Qlobal gərginliyin artması və düşünülməmiş addımların təhlükəli nəticələrə səbəb olması ilə bağlı xəbərdarlıq edən BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş cümə axşamı 2026-cı il - vəzifə səlahiyyətlərinin son ili üçün prioritetlərini açıqlayıb. O, liderləri sülh, ədalət və davamlı inkişaf sahəsində səylərin yenilənməsinə çağırıb.
Baş katib Nyu-Yorkda jurnalistlərə verdiyi açıqlamada bildirib ki, 2026-cı il “artıq davamlı mənfi sürprizlər fonunda xaos ili olmağa doğru gedir”. İctimai fəaliyyətə başlamazdan əvvəl fizik kimi təhsil almış Quterreş dərin dəyişikliklər dövründə qüvvələrin necə hərəkət etdiyini izah edən sabit prinsiplərə qayıtdığını bildirib. O deyib: “Bunların arasında Nyutonun “Üçüncü hərəkət qanunu” da var ki, burada hər bir hərəkət üçün bərabər və əks reaksiya olduğu bildirilir. Bu il konkret və müsbət reaksiyalar yaradan hərəkətlər seçməyə qərarlıyıq. Problemli dövrümüzdə sülh, ədalət, məsuliyyət və tərəqqi reaksiyaları olduqca vacibdir. Bu gün cəzasızlıq münaqişələrə təkan verir, eskalasiyanı qızışdırır, inamsızlığı artırır. Bu arada, bərabərsizliklərin dərinləşməsi, humanitar yardımın kəsilməsi özünəməxsus zəncirvari reaksiyalar - ümidsizlik, köçkünlük və ölüm halları yaradır”.
Baş katib iqlim dəyişikliyini “Nyuton prinsipinin ən aktual və dağıdıcı nümunəsi” kimi xarakterizə edib və planetin isinməsinin fırtınalara, meşə yanğınlarına, qasırğalara, quraqlığa və dəniz səviyyəsinin qalxmasına səbəb olduğunu vurğulayıb.
Onun sözlərinə görə, dünya, həmçinin dövrümüzün bəlkə də ən böyük güc ötürülməsinə şahidlik edir. Bu, sürətli texnoloji inkişafdır. “Davranışı, seçkiləri, bazarları və hətta münaqişələri formalaşdıran texnologiyalar maneəsiz işlədikdə, reaksiya innovasiya deyil, qeyri-sabitlik istiqamətində olur”, - deyə o xəbərdarlıq edib. Quterreş qeyd edib ki, bu çətinliklər fonunda 80 ildən çox davam edən qlobal problemlərin həlli sistemləri dəyişməlidir: “Strukturlarımız və institutlarımız bu yeni dövrün və reallıqların mürəkkəbliyini və imkanlarını əks etdirməlidir. Qlobal problemlər bir gücün çağırışı ilə həll olunmayacaq. Onlar iki gücün dünyanı rəqib təsir dairələrinə bölməsi ilə də həllini tapmayacaq. Yeganə doğru yol çoxqütblülüyün, inklüziv və tərəfdaşlıq mühitinin yaradılmasıdır, amma bu, təkbaşına sabitliyə və ya sülhə zəmanət vermir. Çoxqütblülüyün tarazlıq, rifah və sülh yaratması üçün bizə legitimliyin ortaq məsuliyyətə və ortaq dəyərlərə əsaslandığı güclü institutlar lazımdır”.
Baş katib BMT-də, cümlədən Təhlükəsizlik Şurasında köklü islahatların zəruriliyini bir daha diqqətə çatdırıb. O bildirib ki, bütün üzv dövlətlər təşkilatın nüfuzunun yenidən artması, onun fəaliyyətinin güclənməsi prosesində fəal iştirak etməlidir.
