Avropa Ətraf Mühit Agentliyinin (EEA) yayımladığı son hava keyfiyyəti və sağlamlıq təsiri qiymətləndirməsinə görə, Avropa İttifaqında Dünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) tövsiyə etdiyi həddən yuxarı səviyyədə xırda hissəciklərə (PM2.5) məruz qalma nəticəsində 2023-cü ildə 180 mindən çox ölüm halı qeydə alınıb.
AZƏRTAC xəbər verir ki, “Avropada hava kirliliyinin insan sağlamlığına zərəri: xəstəlik yükünün vəziyyəti – 2025” adlı hesabatda 19 ildir davam edən müsbət tendensiya, yəni, üç əsas hava çirkləndiricisinə (xırda hissəciklər, azot dioksidi və ozon) uzunmüddətli məruz qalmanın insan sağlamlığına təsirinin azalması təsdiqlənir. Lakin Avropa şəhərlərində yaşayan insanların 95 faizinin ÜST-ün tövsiyə etdiyi səviyyələri xeyli aşan hava çirkliliyinə məruz qaldığı qeyd olunub.
Hesabatda bildirilib ki, 2005-2023-cü illərdə Avropa İttifaqında xırda hissəciklərin yaratdığı vaxtından əvvəl ölümlərin sayı 57 faiz azalıb. Bu, Aİ-nin “Sıfır çirklənmə” fəaliyyət planında nəzərdə tutulan təsirin 55 faiz azaldılması hədəfinin 2023-cü il üçün artıq yerinə yetirildiyini göstərir.
EEA-nın hesablamalarına görə, Şərqi və Cənub-Şərqi Avropa ölkələri hava çirkliliyi səbəbindən ən ağır sağlamlıq təsirləri ilə üzləşən region olaraq qalır. Vaxtından əvvəl ölümlərlə yanaşı, hava çirkliliyinin səbəb olduğu və ya ağırlaşdırdığı xəstəliklərlə yaşamaq da sağlamlığa böyük zərər vurur. Astma kimi bəzi xəstəliklərdə əsas təsir yaşayış keyfiyyətinin pisləşməsidir. İskemik ürək xəstəliyi və ağciyər xərçəngi kimi hallarda isə ölüm riski artır.
Ötən il qüvvəyə minmiş yenilənmiş “Ətraf Hava Keyfiyyəti Direktivi” hava keyfiyyəti standartlarının ÜST tövsiyələrinə daha da yaxınlaşdıraraq qarşıdakı illərdə sağlamlığa təsirlərin azalmasına şərait yaratsa da, hava çirkliliyi avropalılar üçün ən böyük ekoloji sağlamlıq riski olaraq qalır. Səs-küy, kimyəvi maddələr və iqlim dəyişikliyi fonunda artan istilik dalğalarının təsirləri ilə birlikdə hava çirkliliyi xüsusilə şəhərlərdə xroniki xəstəliklərə və ölüm hallarına səbəb olur.
