Azərbaycanda qeyri-neft sektorunun inkişafında əldə edilən uğurların bir çox səbəbləri var. Onlardan biri dövlət tərəfindən bu sahəyə yerli və xarici investorları cəlb etmək üçün güzəştlər edilməsidir. Bunun sayəsində artıq neçə ildir qeyri-neft sektoruna sərmayə qoyuluşunda dinamik artım müşahidə olunur.
Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, cari ilin yanvar ayında sənaye müəssisələri və bu sahədə fəaliyyət göstərərn fərdi sahibkarlar tərəfindən ölkə üzrə 4,7 milyard manatlıq və ya ötən ilin müvafiq ayı ilə müqayisədə 2,5 faiz çox sənaye məhsulu istehsal edilmişdir. Məhsul istehsalı neft-qaz sektorunda 1,4, qeyri-neft-qaz sektorunda 8,7 faiz artmışdır. İlin ilk ayında sənaye məhsullarının 56,4 faizi mədənçıxarma, 35,2 faizi emal, 7,4 faizi elektrik enerjisi, qaz və buxar istehsalı, bölüşdürülməsi və təchizatı, 1 faizi su təchizatı, tullantıların təmizlənməsi və emalı sektorlarında istehsal olunmuşdur. Bu dövrdə sənayedə qeyri-dövlət sektorunun payı 80,3 faiz olmuşdur. Ümumi istehsalın 85,9 faizi sənaye məhsullarının istehsalı, 14,1 faizi sənaye xarakterli xidmətlərin göstərilməsi hesabına yaranmışdır.
Yanvarda mədənçıxarma sənayesi üzrə istehsalın ümumi dəyəri 2,7 milyard manat olmaqla əvvəlki ilin müvafiq ayına nisbətən 2,4 faiz artmışdır. Ay ərzində sahənin əsas məhsulu əmtəəlik neft hasilatı 2,2 milyon ton, əmtəəlik təbii qaz hasilatı 3,4 milyard kubmetr təşkil etmişdir. Əmtəəlik neft hasilatı əvvəlki ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 2,3 faiz azalmış, əmtəəlik qaz hasilatı 8,7 faiz artmışdır.
Emal sənayesi üzrə yanvar ayında 1 milyard 661,7 milyon manatlıq məhsul istehsal olunmuş və sənaye xarakterli xidmətlər göstərilmişdir. Əvvəlki ilin ilk ayı ilə müqayisədə tütün məmulatlarının istehsalı 37,4 faiz artsa da, bir sıra qida məhsulları istehsalında azalma müşahidə edilmişdir. Əvəzində bitki yağları istehsalında 15,6 faiz artım qeydə alınmışdır. Kimya sənayesi, əczaçılıq məhsullarının, rezin və plastik kütlə məmulatlarının istehsalı sahələrində 141,9 milyon manatlıq məhsul istehsal edilmişdir. Əczaçılıq məhsullarının istehsalında 2,8 dəfə artım olmuşdur.
Tikinti materiallarının istehsalı sahəsində müşahidə edilən yüksək dinamika işğaldan azad edilən ərazilərdə aparılan nəhəng bərpa-quruculuq işləri ilə bağlıdır. Cari ilin yanvar ayında sözügedən sahədə ümumi dəyəri 117,8 milyon manatlıq məhsul istehsal edilmişdir ki, bu da ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 39,3 faiz artım deməkdir.
Kompüter, elektron və optik məhsulların, elektrik avadanlıqlarının istehsalı sahələrinin ölkə sənayesindəki çəkisi çox olmasa da, burada artım dinamikası yüksəkdir. Məsələn, yanvarda elektrik avadanlıqlarının istehsalında 53,2 faiz, elektrik avadanlıqlarının istehsalı sahəsi üzrə elektrik tənzimləyici cihazların istehsalında 2,1 dəfə artım müşahidə olunmuşdur.
İlin ilk ayında həmçinin 38,2 milyon manatlıq maşın və avadanlıqlar istehsal edilmişdir. Ötən ilin ilk ayı ilə müqayisədə avtomobil, qoşqu və yarımqoşquların istehsalı 2,1 dəfə artmış, maşın və avadanlıq istehsalı 10,8 faiz azalmışdır. Həmin ay ərzində 402 və ya ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 167 ədəd çox minik avtomobili istehsal olunmuşdur. Ay ərzində əvvəlki ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə yük avtomobillərinin istehsalı isə 7 dəfə artmışdır.
Statistik rəqəmlərdən görünür ki, cari ilin ilk ayında ölkədə qeyri-neft-qaz sektorunda ümumi artım dinamikası əsasən davam edir. Bir sıra məhsullar üzrə azalmanın müşahidə edilməsi isə ilin əvvəli olması ilə bağlıdır. Təbii ki, aylar bir-birini əvəz etdikcə həmin sahələr üzrə də istehsalda artım bərpa olunacaq.
Rüstəm KAMAL,
"Azərbaycan"
