İndi növbə quru bəyanatların yox, konkret və qətiyyətli hüquqi addımlarındır
Ermənistanda gərgin keçən parlament seçkilərinin nəticələri bəlli oldu. Seçki bülletenlərinin yüz faizi sayıldı və Nikol Paşinyanın "Vətəndaş Müqaviləsi" Partiyası 49,81 faiz səs toplayaraq qalib gəldi. Ermənistan Mərkəzi Seçki Komissiyasının rəhbəri Vahaqn Ovakimyan deyib ki, nəticələrin yenidən sayılması və düzəliş edilməsi ayın 12-dək davam edəcək: "Bundan sonra şikayətlər və ərizələr qiymətləndiriləcək. Yekun nəticələr iyunun 14-də elan ediləcək".
Əslində, Paşinyanın qələbəsi sürpriz olmadı, onun rəqiblərindən daha çox səs toplayacağı gözlənilirdi. Konstitusiyaya əsasən, Baş nazirin seçilməsi, hökumətin tərkibinin təsdiqlənməsi üçün adi çoxluq (50+1) kifayətdir. Beləliklə, Nikol Paşinyanın partiyası növbəti dəfə təkbaşına hökuməti formalaşdırmaq şansı əldə edir. Lakin Paşinyanın hədəflərinə çatması üçün indiki nəticə yetərli görünməyə bilər. Məsələ ondadır ki, 29 mandatlı Samvel Karapetyanla 12 mandatlı Robert Koçaryan bloklarının birləşməsi parlamentdə təsir imkanlarına malik müxalif platforma formalaşdırmaq imkanı qazanıblar. Belə olacağı təqdirdə Paşinyan üçün bir sıra məsələlərdə əlavə çətinliklərin yaranacağı istisna edilmir.
Əsas məsələlərdən biri Ermənistanda yeni konstitusiyanın qəbulu, ərazi iddialarının mövcud qanunvericilikdən tamamilə çıxarılmasıdır. Konstitusiya dəyişikliyi regionda formalaşan yeni reallıqlar kontekstində ilk növbədə Paşinyan hökumətinə lazımdır. Rəsmi Bakı sülh sazişinin tam imzalanması kontekstində Ermənistan Konstitusiyasında ərazi iddialarının aradan qaldırılmasını vacib şərt olaraq görür. Azərbaycanla sülh sazişi və Türkiyə ilə normallaşma məsələsində Karapetyan-Koçaryan blokları ortaq mövqe nümayiş etdirə, prosesi tormozlamağa cəhd göstərə bilərlər. Bənzər tendensiyanın Qərblə Rusiya arasında seçim məsələsində də müşahidə ediləcəyi deyilir.
Lakin Paşinyanın boş dayanmayacağı bəllidir. Əgər müxalif düşərgə hökumətə qarşı sərt qarşıdurma xəttini seçərsə, Paşinyanın hüquqi vasitələrdən istifadə edəcəyi şübhəsizdir. Yekun nəticələrdən sonra Nikol Paşinyanın səsləndirdiyi fikirlər də diqqət çəkir. O, Ermənistan xalqının səsvermə yolu ilə dövlətçiliyin, müstəqilliyin və sülhün müdafiəsinə qalxdığını bəyan etdi, "müharibə partiyası" adlandırdığı qüvvələrin məğlubiyyətini vurğuladı. Həmçinin qeyd etdi ki, "üçbaşlı müharibə partiyası"nın və onu müşayiət edən cinayətkar oliqarxik sistemin aradan qaldırılması hökumətin ən vacib vəzifələrindən biri olacaq: "Biz bunu təxirə salmadan və çox qətiyyətli və aydın addımlarla həyata keçirməliyik". Paşinyan müxalifət rəhbərlərinin əvvəlki cinayətlərinə görə həbs olunma ehtimalını da gündəmə gətirib.
Ermənistanda keçirilən seçkilərdə önəmli olan cəmiyyətin hansı siyasi xəttə üstünlük verməsidir. Seçkilər təkcə hakimiyyət uğrunda siyasi mübarizə deyildi, həmçinin ölkənin gələcək geosiyasi istiqamətinin müəyyənləşdirilməsi baxımından əhəmiyyətli idi. Seçki nəticələri göstərdi ki, seçicilərin təxminən yarısı Nikol Paşinyanın təklif etdiyi Avropaya inteqrasiya, sülh və transformasiya gündəliyinə üstünlük verir.
Paşinyanın seçki kampaniyasının əsas xüsusiyyəti praqmatik mesajlar üzərində qurulması idi. O, seçicilərə Azərbaycanla yeni müharibə və qeyri-müəyyənlik perspektivi ilə iqtisadi inkişaf, regional kommunikasiyaların açılması və beynəlxalq inteqrasiya arasında seçim təqdim etməyə çalışdı. Revanşist qüvvələri isə keçmişin simvolu kimi təqdim etdi. Ermənistan cəmiyyətinin əhəmiyyətli hissəsi revanşistləri korrupsiya və ölkəni ağır geosiyasi asılılığa sürükləmiş zərərli qüvvələr kimi görür. Buna görə də kampaniya daha çox "gələcək və ya keçmiş" arasında seçim formasında aparıldı.
Digər mühüm amil Ermənistan cəmiyyətində yeni müharibə qorxusunun güclü olmasıdır. Əksəriyyət anlayır ki, revanşist çağırışlar Ermənistanı növbəti fəlakətə sürükləyir. Bu baxımdan Paşinyanın qələbəsi ilk növbədə Ermənistan cəmiyyətinin yeni müharibə riskini qəbul etməməsinin, köhnə siyasi elitalara etimadsızlığının və regionda formalaşmış yeni geosiyasi reallıqlara uyğunlaşmaq məcburiyyətinin nəticəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Ermənistan seçicisi mövcud şəraitdə daha real və daha az riskli hesab etdiyi siyasi kursa səs verdi. Bu, eyni zamanda 2020-ci ildən sonra formalaşmış yeni geosiyasi düzənin, Prezident İlham Əliyevin qətiyyətlə müdafiə etdiyi sülh strategiyasının növbəti siyasi təsdiqidir. Postmüharibə dövründə Azərbaycanın irəli sürdüyü davamlı sülh və normallaşma gündəliyi regionda aparıcı siyasi xətdir.
Paşinyan xalqdan növbəti dəfə mandat alsa da, onun sınaqdan necə çıxması hələ indi başlayır. Seçkilərdə ifadə olunan ictimai iradənin sonrakı siyasi qərarlarda əksini tapması İrəvan hökuməti üzərinə düşən əsas məsuliyyətlərdən biridir. Ermənistan rəhbərliyi bundan sonra sülh gündəliyinə uyğun real siyasi qərarlar qəbul etməlidir. Sərhədlərin delimitasiya və demarkasiyası prosesinin sürətləndirilməsi, sülh sazişinin imzalanması üçün zəruri hüquqi addımların atılması və regional nəqliyyat-kommunikasiya layihələrinin həyata keçirilməsi növbəti mərhələnin əsas göstəriciləri olacaq.
Nəticə etibarilə indi növbə quru bəyanatların yox, konkret və qətiyyətli hüquqi addımların atılmasıdır. Azərbaycanın formalaşdırdığı yeni regional reallıq kontekstində Ermənistanın başqa yolu da yoxdur. Sülh gündəliyindən yayınmaq İrəvan üçün növbəti və bəlkə də daha ağır siyasi-iqtisadi fəlakətin başlanğıcı demək olacaq.
İsmayıl QOCAYEV,
"Azərbaycan"
677jpg_1781134810.jpg)
