Fevralın 11-də Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə “Azərbaycanın yeni rəqəmsal arxitekturası” adlı vahid fəaliyyət planına həsr olunmuş müşavirə keçirildi. Bu tədbir ölkənin texnologiya ekosistemi üçün mühüm hadisədir, çünki burada rəqəmsallaşma, süni intellekt, kibertəhlükəsizlik və innovasiya kimi müasir dövrün əhəmiyyətli sahələri üzrə bir sıra önəmli məsələlər müzakirə olundu.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Mətbuat Şurası İdarə Heyətinin üzvü, texnobloger Fərid Pərdəşünas söyləyib.
O bildirib ki, müşavirədə diqqət çəkən ilk istiqamət nazirliklərdə yeni nazir müavinlərinin təyin olunması oldu. Bu nazir müavinləri texnoloji məsələlər – rəqəmsallaşma, süni intellekt, kibertəhlükəsizlik üzrə məsul şəxs olacaqlar. Onların əsas vəzifəsi digər nazirliklərlə daim əlaqədə olmaq, işlərin effektiv planlanmasını təmin etmək, rəqəmsal hökumətə keçidin daha sürətli və vahid istiqamətdə həyata keçirilməsini təşkil etməkdir. Nazir müavini tətbiq olunacaq rəqəmsallaşma layihələrindən və vətəndaşlara təqdim ediləcək rəqəmsal xidmətlərin təkmilləşdirilməsindən məsul şəxs kimi fəaliyyət göstərəcək. İndiki nazir müavinlərinin istiqamətləri bu tələblərə cavab vermədiyi üçün xüsusi bir vakansiyanın yaradılması zəruri olub. Bu addımın məqsədi işlərin effektivliyini artırmaq, koordinasiyanı gücləndirmək və rəqəmsallaşmanı sürətləndirməkdir. Təbii ki, bu məqsədlə özəl sektorun roluna da xüsusi diqqət yetirildi. Süni intellekt və innovasiya sahəsində özəl sektorun stimullaşdırılması ölkənin rəqabət qabiliyyətini artırır və əlavə resursların, gəlirin daxil olmasına şərait yaradır. Rəqəmsal inkişaf və nəqliyyat naziri Rəşad Nəbiyev də təqdimatında investisiya fondları, texnoparkların rezidentlərinə yaradılan imkanlar və vergi güzəştləri kimi addımları nümayiş etdirdi.
“İkinci istiqamət dövlət xidmətlərinin vahid mərkəzdən təqdim olunması ilə bağlıdır. Prezident vurğuladı ki, bu xidmətlər “mygov” platforması vasitəsilə təqdim olunmalıdır. “Mygov” artıq Azərbaycanın rəqəmsal hökumət platforması kimi fəaliyyət göstərir. Rəqəmsal xidmət təqdim edən qurumlar öz fərdi həllərini yaratmağa davam edə bilər, lakin bu həllər yalnız “mygov” üzərindən vətəndaşlara təqdim olunmalıdır. Beləliklə, vətəndaş bir tətbiq vasitəsilə bütün rəqəmsal xidmətlərdən istifadə edə biləcək. Yəni mövcud rəqəmsal şöbələr və işçilər öz fəaliyyətini davam etdirir, yalnız xidmətlər vahid platformaya inteqrasiya olunur. Bu, vətəndaşyönümlü fəaliyyətin bariz nümunəsidir”, - deyə Pərdəşünas əlavə edib.
Müşavirədə diqqət yetirilən digər vacib məsələnin enerji mövzusu olduğunu deyən texnobloger vurğulayıb ki, bu məsələ son illərdə kifayət qədər aktualdır. Çünki süni intellektin işləməsi üçün enerji əsas xammaldır. Müasir dünyada enerji artıq “yeni neft” hesab olunur. Süni intellektin səmərəli işləməsi üçün isə ucuz enerji vacibdir. Azərbaycanda da alternativ enerji mənbələri – Günəş və külək enerjisi mövcuddur və bunlardan səmərəli istifadə etməklə ucuz enerji əldə etmək mümkündür. Bu, süni intellektin inkişafını və tətbiqini daha əlverişli edəcək.
“Süni intellektin tətbiqi üçün başqa bir mühüm istiqamət data mərkəzləridir. Prezident vurğuladı ki, data mərkəzlərinin inkişafı ölkədə süni intellektin fəaliyyətini təmin etmək üçün əhəmiyyətlidir və bir neçə data mərkəzinin yaradılması planlaşdırılır. Süni intellektdən istifadə ilə qərar qəbuletmə prosesi də bu qəbildəndir. AI agentləri qərar qəbuletmə prosesində rəhbərlərə kömək edəcək, verilən qərarın standartlara uyğun və vətəndaşların xeyrinə olmasını təmin edəcək. Qərarverici şəxslər AI vasitəsilə verdikləri qərarların nəticələrini öncədən qiymətləndirə və daha düzgün addımlar ata biləcəklər”, - deyə Fərid Pərdəşünas qeyd edib.
O, həmçinin diqqətə çatdırıb ki, müşavirədə xüsusi vurğulanan növbəti vacib məsələ kadr potensialıdır.
“İnfrastruktur və texnologiya imkanları olsa da, bunları icra edəcək peşəkar kadrlara ehtiyac var. Kibertəhlükəsizlik sahəsində xüsusi kadr ehtiyacı mövcuddur. Ötən illər ərzində Azərbaycana ciddi kibercinayətlər və hücumlar olub. Təbii ki, xarici mütəxəssis gətirərək ölkənin kibertəhlükəsizliyini qorumaq da mümkün deyil. Bu məqsədlə Azərbaycanda kibertəhlükəsizlik mərkəzi fəaliyyət göstərir və bu istiqamətdə İsrailin Texnion Universiteti ilə əməkdaşlıq olunur. İsrail mütəxəssisləri Azərbaycanda erkən yaşlardan kibertəhlükəsizlik mütəxəssisləri hazırlayırlar. Hesab edirəm ki, bu da çox önəmli amildir”, - deyə mütəxəssis fikrilərini yekunlaşdırıb.
