20 Yanvar 2026 13:17
569
SİYASƏT
A- A+
Türk ekspert: 20 Yanvar Azərbaycan xalqının müstəqilliyə gedən yolunda qanlı, lakin həlledici dönüş nöqtəsidir  

Türk ekspert: 20 Yanvar Azərbaycan xalqının müstəqilliyə gedən yolunda qanlı, lakin həlledici dönüş nöqtəsidir  


1990-cı il yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə Bakıda baş verən hadisələr Sovet İttifaqının dağılma prosesində mərkəzi hakimiyyətin tətbiq etdiyi ən sərt hərbi müdaxilələrdən biri olmaqla yanaşı, Azərbaycan xalqının müstəqillik iradəsini sındırmağa yönəlmiş sistemli dövlət zorakılığının açıq təzahürü idi.

Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Türkiyənin beynəlxalq münasibətlər üzrə eksperti Mehmet Emir Aksoy deyib.

Onun sözlərinə görə, 20 Yanvar yalnız silahsız mülki şəxslərin qətlə yetirildiyi faciə deyil, eyni zamanda, müasir Azərbaycan siyasi tarixində geri dönüşü olmayan dərin ictimai və psixoloji qırılma nöqtəsidir: “1980-ci illərin sonlarında Sovet İttifaqı dərin iqtisadi böhran, mərkəzi hakimiyyətin zəifləməsi və ittifaq respublikalarında yüksələn milli hərəkatlar fonunda dağılma mərhələsinə daxil olmuşdu. Qarabağda erməni separatizminin güclənməsi və SSRİ-nin Azərbaycan türklərinin təhlükəsizliyini təmin etməkdə aciz qalması cəmiyyətdə ciddi narazılıq yaratmışdı”.

M.Aksoy qeyd edib ki, Bakıda başlayan kütləvi etirazların əsasını ərazi bütövlüyünün qorunması, konstitusiya hüquqların müdafiəsi və siyasi suverenlik tələbləri təşkil edirdi: “Bu etirazlar əsasən dinc xarakter daşıyırdı. Lakin sovet rəhbərliyi siyasi dialoq yolunu deyil, hərbi zorakılığı seçdi”.

Onun sözlərinə görə, 1990-cı il yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə SSRİ Prezidenti Mixail Qorbaçovun göstərişi ilə təxminən 26 min nəfərlik sovet hərbi birləşməsi tank və zirehli texnikalarla Bakıya yeridilib: “Fövqəladə vəziyyət əhaliyə əvvəlcədən elan edilməmişdi. Şəhər faktiki olaraq hərbi nəzarət altına alındı. Müdaxilə zamanı silahsız mülki şəxslərə atəş açıldı, mülki avtomobillər və təcili yardım maşınları hədəfə alındı”.

Ekspert vurğulayıb ki, rəsmi məlumatlara əsasən, 147 Azərbaycan vətəndaşı həlak olub, 700-dən çox insan yaralanıb, yüzlərlə şəxs isə qanunsuz şəkildə saxlanılıb. Müstəqil mənbələr itkilərin daha çox olduğunu göstərir. Hadisələrin gedişi bu müdaxilənin ictimai asayişi qorumaqdan çox, cəmiyyət üzərində qorxu və itaət yaratmaq məqsədi daşıdığını sübut edir.

M.Aksoy əlavə edib ki, 20 Yanvar hadisələri beynəlxalq hüquq baxımından da ciddi legitimlik problemləri yaradır. Silahsız mülki əhaliyə qarşı hərbi gücdən istifadə fundamental insan hüquqlarının açıq şəkildə pozulmasıdır. Buna baxmayaraq, həmin dövrdə beynəlxalq ictimaiyyətin reaksiyası zəif oldu. Bu isə Azərbaycan cəmiyyətində təkcə Moskvaya deyil, ümumilikdə beynəlxalq sistemə qarşı da dərin inamsızlıq formalaşdırdı.

Ekspertin fikrincə, qısa müddətdə sovet hakimiyyəti Bakıda nəzarət görüntüsü yaratsa da, uzunmüddətli perspektivdə 20 Yanvar Moskvanın Azərbaycan üzərindəki siyasi legitimliyini tamamilə aradan qaldırdı: “Xalqın sovet sisteminə inamı sarsıldı, müstəqillik ideyası isə kütləvi və geri dönməz milli məqsədə çevrildi. Ulu Öndər Heydər Əliyevin Moskvada verdiyi kəskin bəyanatlar bu hadisələrin Azərbaycan xalqına qarşı ağır cinayət olduğunu açıq şəkildə ortaya qoydu”.

Mehmet Emir Aksoy vurğulayıb ki, 1991-ci ildə əldə olunan dövlət müstəqilliyi 20 Yanvarın yaratdığı ictimai şüur və siyasi qətiyyət olmadan mümkün olmazdı: “Bu baxımdan 20 Yanvar Azərbaycan üçün yalnız matəm günü deyil, müstəqilliyin hansı ağır bədəllər hesabına qazanıldığını göstərən tarixi bir eşikdir. Bu hadisə Azərbaycan xalqının siyasi taleyinin kənar güclərin iradəsi ilə deyil, öz milli iradəsi və qərarlılığı ilə müəyyən olunacağını bütün dünyaya nümayiş etdirdi”.

Ekspert sonda əminliklə qeyd edib ki, bu gün 20 Yanvar Azərbaycan xalqının yaddaşında müqavimətin, suverenliyin və müstəqilliyin rəmzi kimi yaşayır.

Digər Xəbərlər

QƏZETİN ÇAP VERSİYASI

XƏBƏR LENTİ Bütün xəbərlər

Yaponiyalı tələbələrə Azərbaycanın xarici siyasəti haqqında mühazirə oxunub

14:53
14 Noyabr

Azərbaycan–Böyük Britaniya münasibətləri strateji tərəfdaşlıq müstəvisində

14:39
14 Noyabr

Bir gündə 10 təşəbbüs, 10 görüş...

13:26
14 Noyabr

Azərbaycan Avropanın enerji keçidində iştirak edəcək vacib tərəfdaşdır

11:24
14 Noyabr

Bilmək istəyirəm

09:05
14 Noyabr

Fransa etirazları susdurmaq üçün antiterror tədbirlərinə əl atır

09:00
14 Noyabr

ADY 10 ayda yük daşımaları üzrə yüksək göstəricilər əldə edib

08:55
14 Noyabr

Orqanizmi səssiz zədələyən "şirinlik"

08:50
14 Noyabr

Azərbaycanda şəhərsalma - zəngin keçmiş, modern müasirlik, texnoloji gələcək

08:45
14 Noyabr

Tanınmış dilçi alim

08:40
14 Noyabr

Dublin görüşü Azərbaycan və Ermənistan arasında sülhün praktiki müstəvidə irəliləməsinin göstəricisidir

08:35
14 Noyabr

Şimali Makedoniya Prezidenti: "Avropa Siyasi Birliyi"nin sammitinin 2028-ci ildə Azərbaycanda keçirilməsi etimad göstəricisidir"

08:30
14 Noyabr

Təhsil və milli kimlik fenomeninin konseptual əsasları  

08:25
14 Noyabr

Ev təsərrüfatlarının uçotu rəqəmsallaşdırılır

08:20
14 Noyabr

Avropada Azərbaycana yüksək diqqət var

08:15
14 Noyabr

Paytaxt rayonlarında qışa hazırlıqla bağlı müşavirələr keçirilir

08:10
14 Noyabr

Görülən tədbirlər "Azəri-Çıraq-Günəşli"nin ömrünü uzadır

08:05
14 Noyabr

Zəfər yolundan başlayan Böyük qayıdış

08:00
14 Noyabr

“Ali təhsil müəssisələrinə “Tədqiqat universiteti” statusu verilməsi üçün Tələblər”in təsdiq edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2017-ci il 29 dekabr tarixli 610 nömrəli Qərarında dəyişiklik edilməsi barədə

00:38
14 Noyabr

“Dövlət icra məmurları haqqında”, “İcra haqqında” və “Daşınar əmlakın yüklülüyü haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunlarında dəyişiklik edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikasının 2026-cı il 21 aprel tarixli 389-VIIQD nömrəli Qanununun qəbul edilməsi ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin bəzi qərarlarında dəyişiklik edilməsi haqqında

00:37
14 Noyabr

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2010-cu il 19 may tarixli 92 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasının Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin strukturuna daxil olmayan tabeliyindəki qurumların siyahısı”nda dəyişiklik edilməsi haqqında

00:36
14 Noyabr

ÇOX OXUNANLAR

OXUCU MƏKTUBLARI

NƏŞRLƏRİMİZ

TƏQVİM / ARXİV

BAŞ REDAKTORDAN

Hamımızın Azərbaycan adlı bir Vətəni var! Qoynunda dünyaya göz açdığımız, minbir nemətindən dadıb isti qucağında boya-başa çatdığımız bu əvəzolunmaz diyar azərbaycanlı adını qürur və iftixarla daşıyan hər kəs üçün müqəddəs və ülvidir.
Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu Vətən müharibəsində zəfər çalaraq erməni işğalçılarını kapitulyasiyaya məcbur etdi, düşməni qovaraq ərazi bütövlüyünə nail oldu.
Bununla da Azərbaycan yeni inkişaf dövrünə qədəm qoydu.
Bu dövrdə dünyada mürəkkəb və ziddiyyətli proseslər davam etməkdədir!
Hələ də dünyada ədalətsizliklər mövcuddur!
Hələ də dünyada ikili standartlar var!
Hələ də dünyada güclülər zəiflərin haqqını tapdalamaq istəyir!
Odur ki, biz daima güclü olmalıyıq.
Güclü olmağın əsas şərti isə bizim birliyimizdir!
Dünyanın harasında yaşamağımızdan, hansı sahədə çalışmağımızdan asılı olmayaraq, əlbir və əlaqəli fəaliyyət göstərməyi bacarmalıyıq.
Azərbaycan naminə, onun dünyada yeri, yüksək nüfuzu uğrunda daim birlikdə mübarizə aparmalıyıq.
Yalnız bu halda anamız Azərbaycanı qoruya, yüksəldə və hamımız üçün qürur mənbəyinə çevirə bilərik.
Ulu yurdumuzun adını daşıyan "Azərbaycan" qəzeti də bu amala xidmət edir.
Əziz azərbaycanlılar! Sizi Azərbaycan naminə, övladlarımızın firavan və xoşbəxt gələcəyi uğrunda əlbir və əlaqəli fəaliyyətə çağırıram!