Brüsselin təklifi blokun qoşun səfərbərliyini sürətləndirməyi hədəfləyir
Avropa Komissiyasının yeni "hərbi Şengen" təklifinə əsasən, Aİ üzv dövlətləri qitənin digər ölkələrinin hərbi qoşunlarının və texnikalarının sülh dövründə cəmi üç gün, fövqəladə hallarda isə altı saat ərzində sərhədlərini keçməsinə icazə verə biləcəklər. Bu təklif blok daxilində hərbi mobilliyi əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırmağı hədəfləyir.
"Təəssüf ki, bu gün hərbi texnikanın və qoşunların, məsələn, qərbdən şərqə daşınması aylarla vaxt aparır. Biz bunu bir neçə gün ərzində reallaşdırmaq istəyirik" - davamlı nəqliyyat və turizm üzrə Avropa komissarı Apostolos Sitsikostas bildirib. O, Euronews və digər media qurumlarının iştirak etdiyi brifinqdə deyib: "Qitəd' hərəkət edə bilmirsinizsə, onu müdafiə edə bilməzsiniz. Bu, tamamilə aydındır. Buna görə də biz bu hərbi Şengeni yaradırıq."
"Hərbi mobillik" adlanan paket çərşənbə günü rəsmi olaraq təqdim olunub. Bu, Avropa Komissiyası tərəfindən ilin əvvəlindən bəri açıqlanan, onilliyin sonuna qədər Aİ müdafiəsini əhəmiyyətli dərəcədə gücləndirmək üçün bir sıra planların sonuncusudur. Bəzi kəşfiyyat orqanlarının fikrincə, bu vaxta qədər Rusiyanın başqa bir Avropa ölkəsinə hücum etmək üçün vasitələri ola bilər.
Əsas tədbirlərdən biri sərhədyanı hərbi mobillik üçün icazələrin verilməsini sürətləndirmək olacaq. Hazırda Aİ-yə üzv olan 27 dövlətin qaydaları uyğunlaşdırılmayıb və bəzilərinə qoşun və ya avadanlıqların ölkə ərazisi üzərindən daşınması ilə bağlı digər dövlətin sorğusuna cavab vermək üçün bir neçə həftə tələb olunur.
Avropa Komissiyası bu müddəti sülh dövründə maksimum üç günə, fövqəladə hallarda isə cəmi altı saata endirmək istəyir, özüdə sonuncu halda tələbin təmin ediləcəyini güman edilir.
Plan, üzv dövlətlərə təbii və ya texnogen fəlakətlər zamanı tez bir zamanda yardım almağa imkan verən Aİ Mülki Müdafiə Mexanizmi modelinə əsaslanan yeni bir Avropa gücləndirilmiş cavab sisteminin yaradılmasını nəzərdə tutur. Buraya üzv dövlətlərin digər ölkələrin istifadəsi üçün aktivləri - məsələn, qatarlar, bərə və ya strateji hava daşımaları, eləcə də hərbi əməliyyatlar üçün istifadə edilə bilən mülki şirkətlərdən ikili təyinatlı nəqliyyat və logistika aktivlərini sadalayan hərbi mobillik kataloqu daxil olacaq.
Bütün bu işlər hər bir Aİ üzv dövlətindən milli koordinatorlardan ibarət yeni Hərbi mobillik nəqliyyat qrupu tərəfindən əlaqələndiriləcək. Onlar həmçinin yerləri hələ açıqlanmayan dörd razılaşdırılmış hərbi dəhlizin təkmilləşdirilməsi üçün zəruri hesab edilən 500 infrastruktur layihəsinin maliyyələşdirilməsinə üstünlük verəcəklər.
Məqsəd hərbi texnikanın çəkisini və ölçüsünü dəstəkləmək üçün yolları, dəmir yolu xətlərini, limanları, hava limanlarını, tunelləri və körpüləri təkmilləşdirməkdir.
"Etibarlı logistika şəbəkələri müharibədə qalib gəlmək və məğlub olmaq arasında fərq yaradır, - deyə Sitsikostas bildirib: "Diqqət gücü sürətlə artırmaq üçün qısamüddətli, sürətli investisiyalara yönəlib."
Komissar bu vəzifəni yerinə yetirmək üçün 100 milyard avro lazım olacağını təxmin edir, lakin Aİ 2027-ci ildə başa çatan cari çoxillik büdcədə hərbi mobillik üçün yalnız 1,7 milyard avro ayırıb ki, bu da Sitsikostasın dənizdə bir damla kimi təsvir etdiyi məbləğdir.
2028-ci ildə başlayan növbəti yeddiillik büdcə üçün 18 milyard avrodan bir az az vəsait ayırmaq təklif olunur ki, bu da on dəfə artım deməkdir, lakin yenə də lazım olandan çox uzaqdır.
Lakin, Sitsikostasın dediyinə görə, bu, üzv dövlətlər üçün mövcud olan yeganə vəsait mənbəyi deyil.
İnfrastrukturun ikili məqsədi nəzərə alınmaqla, üzv dövlətlər blokun əsas investisiya siyasəti çərçivəsində ayrılan birlik vəsaitlərindən, eləcə də regionlar arasında bərabərsizliyi azaltmağı hədəfləyən pullardan istifadə edə bilməlidirlər.
Əksəriyyəti NATO üzvü olan Aİ üzv dövlətləri bu investisiyaları alyansın yeni xərc hədəfinə yönəldə biləcəklər.
Lakin, Sitsikostanın sözlərinə görə, məsələ yalnız pulla bağlı deyil:
"Dünyadakı geosiyasi vəziyyət hazırda çətindir, ona görə də daha sürətli hərəkət etməyi, daha çox işləməyi və gözləniləndən daha tez nəticə verməyi öyrənməliyik".
Rizvan CƏFƏROV,
"Azərbaycan"
jpg_1775045271.jpg)
