"Hazırda ölkə iqtisadiyyatında qeyri-neft sektorunun payı 68 faizə çatıb və ilin sonunda bu rəqəmin 70 faiz olacağı proqnozlaşdırılır". Bu sözləri iqtisadiyyat naziri Mikayıl Cabbarov Bakıda keçirilən II Milli Rəqabət Forumunda çıxışı zamanı demişdir.
İcra edilən islahatlar ölkədə münbit sərmayə mühiti yaratmaqla bu sektora xarici investisiyaların cəlb olunmasının önünü açmışdır. Görülən tədbirlər nəticəsində bu sektora yönəldilən investisiyaların həcmi artaraq 8,2 milyard manata çatmışdır. Cari ilin yanvar-avqust aylarında əsas kapitala xarici mənbələrdən yatırılan investisiyalar ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 36 faiz artmışdır. Kapital qoyuluşunun artması qeyri-neft sektorunda sahibkarlığın inkişafına da müsbət təsir göstərmişdir. Hazırda bu sektorda sahibkarların payı 81 faizdir.
Qeyri-neft sektoruna investisiya qoyuluşunun artması istehsal və ixrac imkanlarını xeyli artırmışdır. 2021-2024-cü illərdə qeyri-neft sektoru hər il orta hesabla 6,7 faiz artmış və onun ümumi iqtisadiyyatda payı 68 faizə yüksəlmişdir. Son 6 ildə, demək olar ki, qeyri-neft məhsulları ixracı iki dəfə artmışdır. Bu da ölkəmizin rəqabət qabiliyyətinin yüksəlməsi və ixrac imkanlarının artmasının müsbət təsirinin göstəricisidir.
Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzi (İİTKM) "İxrac icmalı"nın sentyabr sayını təqdim edib. İcmala əsasən, bu ilin yanvar-avqust aylarında Azərbaycanın qeyri-neft sektoru üzrə ixracının dəyəri 2024-cü ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 10,3 faiz artaraq 2,4 milyard dollar təşkil edib. Qeyd olunan dövrdə yeyinti məhsulları üzrə ixracın dəyəri 774,2 milyon dollara çatıb ki, bu da 23 faizə yaxın artım deməkdir. İxrac olunan şəkər ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 58,2, meyvə-tərəvəz 32,2, kimya sənayesi məhsulları 24,3, pambıq iplik 16,3, çay 2,1, qara metallar və onlardan hazırlanan məmulatlar 0,2 faiz yüksək olub. Hesabat dövründə aqrar məhsullar üzrə ixrac 28,2, aqrar-sənaye məhsulları üzrə ixrac isə 4,7 faiz artıb. Bütövlükdə aqrar və aqrar-sənaye məhsullarının ixracının dəyəri 21,3 faiz artaraq 823,9 milyon dollara çatıb.
Qeyd olunan dövrdə ixrac edilmiş qeyri-neft sektoruna aid məhsulların siyahısında qızıl birinci, pomidor (tomat) ikinci, pambıq lifi üçüncü, avqust ayı ərzində isə ixrac edilmiş qeyri-neft sektoruna aid məhsulların siyahısında şaftalı birinci, qızıl ikinci, pambıq lifi üçüncü olub. Cari ilin 8 ayında Rusiya Federasiyası, Türkiyə, İsveçrə, Gürcüstan, Ukrayna ölkəmizdən ən çox qeyri-neft məhsulları alan ölkələrdir.
Cari ilin yanvar-avqust aylarında Azərbaycan Respublikasının Kosmik Agentliyi ("Azərkosmos") 41 ölkəyə 11,6 milyon dollar dəyərində telekommunikasiya xidməti göstərib. "Azərkosmos"un xidmət ixracından gəliri onun ümumi gəlirlərinin 66 faizini təşkil edib. Təkcə bu ilin avqust ayında "Azərkosmos" dünyanın 35 ölkəsinə 1,5 milyon dollar dəyərində xidmət göstərib. 8 ayda peyk telekommunikasiya xidmətlərinin ixracının ilk beşliyində 3,1 milyon dollarla Birləşmiş Krallıq, 2,3 milyon dollarla Lüksemburq, 569,5 min dollarla Nigeriya, 537,9 min dollarla Türkiyə, 530,4 min dollarla İsveç qərarlaşıb.
Rüstəm KAMAL,
"Azərbaycan"
