Azərbaycan xalqının Milli Qurtuluş Günündə 2021-ci il 15
iyun tarixində "Azərbaycan Respublikası ilə Türkiyə Respublikası arasında
müttəfiqlik münasibətləri haqqında Şuşa Bəyannaməsi"nin imzalanması tarixi
hadisəyə çevrildi. Bu sənəd həm də Azərbaycan ilə Türkiyənin qardaşlığını bütün
dünyaya çatdıran mesaj oldu. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin və Türkiyə
Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın imzaladıqları bəyannamə iki qardaş ölkə
arasında tarixi münasibətlərin yeni mərhələsinin əsasını qoydu. Bu, eyni
zamanda sarsılmaz müttəfiqlik münasibətlərinin təzahürü idi".
Milli Məclisin deputatı Sevinc HÜSEYNOVA qəzetimizə
açıqlamasında deyib ki, Şuşa Bəyannaməsi müttəfiqlik münasibətlərinin
geostrateji əhəmiyyətini artırır: "Şuşa Bəyannaməsi - qardaşlığın yeni
tarixi mərhələsidir. Bu sənədin imzalanması ölkələrimiz arasındakı münasibətlərin
bütün müstəvilərdə davamlı inkişafına zəmin yaradır. Müttəfiqlik əlaqələri
siyasət, beynəlxalq müstəvidə birgə əməkdaşlıq, iqtisadiyyat, enerji təhlükəsizliyi,
nəqliyyat, mədəniyyət, təhsil, ordu quruculuğu və digər strateji sahələrdə olan
birgə addımları özündə ehtiva edir. Eyni zamanda Şuşa Bəyannaməsi əhatəli sülhə
yol açır və bölgədə inteqrasiya proseslərini stimullaşdırır. Bütün bunlarla
yanaşı, əraziyə yeni sərmayə qoyuluşu prosesinin stimullaşdırılmasında, yeni
iqtisadi münasibətlərin formalaşmasında tarixi razılaşmanın rolu olduqca
böyükdür. Bəyannamədə nəzərdə tutulan hərbi əməkdaşlıq, regional əhəmiyyət
daşıyan iqtisadi layihələr və bütün digər müstəviləri əhatə edən təşəbbüslər
ölkələrimizin beynəlxalq nüfuzunu artırır. Sözsüz ki, ölkələr arasında münasibətlərin
gələcəyinin müəyyən olunması və əlaqələrin
ən yüksək səviyyəyə qaldırılmasında bəyannamənin icrası keyfiyyətcə daha yüksək
işbirliyinin təminatı hesab edilir".
Deputat bildirib ki, 44 günlük Vətən müharibəsində olduğu
kimi, işğaldan azad olunmuş ərazilərin yenidən qurulması prosesində də Azərbaycan
ilə Türkiyə arasında sıx əməkdaşlıq mövcuddur. Bu xüsusda Zəngəzur dəhlizi
(TRIPP) böyük geosiyasi və iqtisadi əhəmiyyətə malikdir. Bu layihənin həyata
keçirilməsi ilə Şərqdən Qərbə hər kəsin istifadə edə biləcəyi yeni bir ortaq
iqtisadi dəhliz açılacaq. Türkiyə ilə Azərbaycanı dəmiryolu və avtomobil yolu
ilə birləşdirəcək Zəngəzur dəhlizi (TRIPP) reallığa çevrilir.
S.Hüseynova qeyd edib ki, bəyannamədə əksini tapan və
iqtisadi inkişafa təkan verən məsələlərdən biri də ölkələrin qarşılıqlı surətdə
investisiya qoyuluşlarını həyata keçirməsindən, habelə bu sahədə strateji məqsədlərin
olmasından ibarətdir: "Qarşılıqlı investisiya qoyuluşları ölkələrin
iqtisadiyyatının sürətli inkişaf etməsinə, zəruri sahələrin genişləndirilməsinə,
strateji sahələrin isə daha da təkmilləşdirilməsinə şərait yaradır,
inteqrasiyanı dərinləşdirir. Bəyannamə ilə Azərbaycan və Türkiyə ticarət-iqtisadi
münasibətlərdə milli iqtisadiyyatların və ixracın şaxələndirilməsinə nail olub.
Bütün bunlarla yanaşı, tərəflər xarici siyasət sahəsində əlaqələndirmənin və
müntəzəm ikitərəfli siyasi məsləhətləşmələrin həyata keçirilməsinin vacibliyini
qeyd edirlər və bu istiqamətdə Azərbaycan ilə Türkiyə arasında Yüksəksəviyyəli
Strateji Əməkdaşlıq Şurası çərçivəsində fəaliyyətlərin əhəmiyyətini
vurğulayırlar. Sənədə əsasən, tərəflər beynəlxalq münasibətlərin inkişafı,
regional və qlobal təhlükəsizlik və sabitlik məsələlərinin həlli üçün birgə səylər
göstərirlər".
Deputat vurğulayıb ki, müdafiə sahəsində əməkdaşlıq və
qarşılıqlı hərbi yardım məsələlərinin bəyannamədə əks olunması vacib məqamlardan
biridir. Ölkələr bundan sonra da bir-birinin təhlükəsizliyini təmin edəcək.
Müdafiə sənayesi sahəsində əlaqələrin inkişafı isə onların hərbi qüdrətini
artırır. İki qardaş ölkə həm də Silahlı Qüvvələrinin müasir tələblərə uyğun
olaraq yenidən formalaşdırılması və modernləşdirilməsi istiqamətində birgə səylər
göstərir. İki ölkə müdafiə qabiliyyətlərinin və hərbi təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsinə
yönələn tədbirlər həyata keçirir. Dövlətimizin başçısının da qeyd etdiyi kimi:
"Birgə Bəyannamədə tarixi Qars müqaviləsinə istinad edilir. Tarixi Qars
müqaviləsi düz yüz il bundan əvvəl imzalanmışdır. Bu da böyük rəmzi məna
daşıyır. Yüz ildən sonra azad edilmiş Şuşa şəhərində müttəfiqlik haqqında
imzalanan Birgə Bəyannamə bizim gələcək iş birliyimizin istiqamətini göstərir".
Sözsüz ki, bəyannamə Ermənistandakı revanşist qüvvələrə mühüm ismarışdır. Bəyannamə
ilə Türkiyə açıq şəkildə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün pozulması, dövlət sərhədlərinə
təhdid kimi halların baş verməsi halında ordusu ilə ölkəmizin yanında yer
alacağını beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətinə çatdırır", - deyə o əlavə
edib.
Sevinc Hüseynova bəyannamənin beynəlxalq əhəmiyyətini şərtləndirən
mühüm amillərə də diqqət çəkib. Bəyannamədən irəli gələn öhdəliklərin yerinə
yetirilməsi ölkələrimiz arasında müxtəlif sahələri əhatə edən əməkdaşlığın dərinləşməsinə,
regional inteqrasiyaya və təhlükəsizliyə xidmət edir. Eyni zamanda Azərbaycanın
və Türkiyənin milli gücünün artmasını, dünyada söz və nüfuz sahibi kimi
mövqeyinin daha da möhkəmlənməsini şərtləndirir. Sənədin ortaya qoyduğu mühüm məsələlərdən
biri də xaricdə yaşayan türk və Azərbaycan icmaları arasında informasiya
mübadiləsini artırmaq və diplomatik səyləri birləşdirməkdir. Məhz bu bəyannamənin
imzalanmasından sonra Şuşada 15 uyun tarixində ənənəvi olaraq konfranslar
keçirilir. Yeni Azərbaycan Partiyasının təşkilatçılığı ilə 2022-ci ilin iyunun
15-də Şuşa Bəyannaməsinin birinci ildönümü münasibətilə "Azərbaycan-Türkiyə
strateji müttəfiqlik münasibətləri Qafqaz və region üçün sülh və sabitlik mənbəyidir"
mövzusunda, 2023-cü ilin iyunun 15-də "Heydər Əliyev İli" çərçivəsində
Milli Qurtuluş Gününə və Şuşa Bəyannaməsinin imzalanmasının ikinci ildönümünə həsr
olunmuş "Qurtuluşdan Zəfərə" mövzusunda, həmçinin 2024-cü ilin iyunun 15-də "Türk Dövlətləri
Təşkilatı: geosiyasi reallıqlar və qlobal kataklizmlər fonunda yeni strateji hədəflərə
doğru", 2025-ci ildə isə "Yeni dünya nizamı: geosiyasi aspektlər və
qlobal çağırışlar" mövzusunda beynəlxalq konfranslar keçirilib.
Deputat qeyd edib ki, Şuşa Bəyannaməsi yalnız Azərbaycan və
Türkiyə arasında münasibətlərin inkişafına deyil, bütövlükdə regionda sülhün, təhlükəsizliyin
və əməkdaşlığın möhkəmlənməsinə xidmət edən mühüm siyasi sənəddir. Bu Bəyannamə
"Bir millət, iki dövlət" prinsipinin ən yüksək siyasi-hüquqi ifadəsi
olmaqla yanaşı, gələcək nəsillər üçün də etibarlı əməkdaşlıq modelidir.
Əsmər QARDAŞXANOVA,
"Azərbaycan"
