Çabahar limanından Hindistana daşınacaq. Hələlik isə bu dəhlizin əsas seqmentini təşkil edən Qəzvin-Rəşt-Astara (İran)-Astara (Azərbaycan) dəmir yolunun yalnız Qəzvin-Rəşt-hissəsi istismara verilib: “Rəşt-Astara hissəsində isə işlər davam edir. Yolun bu hissəsi də hazır olduqdan sonra yalnız Hindistan və Rusiya deyil, Cənub-Şərqi Asiya dövlətlərinin Baltikyanı və Qərbi Avropa dövlətləri ilə nəqliyyat əlaqəsi yaranacaq. Təxmini hesablamalara görə, təkcə Hindistan ilə Rusiya arasındakı yükdaşımalardan Azərbaycan ilə İran ildə təxminən 1,5 milyard dollar həcmində tranzit gəlir əldə bilərlər. Cənub-Şərqi Asiya ölkələrindən İranın Çabahar limanına daxil olan yüklərin 40 faizindən çoxu İran və Azərbaycan üzərindən Avropaya daşınacaq. Yüklərin hər tonu üçün beynəlxalq standartlara uyğun olaraq 200-400 dollar arası tranzit haqqı ödənilir ki, bu da dövlət büdcəsinə valyuta axınının təmin edilməsi deməkdir”.
Ekspert nəzərə çatdırıb ki, hazırda İrandakı daxili vəziyyət və Rusiya-Ukrayna münaqişəsi dəhlizlə əlaqədar olaraq bir sıra layihələrin həyata keçirilməsinə imkan vermir: “İran Rəşt-Astara yolunun tikintisini davam etdirir. Lakin iqtisadi sanksiyalar və daxili imkanlar işlərin sürətlə görülməsinə mane olur”.
