Ermənistanda növbəti parlament seçkilərinin 2026-cı il iyunun 7-də keçirilməsi planlaşdırılır. İqtidarla müxalifət arasında seçki gərginliyi isə indidən başlayıb. "Hraparak" nəşrinin yazdığına görə, "Daşnaksütyun" partiyası yaxın günlərdə seçkilərdə iştirak formatı ilə bağlı açıqlama verəcək. İddialara əsasən, "Daşnaksütyun" sabiq prezident Robert Koçaryanla ittifaq şəklində seçkilərdə iştirak edəcək. İstisna edilmir ki, ittifaqa digər siyasi qüvvələr də qoşulacaq.
"Daşnaksütyun"un yenidən Robert Koçaryanla ittifaqa girmə ehtimalı 2021-ci il seçkilərində sınaqdan keçmiş "Hayastan" blokunun bərpası anlamına gəlir. Həmin ilin iyun ayında keçirilmiş seçkilərdə Paşinyanın partiyası 53.91 faiz, Robert Koçaryanın "Hayastan" bloku isə 21.09 faiz səs qazanmışdı. İttifaqın əsas ideyası "tarixi Ermənistan" ideologiyası və revanşizm idi. Müxalifət seçkiyə əvvəlki şüarlarla gedir. "Daşnaksütyun"un xaricdəki diaspora gücü və Koçaryanın daxildəki maliyyə-inzibati resursları Nikol Paşinyanın "Real Ermənistan" konsepsiyasına qarşı əsas alternativ kimi təqdim olunur. Müxalifət sülh prosesi istiqamətində atılan addımları, o cümlədən regional layihələri "suverenliyin itirilməsi" və "türk ekspansiyası" kimi qələmə verərək seçicilərdə çaşqınlıq yaradır.
Seçkiöncəsi üç əsas blok formalaşmaqdadır. Mövcud situasiyada əliqanlı Robert Koçaryan və Serj Sarkisyanın, yəni "Hayastan" alyansı ilə "Şərəfim var" blokunun rəhbərlik etdiyi qüvvələr ciddi reytinq kasadlığına rəğmən hələ də əsas müxalifət hesab olunurlar. Bu qüvvələr daha çox revanşist və Rusiyayönümlü ritorika ilə seçicini cəlb etməyə çalışırlar. Digər düşərgə isə köhnə rəhbərləri qəbul etməyən, lakin Baş nazir Nikol Paşinyandan da narazı olan kütlənin təmsilçiləridir. Onlar cəmiyyət üçün nisbətən yeni simalar sayılan keçmiş ombudsman Arman Tatoyan və ya İrəvanın sabiq meri Ayk Marutyan ətrafında birləşməyə cəhd edənlərdir. Keşiş Baqrat Qalstanyanın rəhbərlik etdiyi "Vətən naminə Tavuş" hərəkatı müxalifəti dini-mənəvi dəyərlər ətrafında birləşdirməyə çalışsa da, siyasi proqramın zəifliyi səbəbindən geniş dəstək ala bilmir.
Ermənistan müxalifəti seçkiöncəsi media resursları üzərindən Paşinyana qarşı kampaniya aparır. "Hayastan" fraksiyasının deputatı Qarnik Danielyan Baş nazirin Azərbaycana yeni ərazi güzəştləri edəcəyini deyir. O iddia edir ki, Ermənistan Azərbaycana dəhliz verərsə, bu, İrəvanın sonu olacaq: "Paşinyan artıq Azərbaycana yeni ərazi güzəştləri ediləcəyini bəyan edib. Söhbət Tavuş vilayətindən və Kərki kəndindən gedir". Erməni deputat əlavə edib ki, əgər Azərbaycan Ermənistanda iqtisadi köklərini dərinləşdirərsə, bir neçə ildən sonra Ermənistan artıq mövcud olmayacaq.
Paşinyan seçki kampaniyasını "Real Ermənistan" və "Tarixi Ermənistan" qarşıdurması üzərində qurur. O, müxalifəti uydurma "xəyali Ermənistan" arxasınca getməkdə və ölkəni yenidən müharibəyə sürükləməkdə ittiham edir. Müxalifət isə Paşinyanı "satqın", "xain" və "məğlub lider" kimi qələmə verməklə, Azərbaycan və Türkiyənin tələblərini qeyd-şərtsiz yerinə yetirməkdə, milli maraqları satmaqda günahlandırmaqla onun dəstəyini azaltmağa çalışır. Müxalifətin əsas etiraz mövzusu Azərbaycanın sülh müqaviləsi üçün şərt qoyduğu konstitusiya dəyişikliyidir. Rusiya ilə münasibətlərin gərginləşməsi fonunda revanşist dairələr Moskvanın dəstəyi ilə Paşinyanı devirməyə, ən azından seçkidə məğlub etməyə ümid bəsləyirlər.
Ermənistan hökumətinin xarici dezinformasiya və hibrid təhdidlərə qarşı Avropa İttifaqından dəstək istəyi isə ona dəlalət edir ki, Paşinyan hakimiyyəti Moldovadakı ssenarinin Ermənistanda təkrarlanacağından ehtiyat edir. Baş nazirin "Moldova ssenarisi" qorxusu əsaslıdır. Rusiyanın seçkilərdə Paşinyanı məğlub etmək üçün bütün hibrid alətlərdən, yəni dezinformasiya, kilsənin təzyiqləri və iqtisadi rıçaqlardan istifadə edəcəyi şübhə doğurmur.
Qərbin 2026-cı il seçkilərində Nikol Paşinyana dəstəyi açıq siyasi-iqtisadi müstəviyə keçib. Avropa İttifaqı (Aİ) və ABŞ üçün Paşinyan sadəcə rəhbər deyil, həm də Ermənistanın Rusiya orbitindən kənarlaşdırılması prosesində real tərəfdaşdır. ABŞ-nin vasitəçiliyi ilə Azərbaycanla sülh sazişi layihəsinin paraflanması Paşinyanın daxili auditoriyaya "müharibə təhlükəsini bitirən lider" kimi təqdim olunmasına kömək etdi. Həmçinin 2026-cı ilin iyunundakı seçkilərdən cəmi bir neçə həftə əvvəl İrəvanda keçirilməsi planlaşdırılan Avropa Siyasi Birliyi (EPC) Sammiti də Qərbin Paşinyana "seçki hədiyyəsi" hesab oluna bilər. Avropa QHT-ləri və fondları Ermənistanda "vətəndaş cəmiyyətinin gücləndirilməsi" adı altında dolayı yolla Paşinyanı təbliğ edən layihələri maliyyələşdirirlər. Qərb gözəl bilir ki, müxalifətin hakimiyyətə gəlməsi Rusiyanın regiona tam qayıdışı deməkdir.
Müxalifətin revanşist ritorikası Paşinyanı daha ehtiyatlı davranmağa vadar edir. Paşinyan sülh müqaviləsini "Real Ermənistan" konsepsiyası çərçivəsində imzalamağa hazır olduğunu bəyan edən yeganə ağlı başında erməni rəhbəridir. Gedişat göstərir ki, Azərbaycanın əsas şərti olan Ermənistan Konstitusiyasından Azərbaycana qarşı ərazi iddialarının çıxarılması yalnız Paşinyan hakimiyyətdə qalarsa və referendum keçirərsə mümkündür. Revanşist müxalifətin hakimiyyətə gəlməsi ilə sülh prosesi tamamilə dondurula və ya ləğv edilə bilər. Düzdür, Paşinyanın zəif reytinqlə imzalayacağı hər hansı sənədin daxildə ciddi legitimlik probleminə yol açması ehtimalı da güclüdür. Lakin alternativin müharibə vəd edən revanşistlər olduğunu nəzərə alsaq, Paşinyan ermənilər arasında "ən az pis variant"dır.
Paşinyanın ideoloji xətti seçicilərə çox sadə bir seçim təklif edir. Ya "real Ermənistan"da normal, rifah halında yaşamaq, ya da utopik "böyük Ermənistan" nağılı uğrunda boş yerə ölmək. Əgər erməni toplumu Ağrı dağı (Ararat) xülyasından və Qarabağ iddiasından tamamilə əl çəkməsə, Türkiyə və Azərbaycanla münasibətləri düzəltməsə, Ermənistan bir dövlət kimi yox olacaq.
İsmayıl QOCAYEV,
"Azərbaycan"
