Pakistanlı ekspert: Azərbaycanın coğrafi mövqeyi iqtisadi və strateji təsir imkanlarına çevrilə bilər  

Azərbaycanın strateji əhəmiyyəti getdikcə onun ənənəvi enerji istehsalçısı rolundan kənara çıxır. Ölkənin coğrafi mövqeyi, infrastrukturu və genişlənən tərəfdaşlıq şəbəkəsi ona dəyişən Avrasiya mənzərəsində daha mühüm mövqe qazandırır. Burada sadə, lakin aktual geosiyasi prinsip öz əhəmiyyətini qoruyur: “Coğrafiya strateji imkanları formalaşdırır”. Azərbaycanın Xəzər dənizi, Mərkəzi Asiya, Cənubi Qafqaz və Avropa arasında yerləşməsi onu regional bağlantıların mühüm kəsişmə nöqtəsinə çevirir.

Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında pakistanlı beynəlxalq münasibətlər üzrə analitik, ekspert Saeed Sahibzadə səsləndirib.

O bildirib ki, müasir, qarşılıqlı əlaqələrin sıx olduğu dünyada Azərbaycanın coğrafi mövqeyi iqtisadi və strateji təsir imkanlarına çevrilə bilər: "Bu, xüsusilə Çini və Mərkəzi Asiyanı Xəzər regionu, Cənubi Qafqaz və Avropa bazarları ilə birləşdirən Orta Dəhlizin inkişafında aydın görünür. Ölkələr ticarət marşrutlarını şaxələndirməyə və iqtisadi əlaqələri gücləndirməyə çalışdıqca, Azərbaycanın bu dəhliz üzərində yerləşməsi ona böyük potensial qazandırır. Azərbaycanın nəqliyyat infrastrukturu və Xəzər dənizinə çıxışı Şərqlə Qərb arasında yükdaşımaların asanlaşdırılmasına, eyni zamanda, qonşu iqtisadiyyatlar arasındakı əlaqələrin möhkəmləndirilməsinə kömək edə bilər. Enerji Azərbaycanın regional əhəmiyyətinin mühüm dayaqlarından biri olaraq qalır. Bu, xüsusilə Avropanın enerji təchizatını şaxələndirməyə marağının artdığı bir dövrdə önəmlidir".

Saeed Sahibzadə qeyd edib ki, elektrik enerjisi, bərpaolunan enerji, logistika və rəqəmsal bağlantı sahələrində əməkdaşlığın genişlənməsi Azərbaycanın iqtisadi profilinə yeni ölçülər əlavə edir: "Geosiyasi baxımdan bu, ticarət, infrastruktur və enerji şəbəkələrinin ölkənin regional təsir imkanlarına töhfə verə bildiyi geoiqtisadiyyatın artan əhəmiyyətini göstərir: "Amerika Birləşmiş Ştatlarının Azərbaycanla artan əlaqələri də Cənubi Qafqazın daha geniş strateji əhəmiyyətini əks etdirir. Bağlantıların, investisiyaların və regional sabitliyin gücləndirilməsinə daha çox diqqət yetirilməsi iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün yeni imkanlar yarada bilər. Bu əməkdaşlığa yalnız böyük güclər arasında rəqabət prizmasından yanaşmaq düzgün olmazdı. Burada xüsusilə infrastruktur, ticarət və investisiyalarla bağlı praktiki iqtisadi aspekt də mövcuddur. Azərbaycanın Mərkəzi Asiya dövlətləri, Türkiyə və Avropa tərəfdaşları ilə münasibətləri də onun mövqeyini daha da gücləndirir. Ölkənin müxtəlif regional aktorlarla dialoqu davam etdirmək imkanları Avrasiyanın daha sıx inteqrasiya olunmuş iqtisadi arxitekturaya doğru irəlilədiyi bir şəraitdə getdikcə daha böyük əhəmiyyət kəsb edə bilər. Cənubi Asiya, o cümlədən Pakistan üçün də bu proseslərin müəyyən əhəmiyyəti var. Mərkəzi Asiya, Xəzər regionu və Cənubi Qafqaz arasında əlaqələrin güclənməsi gələcəkdə ticarət və daha geniş bazarlara çıxış üçün əlavə imkanlar yarada bilər. Bu baxımdan Pakistanın Mərkəzi Asiya ilə daha geniş bağlantıların qurulmasına marağı daha səmərəli regional dəhlizlərin formalaşmasından faydalana bilər. Bununla belə, bu imkanların reallaşması kommersiya baxımından səmərəli marşrutlardan, infrastrukturdan, siyasi sabitlikdən və davamlı əməkdaşlıqdan asılı olacaq. Beləliklə, Azərbaycanın üstünlüyü yalnız onun coğrafi mövqeyində deyil, bu mövqeyi praktiki bağlantıya çevirmək qabiliyyətindədir. Coğrafiya imkan yaradır, infrastruktur, investisiyalar və diplomatiya isə bu imkanın reallaşıb-reallaşmayacağını müəyyən edir”.

Pakistanlı ekspert deyib ki, regional gərginliklər, alternativ nəqliyyat marşrutları, infrastruktur xərcləri və qlobal ticarət dinamikasının dəyişməsi bağlantı layihələrinin həyata keçirilmə sürətinə təsir göstərə bilər. “Azərbaycan strateji maraqları kommersiya reallıqları ilə balanslaşdırmalı və müxtəlif tərəfdaşları ilə konstruktiv münasibətləri qoruyub saxlamalıdır.

Bununla belə, ümumi istiqamət əhəmiyyətlidir. Avrasiya getdikcə daha çox inteqrasiya olunduqca, Azərbaycan müxtəlif regionları və bazarları birləşdirən konstruktiv rol oynamaq üçün əlverişli mövqeyə malikdir. Onun gələcək strateji əhəmiyyəti sahib olduğu resurslardan daha çox, yaratmağa və inkişaf etdirməyə kömək edə biləcəyi əlaqələrdən asılı ola bilər. Bu mənada Azərbaycan yalnız enerji dövləti kimi deyil, Avrasiyanın iqtisadi və strateji məkanında getdikcə daha mühüm qapı və geoiqtisadi körpü kimi formalaşır. Onun coğrafi mövqeyi bunun təməlini yaradıb, bu üstünlüyü davamlı bağlantıya nə dərəcədə səmərəli çevirə bilməsi isə gələcək regional təsirin miqyasını müəyyən edəcək", - deyə o vurğulayıb.