Amerika lideri Donald Trampın İranla müharibəyə son qoymaq üçün Çinin əməkdaşlığını təmin edəcəyinə dair gözləntilər puç olub. Danışıqlar heç bir şəkildə Pekinin mövqeyini dəyişməyib. Bu barədə CNN telekanalı xəbər verir.
Məlumata görə, çoxları ABŞ Prezidenti Donald Trampın qlobal enerji bazarlarını xaosa salan İranla müharibəyə son qoymaq üçün Çinli həmkarının əməkdaşlığını təmin edəcəyini gözləyirdi.
Çin İranın yaxın diplomatik tərəfdaşı və neftinin əsas alıcısıdır. Bundan əlavə, Pekin bütün hərbi əməliyyatlar zamanı özünü sülh tərəfdarı kimi təqdim edib.
Lakin hər iki tərəfdən gələn stenoqramlar göstərir ki, danışıqlar heç bir şəkildə ÇXR-nın mövqeyini dəyişməyib.
Cümə axşamı Si ilə danışıqların birinci mərhələsindən sonra Tramp Fox News telekanalına bildirib ki, Çin lideri münaqişənin həllinə kömək təklif edib. Lakin dövlət katibi Marko Rubio həmin gün NBC News telekanalına verdiyi müsahibədə ABŞ-nin Çindən kömək istəmədiyini bildirib. O, həmçinin ABŞ-nin Tayvanla bağlı siyasətinin dəyişmədiyini və onun sözlərinə görə, həm əvvəlki prezidentlər, həm də hazırkı administrasiya dövründə sabit qaldığını bildirib.
Dövlət katibi qeyd edib ki, ABŞ-nin Tayvana silah satışı məsələsi Tramp-Si danışıqlarında "əhəmiyyətli" yer tutmayıb.
"Fikrimizcə, mövcud status-kvonun və hazırkı vəziyyətin hər hansı bir zorakı dəyişikliyi hər iki ölkə üçün pis olardı", - Rubio deyib.
Ağ Evin açıqladığı danışıqların stenoqramlarında tərəflərin aşağıdakılar barədə razılığa gəldiyi göstərilir: İran tərəfindən demək olar ki, tamamilə bağlanmış mühüm su yolu olan Hörmüz boğazı açıq qalmalıdır; İran nüvə silahına sahib olmamalıdır.
Ağ Evin hesabatında həmçinin Si Cinpinin "boğazın militarizasiyasına və onun istifadəsi üçün rüsum tətbiq etmək cəhdlərinə birmənalı şəkildə qarşı çıxdığı" bildirilir. Həmçinin Çinin ABŞ-dən daha çox neft alacağı da qeyd olunur.
Pekin dəfələrlə sülh danışıqlarını asanlaşdırmaq üçün mümkün olan hər şeyi edəcəyinə söz verib və Si ötən ay Hörmüz boğazından normal keçidin təmin olunmasına çağırıb. Çin Xarici İşlər Nazirliyinin danışıqlar zamanı İrana dair müzakirələrlə bağlı verdiyi açıqlamada boğazdan keçid üçün rüsumlar ödəmək barədə heç bir söz deyilməyib.
Bir neçə saat sonra, yerli vaxtla cümə gününün səhəri, Çin Xarici İşlər Nazirliyi Pekinin mövqeyinin dəyişməz qaldığını bildirən bir bəyanat yayıb. "Çinin İrandakı vəziyyətlə bağlı mövqeyi çox aydındır", - deyə məlumatda bildirilir.
ABŞ və Çin arasında enerji müqaviləsinin yaxın gələcəkdə bağlanması mümkündür. Lakin Donald Tramp və Si Cinpin arasındakı danışıqların münaqişəyə hər hansı bir təsir göstərib-göstərməyəcəyi hələ də məlum deyil.
Hələlik Pekin hazırkı mövqeyində sadiq qalır.
Son məlumata görə, ABŞ Prezidenti Donald Tramp bildirib ki, Çin Prezidenti Si Cinpin onu "nailiyyətləri" münasibətilə təbrik edib və ABŞ ilə Çin arasında daha güclü münasibətlərə ümid etdiyini vurğulayıb.
Pekinə səfəri zamanı Tramp sosial media hesabında keçmiş prezident Co Baydeni də tənqid edib.
Onun dediyinə görə, Si Cinpin Baydenin prezidentliyi dövrünə istinad edərək ABŞ-ni "tənəzzülə uğrayan ölkə" adlandırıb. Tramp, həmçinin Çin liderinin onu "uğurları" münasibətilə təbrik etdiyini iddia edib.
Amerika lideri Si Cinpinin Bayden dövrü ilə bağlı haqlı olduğunu bildirib və ABŞ iqtisadiyyatının, siyasətinin və sosial sahələrinin bu dövrdə zəiflədiyini etiraf edib. O, əlavə edib ki, öz prezidentliyi dövründə bütün bu sahələrdə irəliləyişlər əldə edilib.
Amerika lideri həmçinin administrasiyasının həm Venesuelada, həm də İranda "hərbi qələbələr" əldə etdiyini iddia edib və İrana təzyiqi artırmağa davam etmək niyyətini vurğulayıb.
Tramp qeyd edib ki, ABŞ yenidən dünyanın ən cəlbedici ölkəsinə çevrilib. O, Çinlə münasibətlərin indiyədək olduğundan daha güclü və daha yaxşı olacağına ümid etdiyini bildirib.
Rizvan CƏFƏROV,
“Azərbaycan”
