Azərbaycan sözünə, imzasına sadiq olan ölkədir

İlham Əliyevin enerji siyasəti

Qərbi azərbaycanlılar da doğma yurdlarına qayıdacaqlar

Azərbaycanın “yaşıl enerji" gündəliyi

Şanlı Zəfərdən böyük quruculuğa

Azərbaycanda insan amili hər zaman prioritetdir

Sabitlik və təhlükəsizlik adası

10.000-Cİ NÖMRƏ

Zəfərin Laçın səhifəsi

14 Noyabr 2025 17:38

452

DÜNYA

A- A+

Perudakı çuxur labirintinin sirri

Perunun cənubunda yerləşən Monte-Syerpe kompleksinin təyinatı uzun illərdir alimləri düşündürürdü. 5200-dən çox eyni ölçülü çuxurdan ibarət bu sirli strukturun nə üçün istifadə edildiyi barədə müxtəlif fərziyyələr mövcud idi. Sidney Universitetinin arxeoloqları aparılan yeni araşdırmalarla bu suallara daha aydın cavab gətiriblər. Qrup dronlarla əldə olunan görüntüləri, çöküntü nümunələrini və bitki qalıqlarını analiz edərək kompleksin həm bazar, həm də malların uçotu sistemi kimi fəaliyyət göstərdiyini müəyyən edib.

Nümunələrdə tapılan nişasta dənələri, qarğıdalı tozcuqları, dənli və balqabaq bitkilərinin izləri, eləcə də səbət toxuculuğunda istifadə olunan qamış qalıqları çuxurların ərzaq və daşınan malların saxlanılmasında istifadə olunduğunu göstərir. Monte-Syerpe ehtimal ki, Çinça mədəniyyətinin ticarət mərkəzlərindən biri olub. XV əsrdə isə İnka İmperiyasının tərkibinə daxil edilən zaman kompleks nəhəng hesablama sistemi — kipu məntiqinə bənzər vergi və ehtiyat uçotu aləti kimi qəbul edilib.

Bu çuxurlar həm ticarəti, həm idarəetməni, həm də mübadilə rituallarını birləşdirən unikal sosial texnologiya sayıla bilər. Kompleksin öyrənilməsi qədim And sivilizasiyalarının iqtisadi modeli haqqında yeni biliklər verir və onların dərin sosial təşkilatlanma qabiliyyətini nümayiş etdirir.

Ülkər XASPOLADOVA,

“Azərbaycan”

Digər Xəbərlər

06 Dekabr 2025 Kiyev vilayətinə hava zərbələri endirilib, dağıntılar var

06 Dekabr 2025 Umerov: Ukrayna və ABŞ nümayəndə heyətləri davamlı sülh üçün zəruri tədbirləri müzakirə ediblər

06 Dekabr 2025 Andrey Sibiqa: Ukrayna artıq boş vədlərə etibar etmir

06 Dekabr 2025 Almaniya miqrasiya siyasətini daha da sərtləşdirib

05 Dekabr 2025 Tramp: FIFA Dünya Kubokuna bilet satışında bütün dövrlərin rekordunu yeniləmişik

05 Dekabr 2025 Bundestaq hərbi xidmət haqqında yeni qanunu təsdiqləyib

05 Dekabr 2025 Fransada müsəlmanlara qarşı dini zəmində ayrı-seçkilik artıb

05 Dekabr 2025 İsrail Prezidenti Səudiyyə Ərəbistanı ilə sülh bağlamaq arzusundadır

PDF kimi oxu

Qəzet kimi vərəqlə

QƏZETİN ÇAP VERSİYASI

XƏBƏR LENTİ Bütün xəbərlər

Prezident İlham Əliyev Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin bir sıra şirkətlərinin rəhbərlərini qəbul edib YENİLƏNƏCƏK

15:41
06 Dekabr

“Türkiye” qəzeti: Türkiyənin sərhəd əyalətlərində Zəngəzur Dəhlizinin açılışına hazırdırlar

15:40
06 Dekabr

Azərbaycan ilə Gürcüstan arasında təhsil və elm sahələrində əməkdaşlığın perspektivləri müzakirə olunub

15:37
06 Dekabr

Yalçın Rəfiyev: Bakıda yeni D-8 mərkəzləri açmaq niyyətindəyik

15:35
06 Dekabr

Azərbaycan TDT-yə üzv və müşahidəçi ölkələrlə uğurlu təcrübələrin mübadiləsinə hazırdır

15:31
06 Dekabr

Türk dünyasının animasiya irsi Bakıda nümayiş olunur

15:30
06 Dekabr

Sabah hava yağmursuz keçəcək

15:29
06 Dekabr

Gənclər texnoloji və yaradıcılıq imkanları vasitəsilə şəhərləri formalaşdırırlar

15:27
06 Dekabr

Baş katib: Azərbaycanın D-8-ə qoşulması ilə iqlim sahəsində fəaliyyətlərimizi daha da genişləndirmişik

15:24
06 Dekabr

Kiyev vilayətinə hava zərbələri endirilib, dağıntılar var

15:21
06 Dekabr

Azərbaycanın təhsil naziri Gürcüstanın aparıcı ali təhsil müəssisələrində olub

15:14
06 Dekabr

Nazir: Əminəm ki, gənclər D-8 Gənclər Dialoqunda fəal iştirak edəcəklər

15:13
06 Dekabr

D-8 ölkələrinin Gənclər Dialoqunun açılış mərasimi keçirilib YENİLƏNİB

14:53
06 Dekabr

Aktiv ƏDV ödəyicilərinin sayı 9,8 faiz artıb

13:47
06 Dekabr

Elm və təhsil naziri Gürcüstan Parlamentinin Təhsil, elm və gənclərlə iş komitəsinin sədri ilə görüşüb

13:17
06 Dekabr

Türk İnvestisiya Fondunun əməliyyat fəaliyyətinə başlaması ilə bağlı qərar qəbul olunub

12:02
06 Dekabr

Finlandiya Respublikasının Prezidenti Zati-aliləri cənab Aleksandr Stubba

11:56
06 Dekabr

“Asienbrücke” Assosiasiyası ilə əməkdaşlıq perspektivləri müzakirə edilib

11:29
06 Dekabr

Bu gün rabitə və informasiya texnologiyaları sahəsi işçilərinin peşə bayramıdır

10:23
06 Dekabr

Umerov: Ukrayna və ABŞ nümayəndə heyətləri davamlı sülh üçün zəruri tədbirləri müzakirə ediblər

10:20
06 Dekabr

Andrey Sibiqa: Ukrayna artıq boş vədlərə etibar etmir

10:20
06 Dekabr

Bütün xəbərlər

Faydalı linklər

ÇOX OXUNANLAR

Özəl sektor ölkə iqtisadiyyatının əsas gücünə çevrilir29 Noyabr 2025

SINAQ28 Noyabr 2025

İndi sülhə daha yaxınıq27 Noyabr 2025

Dünyanı heyran edən quruculuq26 Noyabr 2025

VAHİD GEOSİYASİ və GEOİQTİSADİ REGİON22 Noyabr 2025

33 illik şərəfli yol21 Noyabr 2025

"Azərbaycan"-ın 1918-1920-ci illərdə dərc olunan nömrələrinin transliterasiyası

OXUCU MƏKTUBLARI

Sənətini tezliklə Qubadlıda davam etdirəcək04 Noyabr 2025

Zibil konteynerlərinə ehtiyac var04 Noyabr 2025

Bir məktuba iki cavab04 Noyabr 2025

NƏŞRLƏRİMİZ

TƏQVİM / ARXİV

BAŞ REDAKTORDAN

Hamımızın Azərbaycan adlı bir Vətəni var! Qoynunda dünyaya göz açdığımız, minbir nemətindən dadıb isti qucağında boya-başa çatdığımız bu əvəzolunmaz diyar azərbaycanlı adını qürur və iftixarla daşıyan hər kəs üçün müqəddəs və ülvidir.
Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu Vətən müharibəsində zəfər çalaraq erməni işğalçılarını kapitulyasiyaya məcbur etdi, düşməni qovaraq ərazi bütövlüyünə nail oldu.
Bununla da Azərbaycan yeni inkişaf dövrünə qədəm qoydu.
Bu dövrdə dünyada mürəkkəb və ziddiyyətli proseslər davam etməkdədir!
Hələ də dünyada ədalətsizliklər mövcuddur!
Hələ də dünyada ikili standartlar var!
Hələ də dünyada güclülər zəiflərin haqqını tapdalamaq istəyir!
Odur ki, biz daima güclü olmalıyıq.
Güclü olmağın əsas şərti isə bizim birliyimizdir!
Dünyanın harasında yaşamağımızdan, hansı sahədə çalışmağımızdan asılı olmayaraq, əlbir və əlaqəli fəaliyyət göstərməyi bacarmalıyıq.
Azərbaycan naminə, onun dünyada yeri, yüksək nüfuzu uğrunda daim birlikdə mübarizə aparmalıyıq.
Yalnız bu halda anamız Azərbaycanı qoruya, yüksəldə və hamımız üçün qürur mənbəyinə çevirə bilərik.
Ulu yurdumuzun adını daşıyan "Azərbaycan" qəzeti də bu amala xidmət edir.
Əziz azərbaycanlılar! Sizi Azərbaycan naminə, övladlarımızın firavan və xoşbəxt gələcəyi uğrunda əlbir və əlaqəli fəaliyyətə çağırıram!