İranda davam edən müharibə fonunda enerji axınlarının qeyri-müəyyən müddətə kəsilməsi təhlükəsi ilə qarşılaşan Avropada istehsalın iflic olması, hava yolu ilə səyahətlərin dayanması, ərzaq qiymətlərini qalxması, borclanma xərclərinin kəskin şəkildə artması və inflyasiyanın böhran səviyyəsinə qayıtması ilə müşayiət olunacaq təchizat şoku yaranır.
AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə “Politico” nəşri Aİ mənbələrinə istinadla məlumat yayıb.
Körfəzdən qazıntı yanacaqları daşıyan son tankerlərin Avropa limanlarında lövbər saldığı bir şəraitdə qitənin liderləri qarşıdakı hadisələrin miqyasını anlamağa başlayırlar.
Almaniya Kansleri Fridrix Merts bazar ertəsi jurnalistlərə bildirib ki, müharibə uzanarsa, bu, Avropa iqtisadiyyatına “bu yaxınlarda COVID-19 pandemiyası və ya Ukraynadakı müharibənin əvvəlində yaşandığı qədər ağır” bir yük yaradacaq.
İtaliyanın müdafiə naziri Qvido Krozeto “La Repubblica” qəzetinə müsahibəsində bildirib: “Mən bu müharibənin reallığı və onun nəticələri ilə 24 saat yaşayıram. Gecələr məni oyaq saxlayan səbəbləri bilməyə məcburam”.
Avropa Mərkəzi Bankının prezidenti Kristin Laqard ötən həftə “The Economist” nəşrinə verdiyi müsahibədə xəbərdarlıq edib ki, münaqişə illərlə davam edə bilər. Onun sözlərinə görə, uzunmüddətli nəticələr hazırda təsəvvür ediləndən daha çoxdur.
Qlobal iqtisadiyyatı yanacaqla təmin edən neft və təbii qazın təxminən 20 faizi İranın bağladığı və Tehranın onun icazəsi olmadan üzən hər hansı bir gəmiyə hücum etməklə hədələdiyi Hörmüz boğazından keçir. Çərşənbə axşamı ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranın boğazı bağlaması səbəbindən yanacaq çatışmazlığından əziyyət çəkən ölkələrə mesaj verib. O, “Truth Social” platformasında yazıb: “Özünüz üçün mübarizə aparmağı öyrənməyə başlamalısınız. İşin çətin hissəsi artıq görülüb. Gedin öz neftinizi özünüz əldə edin!”
Neft və qaz nəqliyyat və istilik üçün vacibdir, lakin onlar həm də bütün sənaye təchizat zəncirinin əsasını təşkil edir, qida, plastik, kimyəvi maddələr, kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalına təsir göstərir. Buraya boğazın bağlanması nəticəsində yaranan digər resursların, o cümlədən mikroçip istehsalında istifadə olunan gübrə və heliumun çatışmazlığı daxil edilməyib. Hələ ki, Avropa istehlakçılarına dəyən ziyanın miqyası əsasən benzinin və “Sony”nin qlobal iqtisadiyyatdakı təzyiqlər ilə əlaqələndirdiyi yeni “PlayStation”ların artan qiymətləri ilə məhdudlaşır.
Enerji İqtisadiyyatı və Maliyyə Təhlili İnstitutunun Avropa ofisinin aparıcı enerji analitiki Ana Maria Caller-Makareviçin sözlərinə görə, Avropada təchizat təhlükəsizliyi nadir hallarda şübhə altına alınırdı, çünki rəsmilər qitənin Fars körfəzindən kənarda yerləşən müxtəlif mənbələrinə - ABŞ, Norveç, Azərbaycan və Əlcəzairə işarə edirdilər. Onun sözlərinə görə, ən böyük risk münaqişənin uzun müddət davam etməsi idi və hesab olunurdu ki, yalnız bundan sonra təchizat problemləri ciddi məsələyə çevriləcəkdi.
