Azərbaycanın 44 günlük Vətən müharibəsində qazandığı qələbədən sonra regionumuzada yeni bir geosiyasi vəziyyət yarandı. İllərlə ölkəmizə siyasi təzyiq vasitəsi olan “Qarabağ problemi”nə son qoyuldu. Ərazi bütövlüymüzün bərpası ölkəmizlə daha inamlı xarici siyasət aparmağa imkan verdi.
Yeni şəraitdə yaranan imkanlardan biri də Zəngəzur dəhlizinin açılmasıdır. Prezident İlham Əliyevin apardığı logistika siyasəti sayəsində dəhlizə qlobal güclərin də marağı çoxdur. Xüsusən bu məsələ ilə bağlı ABŞ-la aparılan səmərəli danışıqlar sayəsində ötən ilin avqustunda Vaşinqtonda Zəngəzur dəhlizinin açılması barədə tarixi sənəd imzalandı.
Burada bir məsələyə diqqət yetirmək vacibdir. Biz qonşu ölkənin bu dəhlizin açılmaması üçün atdığı bütün addımlara rəğmən, ölkəmizin ərazisində dəhlizə qədər olan işlərin icrasına başladıq. Hazırda həm dəmir yolu, həm də avtomobil yolu ilə bağlı layihələr tamamlanmaq üzrədir. Hələ bu işin başlanğıcında Prezident İlham Əliyev demişdir ki, Ermənistan istəsə də, istəməsə də Zəngəzur dəhlizi açılacaq. Belə də oldu. Prezident İlham Əliyev öz qətiyyətli mövqeyi ilə sübut etdi ki, güclü dövlətin güclü lideridir.
Prezident İlham Əliyevin Naxçıvanda Azərbaycan televiziyasına verdiyi müsahibəsində Zəngəzur dəhlizinin açılması ilə bağlı demişdir: “Məsələn, bu gün bizim enerji xətlərimiz Rusiya ilə, İranla, Gürcüstanla, Gürcüstan vasitəsilə Türkiyə ilə birləşdirilib. Ona görə Ermənistan ərazisindən Naxçıvana, ondan sonra Türkiyəyə və Avropaya uzanacaq enerji dəhlizi, eyni zamanda Ermənistanın enerjisisteminin ayaqda qalmasına, - əgər böhran yaranarsa, - imkan yaradacaq. Ona görə biz bunu nə qədər tez icra etsək, o qədər yaxşıdır...
Amma Ermənistan təbii ki, özü bunu etməlidir. Ona görə hesab edirəm ki, bu məsələyə tezliklə aydınlıq gətirilməlidir. Bu, Zəngəzur dəhlizinin, TRIPP-in ayrılmaz hissəsi olacaq. Çünki bu layihə təkcə dəmir yolu, avtomobil yolu deyil. Hətta buradan fiber-optik kabel, ondan sonra elektrik xətləri, gələcəkdə əgər ehtiyac olarsa, neft-qaz kəmərləri də keçə bilər”.
Söz düşmüşkən qeyd edək ki, dövlətimizin başçısına Naxçıvanda Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı görülən işlər barədə ətraflı məlumat verildi. Bildirildi ki, Naxçıvan dəmir yolu xəttinin layihələndirilməsinə və tikinti işlərinin icrasına ötən ildən başlanılıb. Mövcud xəttin uzunluğu 188 kilometrdir, yeni layihədə isə bu xətt bir qədər artırılaraq 194,2 kilometrə çatdırılıb. Burada 10 stansiyanın və 3 sərnişin dayanacağı platformasının yenidən qurulması planlaşdırılır. Paralel olaraq Naxçıvan dəmir yolu xəttinin Salamməlik stansiyasından Ermənistanla dövlət sərhədinə olan 7 kilometrlik hissəsi üzrə layihələndirmə işləri tamamlanıb. Orada tikinti işlərinin görülməsi TRIPP marşrutu üzrə layihə hazır olduqdan sonra başlanacaq.
Məlum olduğu kimi, Zəngəzur dəhlizinin fəaliyyətə başlaması Azərbaycanın ayrılmaz hissəsi olan Naxçıvana yüklərin daşınması ilə məhdudlaşmayacaq. Bu marşrut açıldıqdan sonra dəhliz vasitəsi ilə Türkiyə üzərindən Avropa və dünya bazarına tranzit yüklərin daşınması mümkün olacaq.
Azərbaycanın apardığı logistika siyasəti, yeni təşəbbüslərlə çıxış etməsi Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizləri ilə tranzit yüklərin daşınmasının həcmini sürətlə artırır. Bu ilin 7 ayında ölkəmiz üzərindən daşınan tranzit yüklərin həcmi 9,1 milyon tonu keçərək son 5 ilin ən yüksək göstəricisinə çatıb. O cümlədən Orta dəhlizlə daşınan yüklərin həcmi 16,5, Şimal-Cənub istiqaməti üzrə isə 14,3 faiz artıb. Zəngəzur dəhlizinin fəaliyyətə başlaması isə ölkəmizə ildə əlavə 15 milyon ton yükün daşımasına imkan verəcək. Nəqliyyat marşrutlarının şaxələnməsi həm də ölkəmiz üzərindən yüklərin daşınmasına beynəlxalq biznes dairələrinin marağını artıracaq.
Rüstəm KAMAL,
“Azərbaycan”
