Azərbaycan bütün növ enerji resurslarını həm istehsal, həm hasil, həm də ixrac edən nadir ölkələrdəndir   

Prezident İlham Əliyev :” Biz  bütün işləri vaxtında görmüşük”

Prezident  İlham Əliyev Yeni Azərbaycan Partiysının VIII  qurultayındakı çıxışında bir sıra iqtisadi məsələlərə də toxunmuşdur. O cümlədən ölkəmizdə neft, qaz və “yaşıl  enerji” sahəsində görülmüş işlərə, mövcud vəziyyətə, perspektivlərə diqqət çəkmişdir. Dövlətimizin başçısının  bu mövzudan bəhs etməsi təsadüfi deyil. Çünki özünün də dediyi kimi,yeni geosiyasi və iqtisadi reallıq ondan ibarətdir ki, bu gün bir çox ölkələr enerji resurslarını əvvəlki kimi əldə edə bilmirlər.

      Azərbaycan  isə  nadir ölkələrdəndir ki, dünya miqyasında bütün növ enerji resurslarını  həm istehsal , həm hasil, həm də ixrac edir.Söhbət  xam neft, neft məhsulları, təbii qaz, elektrik enerjisi, neft-kimya məhsulları və gübrələrdən gedir. 

       Bu gün dünyada xüsusilə neft məhsulları ilə bağlı  böhran yaşanır və təəssüf ki, o, daha da dərinləşə  bilər.Çünki bu böhranın iki mənbəyi var, Biri bizim Şimalımızda, ikincisi isə Körfəz bölgələrində - Cənubdadır. O da məlumdur ki, artıq ənənəvi təchizatçıların  bəziləri daxili tələbatı ödəmək üçün məcburən ixracı dayandırırlar.

       “Azərbaycana bir çox ölkələrdən müraciətlər daxil olur, xahişlər gəlir ki, biz istehsal etdiyimiz neft məhsullarını o ölkələrə ixrac edək. Biz isə bütün işləri vaxtında görmüşük. Bizim bu gün potensialımz, - mən təkcə neft məhsullarını nəzərdə tuturam, - 30 milyon tondur. Bunun 7 milyon tonu Azərbaycanda neftayırma zavodunda emal olunur, 23 milyon tonu isə xaricdə. Bax, bunu biz vaxtında etdik. Bir zavodu sıfırdan qurduq, iki zavod aldıq. Bu gün 30 milyon ton neft məhsullarına sahib olan, - özü də tək yerdə yox, üç yerdə, - ölkələr də çox deyil. Ona görə nəzərə alsaq ki, bir daha deyirəm, əfsuslar olsun, bizim ətrafımızda gedən müharibələr dayanmır, - biz çox istərdik ki, dayansın, amma dayanmır, - ona görə bizim məhsullarımıza, qazımıza tələbat daha da artacaq”,- deyə Prezidentimiz bildirmişdir.

       Ötən illərdə “yanacaq enerjisinin  vaxtı, zamanı bitmişdir” deyənlər də artıq başa düşüblər ki, nefsiz, qazsız, yanacaqsız  iqtisadiyyat inkişaf edə bilməz.   COP29-u baykot etmək istəyənlər də yadımızdan çıxmayıb.Deyirdilər ki, neft ölkəsində iqlim konfransı keçirilməməlidir. Halbuki təcrübədə belə hallar olmuşdu, Yəni  yanacaq 

enerjisi hasil edən ölkələrdə  COP konfransları keçirilmişdi.

       Prezident İlham Əliyev həmişə bu əsasız ittihamlara əsaslı cavablar vermişdir.Bildirmişdir  ki, neft  və qaz dünya iqtisadiyyatı üçün hələ çox illər lazım olacaq. Həm də  başlıca məsələlərdən biri yanacaq enerjisindən gələn gəlirləri necə istifadə etmək, xalqın rifahına yönəltməkdir.

Və bütün bunlarla yanaşı,bizim “yaşıl gündəliyimiz “ də var .Artıq reallaşmış və  həyata keçməkdə olan”yaşıl enerji” layihələrimiz dünyanın gözü qarşısındadır.Azərbaycanın bu layihərdəki tərəfdaşları Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin, Səudiyyə Ərəbistanının, Böyük Britaniyanın, Çinin və bir ıra digər ölkələrin tanınmış şirkətləridir.

230 meqavatlıq "Qaradağ" Günəş Elektrik Stansiyası  Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin "Masdar" şirkəti tərəfindən tikilib, regionun ən böyük günəş elektrik stansiyalarındandlr  və artıq bir neçə ildir fəaliyyət göstərir.

Səudiyyə Ərəbistanının "ACWA Power" şirkəti ilə birgə icra edilən 240 meqavat gücündə "Xızı-Abşeron" Külək Elektrik Stansiyası yüz minlərlə ton karbon emissiyasının qarşısını alan nəhəng “yaşıl enerji” layihəsidir. Stansiya artıq işləyir.

 "Şəfəq" Günəş Elektrik Stansiyası (240 MVt) Cəbrayıl rayonunda BP şirkəti ilə birgə dekarbonizasiya məqsədilə inşa olunan mühüm stansiyadır.

Bu gün  Azərbaycan neçə-neçə ölkəyə neft və neft məhsulları, 16 ölkəyə qaz ixrac edir. Ölkəmiz artıq Pan-Avropa qaz təchizatçısı  imicini qazanıb.

Prezident İlham Əliyev  də məhz bunları xatırladaraq deyib: ”Enerji resursları ilə zəngin olan Azərbaycan bu gün çox ciddi geosiyasi və təhlükəsizlik amilinə çevrilir. Çünki enerji təhlükəsizliyi hər bir ölkənin milli təhlükəsizliyi deməkdir və bizim rolumuz daha da artacaq.Bax, investisiya forumları çərçivəsində imzalanmış kontraktların da bəziləri məhz qaz, neft hasilatının artırılmasına gətirib çıxaracaq. Bizim ən böyük neft yatağımız – “Azəri-Çıraq-Günəşli” artıq 30 ildən çoxdur ki, istismardadır və orada təbii düşmə prosesi gedir. Ona görə imzalanmış yeni kontraktlar, o cümlədən bizim xarici ölkələrdə əldə etdiyimiz neft mədənləri bizə təkcə hasilatı sabitləşdirmək üçün yox, artırmaq üçün də imkan verəcək. O cümlədən keçən ay imzalanmış qaz kontraktı da bizə, - təkcə bir kontrakt, - əlavə 5 milyard kubmetr qaz verəcək”.

       Azərbaycan  iqtisadiyyatı şaxələndirmə prinsipi irəliləsə də, göründüyü kimi, neft və qaz  da  özünə əhəmiyyətli yer alır. Keçən ay Bakıda keçirilən investisiya forumunda imzalanan iki mühüm müqavilə də bunu təsdiqləyir.  Biri böyük potensiala malik olan qeyri-ənənəvi neft və qaz yataqlarının işlənilməsi üzrə “Exxon” şirkəti ilə bağlanılan müqavilədir. Prezidentin  fikrincə,kəşfiyyat işləri uğurla nəticələnsə, bu, Azərbaycanda daha bir neft və qaz bumuna gətirib çıxara bilər.

 “Abşeron” yatağının işlənilməsinin ikinci mərhələsi üzrə isə “Total” şirkəti ilə müqavilə imzalanıb. Bu da Azərbaycanda qaz hasilatını üç-dörd il müddətində əlavə 5 milyard kubmetr artıracaq. Üstəlik,builki Bakı Enerji Həftəsində digər müqavilələr də imzalanıb. 

      Yeni Azərbaycan  Partiyasının qurultayında  Prezident İlham Əliyev  məhz bu layihələri bir daha xatırlatmışdır. 

Flora SADIQLI,

"Azərbaycan"