Prezident İlham Əliyevin Almaniyaya rəsmi səfəri
və Federal Kansler Fridrix Mertslə keçirdiyi görüş iki ölkə arasında münasibətlərin
keyfiyyətcə yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu nümayiş etdirdi. Tərəflərin mətbuata
bəyanatları göstərdi ki, Bakı və Berlin artıq əməkdaşlığı yalnız iqtisadi əlaqələr
çərçivəsində deyil, strateji dialoq, enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat-kommunikasiya,
regional sabitlik və Avropa–Cənubi Qafqaz münasibətlərinin inkişafı kontekstində
qiymətləndirirlər.
Görüşün ən mühüm siyasi nəticəsi imzalanan
Birgə Bəyannamə oldu. Bu sənəd iki ölkə arasında münasibətlərin institusional əsaslarının
gücləndirilməsini, strateji dialoq mexanizminin yaradılmasını, iqtisadi əməkdaşlığın
dərinləşdirilməsini və müxtəlif sahələr üzrə işçi qruplarının fəaliyyətə
başlamasını nəzərdə tutur. Bəyannamə göstərir ki, Almaniya Azərbaycanı təkcə
enerji tərəfdaşı kimi deyil, həm də Cənubi Qafqazın aparıcı dövləti və Avropa
ilə Asiyanı birləşdirən etibarlı tərəfdaş kimi qiymətləndirir.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında diqqət çəkən
əsas məqamlardan biri Azərbaycanın Avropanın enerji təhlükəsizliyində artan
rolunun vurğulanması idi. Dövlət başçısı bildirdi ki, bu ildən etibarən Azərbaycan
təbii qazının Almaniyaya ixracına başlanılıb və hazırda Azərbaycan qazı Avropa
İttifaqına üzv on ölkəyə çatdırılır. Bu, xüsusilə son illərdə Avropada enerji mənbələrinin
şaxələndirilməsi siyasəti fonunda Azərbaycanın strateji əhəmiyyətinin daha da
artdığını göstərir. Bununla yanaşı, yaşıl enerji sahəsində əməkdaşlıq və gələcəkdə
Azərbaycanın bərpaolunan enerji potensialının Avropa bazarına çıxarılması
perspektivi də iki ölkə arasında əməkdaşlığın yeni istiqamətlərini müəyyənləşdirir.
İqtisadi əməkdaşlıq da görüşün əsas istiqamətlərindən
biri oldu. Azərbaycanda fəaliyyət göstərən 200-dən artıq Almaniya şirkətinin
mövcudluğu, Azərbaycan–Almaniya Biznes Şurasının yaradılması və qarşılıqlı
investisiyaların təşviqi istiqamətində əldə olunan razılaşmalar göstərir ki,
iqtisadi münasibətlər yeni inkişaf mərhələsinə keçir. Xüsusilə sənaye, rəqəmsal
texnologiyalar, logistika, nəqliyyat infrastrukturu və yaşıl enerji sahələrində
Almaniya şirkətlərinin iştirakının genişlənməsi gözlənilir.
Çıxışın mühüm hissəsi regional sülh prosesi ilə
bağlı idi. Prezident İlham Əliyev Ermənistanla sülh sazişinin paraflanmasını və
Vaşinqtonda imzalanmış Birgə Bəyannaməni 30 ildən artıq davam etmiş münaqişənin
başa çatmasının siyasi təsdiqi kimi qiymətləndirdi. Dövlət başçısı diqqətə
çatdırdı ki, Azərbaycan sülh razılaşmasından dərhal sonra praktiki əməkdaşlıq
addımlarına başlayıb. Ermənistanın enerji təhlükəsizliyinə dəstək məqsədilə
yanacaq təminatının həyata keçirilməsi və Azərbaycan ərazisindən tranzit daşımalarının
başlaması yeni regional münasibətlər modelinin formalaşdığını göstərən mühüm
göstəricilər kimi təqdim edildi. Bu yanaşma Azərbaycanın postmünaqişə dövründə əməkdaşlıq
və qarşılıqlı fayda prinsipinə üstünlük verdiyini nümayiş etdirir.
Federal Kansler Fridrix Mertsin bəyanatı da bu
baxımdan xüsusi diqqət çəkdi. Kansler Ermənistan və Azərbaycan arasında sülh
sazişinin paraflanmasını tarixi hadisə kimi qiymətləndirərək Almaniyanın və
Avropa İttifaqının bu prosesə dəstəyini ifadə etdi. Onun fikrincə, Cənubi
Qafqazda davamlı sabitliyin təmin olunması Avropanın təhlükəsizlik və iqtisadi
maraqları baxımından da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu yanaşma Almaniyanın regiona
marağının yalnız enerji məsələləri ilə məhdudlaşmadığını, həm də uzunmüddətli siyasi
sabitlik və iqtisadi inteqrasiya məqsədlərinə xidmət etdiyini göstərir.
Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycanın
nəqliyyat-logistika imkanlarına da xüsusi diqqət ayırdı. Orta Dəhlizin
inkişafı, Azərbaycanın Orta Asiya ilə Avropa arasında körpü rolunun güclənməsi
və nəqliyyat infrastrukturunun genişləndirilməsi Almaniya üçün də yeni iqtisadi
imkanlar yaradır. Bu, həm Avropanın təchizat zəncirlərinin şaxələndirilməsi, həm
də Avrasiya məkanında yeni iqtisadi marşrutların formalaşması baxımından
strateji əhəmiyyət daşıyır.
Çıxışın digər mühüm mesajı Azərbaycan–Avropa
İttifaqı münasibətlərinin yeni mərhələyə keçməsi ilə bağlı idi. Prezident İlham
Əliyev Avropa İttifaqı rəhbərliyinin Azərbaycana son səfərlərini münasibətlərdə
yeni dinamikanın göstəricisi kimi qiymətləndirərək Almaniyanın bu prosesdə
aparıcı rol oynadığını vurğuladı. Bu, Azərbaycanın Avropa ilə münasibətlərində
qarşılıqlı maraqlara əsaslanan praqmatik əməkdaşlıq modelinin daha da möhkəmləndiyini
göstərir.
Ümumilikdə, Berlin görüşü və imzalanmış Birgə
Bəyannamə Azərbaycan–Almaniya münasibətlərinin yalnız ikitərəfli əlaqələrin
inkişafına deyil, həm də Avropa enerji təhlükəsizliyi, regional sülh, nəqliyyat-kommunikasiya
layihələri və iqtisadi inteqrasiya baxımından strateji əhəmiyyət daşıdığını
nümayiş etdirdi. Verilən mesajlar göstərir ki, tərəflər siyasi dialoqu
institusional əsasda genişləndirmək, iqtisadi əməkdaşlığı yeni istiqamətlər üzrə
inkişaf etdirmək və Cənubi Qafqazda formalaşan yeni geosiyasi reallıqlar
fonunda uzunmüddətli tərəfdaşlığı möhkəmləndirmək niyyətindədirlər.
Vasif Qafarov,
Milli Məclisin deputatı,
tarix elmləri doktoru
jpeg_1784780523.jpeg)
