Psixologiya Elmi-Tədqiqat İnstitutu tərəfindən həyata keçirilən fundamental elmi tədqiqatın nəticələri nüfuzlu beynəlxalq indeksli “Educational Psychology Journal” jurnalında dərc olunub. Sözügedən jurnal WorldCat, Google Scholar, ROAD və Crossref kimi aparıcı beynəlxalq elmi bazalarda indekslənir.
“Müəllimlərin Özyetərlik Şkalasının Azərbaycan dilinə adaptasiyası: işə cəlbolunma, təşviş və iş məmnuniyyəti ilə əlaqəsi” adlı məqalə AMEA-nın müxbir üzvü, professor Bəxtiyar Əliyev, Psixologiya Elmi-Tədqiqat İnstitutunun sədri, fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru Elnur Rüstəmov, institutun elmi araşdırmalar üzrə baş koordinatoru Ülkər Zalova Nuriyeva, tədqiqat qrupunun üzvləri Rəhilə Məmmədova, Aysel Nağıyeva və Fatimə Dadaşzadə tərəfindən hazırlanmışdır.
Araşdırmanın əsas məqsədi beynəlxalq səviyyədə etibarlılığı sübut olunmuş Müəllimlərin Özyetərlik Şkalasının Azərbaycan dili və mədəni kontekstinə uyğunlaşdırılması və bu psixoloji konstruktun müəllimlərin işə cəlbolunma səviyyəsi, təşviş göstəriciləri, iş məmnuniyyəti ilə qarşılıqlı əlaqəsinin empirik əsaslarla qiymətləndirilməsi olmuşdur.
Adaptasiya edilmiş şkala 12 maddədən ibarətdir və müəllim özyetərliliyini üç əsas istiqamət üzrə ölçür: təlim strategiyalarından effektiv istifadə; sinif idarəetməsi və tədris prosesinin təşkili; şagirdlərin motivasiyasının artırılması sahəsində subyektiv effektivlik hissi.
Tədqiqatda 293 müəllim (266 qadın, 27 kişi) iştirak etmişdir. Nəticələr göstərmişdir ki, özyetərlilik səviyyəsi yüksək olan müəllimlərdə təşviş göstəriciləri əhəmiyyətli dərəcədə aşağıdır. Eyni zamanda, yüksək özyetərlilik iş məmnuniyyəti və işə cəlbolunmanın artması ilə müşayiət olunur. Bu faktlar müəllim özyetərliliyinin psixoloji rifah üçün qoruyucu faktor rolunu təsdiqləyir.
Araşdırmanın nəticələri təhsil və psixoloji xidmət sahəsi üçün mühüm praktik əhəmiyyət daşıyır. Adaptasiya olunmuş şkala ümumtəhsil müəssisələrində, regional təhsil idarələrində, psixoloji xidmət mərkəzlərində, müəllimlərin peşə inkişaf proqramlarında obyektiv qiymətləndirmə, risk qruplarının müəyyənləşdirilməsi və məqsədyönlü psixoloji dəstək proqramlarının hazırlanması üçün etibarlı elmi alət kimi istifadə oluna bilər.
Bu tədqiqat Azərbaycan dilində standartlaşdırılmış psixoloji ölçmə vasitələrinin elmi dövriyyəyə daxil edilməsi baxımından mühüm mərhələ olmaqla yanaşı, ölkəmizin psixologiya elminin beynəlxalq akademik məkanla inteqrasiyasına dəyərli töhfədir.
https://journal.unnes.ac.id/journals/epj/article/view/36889
