ABŞ nəqliyyat və tranzit sahəsində Azərbaycan ilə əməkdaşIıq əlaqələrini daha da gücləndirmək niyyətindədir. Rəsmi Vaşinqtonun bu istəyi onun geosiyasi maraqları ilə əlaqədar olsa da tutduğu mövqeyi region dövlətlərinin maraqlarına cavab verir. Bu məsələ fevralın 10-da ABŞ-ın Vitse-prezidenti Cey. Di. Vensin Azərbaycana səfəri çərçivəsində iki dövlət arasında imzalanan “Azərbaycan Respublikası Hökuməti ilə Amerika Birləşmiş Ştatları Hökuməti arasında Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Xartiya”da öz əksini tapıb.
AZƏRTAC xəbər verir ki, Xartiyada “Azərbaycan və ABŞ Trans-Xəzər Nəqliyyat Dəhlizini (Orta Dəhliz) əsas götürərək quru, dəniz və hava nəqliyyatı infrastrukturunun inkişafı, enerji və data bağlantısı, ticarət və tranzitin asanlaşdırılması, gömrük nəzarəti və sərhəd keçidi, beynəlxalq multimodal logistika və digər əlaqəli sahələrdə əməkdaşlıq yolu ilə regional bağlantıları təşviq etmək üçün birgə işləmək niyyətindədir” kimi bəndin salınması təsadüfi xarakter daşımır. ABŞ Mərkəzi Asiya respublikaları ilə ötən il Vaşinqtonda sammit keçirərək buradakı faydalı qazıntılara, nadir yer minerallarına və karbohidrogen resurslarının istehsalına sərmayə yatırmağı planlaşdırıb.
Çində fəaliyyət göstərən Hebey Pedaqoji Universitetində Xəzər hövzəsi və Mərkəzi Asiya üzrə Tədqiqatlar Mərkəzinin hesabatına əsasən son 10 ildə Mərkəzi Asiya ölkələrinin ümumi daxili məhsulu (ÜDM) 520 milyard dollara çatıb. Ölkələr arasında qarşılıqlı ticarətin həcmi 11 milyard dollar səviyyəsinə yüksəlib. Dünyadakı uran ehtiyatlarının 20 faizi, neft ehtiyatlarının 17,2 faizi, qaz ehtiyatlarının isə 7 faizi bu regionun payına düşür. Regionun potensialı isə bundan daha genişdir. Belə ki, Mərkəzi Asiya regionu 3 milyon 882 min kvadrat kilometr ərazini və 80 milyon əhalini əhatə edir. BMT-nin hesablamalarına görə, Mərkəzi Asiya dünyanın ən gənc regionlarından biridir. Burada əhalinin orta yaşı 28,7-dir. Proqnozlara əsasən, regionda orta yaş 2040-cı ilə doğru daha da azalaraq 28,3-ə düşəcək. Müqayisə üçün, Şimali Amerikada bu göstərici 41,5 yaş, Avropada 46,8 yaş, Çində isə 48 yaş olacaq.
Bütün bu potensialı ABŞ diqqətdə saxlayaraq region ilə əlaqələrini artırmaq, sərmayə yatıraraq iqtisadi fayda əldə etmək niyyətindədir. Azərbaycan isə Mərkəzi Asiyanı dünya ilə əlaqələndirən dövlətdir. Bu baxımdan ABŞ Azərbaycanın irəli sürdüyü nəqliyyat layihələrini bəyanatlarla deyil, rəsmi sənədlə dəstəkləyir. Bu isə öz növbəsində onu deməyə əsas verir ki, Azərbaycandan keçən tranzit yollar və infrastruktur layihələrin təhlükəsizliyi də ABŞ tərəfindən təmin olunacaq.
Qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq əlaqələrinin genişlənməsi istiqamətində atılan addımlar sırasında imzalanan xartiyanın həm iqtisadi, həm də siyasi əhəmiyyəti böyükdür. Orta Dəhlizin davamı kimi Zəngəzur dəhlizi də məhz bu aspektdən ABŞ üçün maraq kəsb edir.
19 (1)jpg_1771885865.jpg)
