Etimad, qətiyyət, tərəfdaşlıq və milli maraq
Müasir dünyanın siyasi mənzərəsi sürətlə dəyişir. Qlobal güc mərkəzləri arasında rəqabət dərinləşir, beynəlxalq münasibətlər sistemi yeni çağırışlarla üz-üzə qalır, regional münaqişələr isə dünya təhlükəsizliyini ciddi təhdid edir.
Belə mürəkkəb geosiyasi şəraitdə dövlətlərin beynəlxalq nüfuzu təkcə iqtisadi və hərbi potensialı ilə deyil, həm də diplomatik çevikliyi, siyasi etibarlığı və çoxtərəfli əməkdaşlıq imkanları ilə müəyyən olunur. Bu gün güclü diplomatiya beynəlxalq münasibətlərdə söz sahibi olmağın ən təsirli vasitələrindəndir.
Son illərin siyasi prosesləri göstərir ki, Azərbaycan yeni geosiyasi reallığın fəal iştirakçılarındandır. Vaxtilə beynəlxalq təşkilatlarda mövqeyini möhkəmləndirməyə çalışan Azərbaycan bu gün qlobal qərarların müzakirə olunduğu platformalarda təşəbbüslər irəli sürən, mühüm layihələrin həyata keçirilməsində aparıcı rol oynayan və regional əməkdaşlığa real töhfələr verən etibarlı tərəfdaş kimi qəbul edilir.
Bu yüksəliş illər boyu ardıcıl həyata keçirilən düşünülmüş dövlət siyasətinin, milli maraqlara söykənən xarici siyasət kursunun və Prezident İlham Əliyevin məqsədyönlü diplomatik fəaliyyətinin nəticəsidir. Dövlətimizin başçısının rəhbərliyi ilə Azərbaycan balanslaşdırılmış, praqmatik və milli maraqlara əsaslanan xarici siyasət yürüdərək müxtəlif siyasi mərkəzlərlə qarşılıqlı etimada söykənən münasibətlər qurmağa nail olub. Qətiyyətlə deyə bilərik ki, Azərbaycanın diplomatik uğurları bu gün regionla bərabər, bütövlükdə Avrasiya məkanının siyasi gündəliyinə təsir göstərən mühüm amillərdən biri kimi qiymətləndirilir. Enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat-kommunikasiya layihələri, qlobal iqlim gündəliyi və humanitar əməkdaşlıq sahəsində irəli sürülən təşəbbüslər ölkəmizin beynəlxalq nüfuzunu artırır. Xüsusən 44 günlük Vətən müharibəsindən sonra yaranmış yeni geosiyasi reallıq Azərbaycanın diplomatik imkanlarını daha da genişləndirib. Artıq ölkəmiz regional proseslərin istiqamətini müəyyənləşdirən əsas siyasi aktorlardan biri kimi çıxış edir. Cənubi Qafqazda sabitlik, iqtisadi inteqrasiya və yeni əməkdaşlıq formatları haqqında danışarkən Azərbaycanın mövqeyini nəzərə almamaq mümkün deyil. Bunun ən mühüm göstəricilərindən biri aparıcı siyasi mərkəzlərin Bakıya artan marağıdır. ABŞ, Avropa İttifaqı, türk dünyası, Mərkəzi Asiya dövlətləri və Yaxın Şərq ölkələri ilə siyasi dialoqun intensivləşməsi Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində etibarlı tərəfdaş statusunu daha da möhkəmləndirib.
Müasir diplomatiyanın əsas üstünlüyü həm də gələcəyin siyasi və iqtisadi xəritəsini də formalaşdırmaq bacarığıdır. Azərbaycanın xarici siyasəti məhz bu baxımdan diqqəti cəlb edir. Ölkəmiz qlobal güclər arasında seçim edən deyil, müxtəlif siyasi mərkəzlərlə qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq quran, etimad körpüləri yaradan və milli maraqlarını prinsipial şəkildə qoruyan müstəqil dövlət kimi çıxış edir. Bu gün Azərbaycanın artan beynəlxalq nüfuzu gələcəkdə regional və qlobal proseslərə daha böyük təsir göstərə biləcək siyasi potensialının ifadəsidir.
Ölkəmizin xarici siyasətinin ən mühüm xüsusiyyətlərindən biri də müxtəlif siyasi qütblərlə eyni vaxtda qarşılıqlı faydaya əsaslanan əməkdaşlıq qura bilməsidir. Müasir dünyanın mürəkkəb geosiyasi şəraitində bu, hər dövlətə nəsib olmayan üstünlükdür. Milli maraqları əsas götürən Azərbaycan həm Qərb dövlətləri, həm türk dünyası, həm Mərkəzi Asiya ölkələri, həm də digər tərəfdaşlarla etimada söykənən münasibətlər quraraq beynəlxalq manevr imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirib.
Son aylar ABŞ ilə Azərbaycan arasında siyasi dialoqun intensivləşməsi də bu reallığın bariz nümunəsidir. Təhlükəsizlik, enerji, nəqliyyat və iqtisadi əməkdaşlıq sahələrində formalaşan qarşılıqlı etimad, təmasların artması və yeni əməkdaşlıq istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi münasibətlərin keyfiyyətcə yeni mərhələyə yüksəldiyini göstərir.
Avropa İttifaqı ilə əməkdaşlıq da yeni məzmun qazanır. Əgər əvvəlki dövrdə münasibətlərin əsasını enerji sahəsi təşkil edirdisə, artıq tərəfdaşlığın gündəliyi xeyli genişlənib. Orta dəhlizin inkişafı, nəqliyyat-kommunikasiya layihələri, rəqəmsal transformasiya, "yaşıl enerji", logistika, investisiyalar və regional təhlükəsizlik əməkdaşlığın əsas istiqamətlərinə çevrilib. Bu isə Azərbaycanın Avrasiya məkanında yeni iqtisadi əlaqələrin qurulmasında strateji tərəfdaş kimi qəbul olunduğunu göstərir.
Xüsusən Orta dəhlizin beynəlxalq əhəmiyyətinin artması Azərbaycanın geostrateji mövqeyini daha da gücləndirib. Avropa ilə Asiyanı ən qısa və etibarlı marşrutla birləşdirən bu nəqliyyat xətti qlobal iqtisadiyyatın mühüm elementlərindən birinə çevrilməkdədir.
Enerji diplomatiyasında da yeni mərhələ başlanıb. Uzun illər Avropanın enerji təhlükəsizliyinə mühüm töhfə verən Azərbaycan bu gün bərpaolunan enerji sahəsində də etibarlı tərəfdaş kimi çıxış edir. Xəzərin "yaşıl enerji" potensialından istifadə, elektrik enerjisinin Qara dəniz vasitəsilə Avropaya ötürülməsi və digər perspektivli layihələr ölkəmizin gələcəyin enerji xəritəsində də mühüm mövqeyə malik olacağını göstərir.
Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun sürətlə yüksəlməsi dünyanın aparıcı siyasi mərkəzlərinin ölkəmizə münasibətində də öz əksini tapır. Bunun nümunələrindən biri Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula fon der Lyayenin Bakıya həyata keçirdiyi işgüzar səfər oldu. Bu səfər Avropa İttifaqının Azərbaycanı Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində, Orta dəhlizin inkişafında və Cənubi Qafqazda sabitliyin möhkəmləndirilməsində strateji tərəfdaş kimi qiymətləndirdiyinin növbəti siyasi təsdiqi idi və o, bir daha nümayiş etdirdi ki, Azərbaycan təkcə enerji ehtiyatlarına malik ölkə deyil, həm də etibarlı siyasi tərəfdaş, sözünə və öhdəliklərinə sadiq dövlət kimi beynəlxalq münasibətlər sistemində mühüm yer tutur.
Son illərin diplomatik mənzərəsinə nəzər saldıqda bir həqiqət aydın görünür: Azərbaycan artıq beynəlxalq münasibətlər sistemində hadisələrin gedişini izləyən deyil, onların formalaşmasına təsir göstərən dövlətlər sırasındadır. Ölkəmiz yeni təşəbbüslər irəli sürür, müxtəlif siyasi mərkəzlər arasında etimad körpüləri yaradır, qlobal əməkdaşlığa real töhfələr verir və beynəlxalq qərarların qəbulunda rəyi nəzərə alınan nüfuzlu aktor kimi çıxış edir. Bu, ardıcıl dövlət siyasətinin, milli maraqlara söykənən müstəqil xarici siyasət kursunun, çevik diplomatik strategiyanın və Prezident İlham Əliyevin məqsədyönlü fəaliyyətinin nəticəsidir.
Elşən QƏNİYEV,
"Azərbaycan"
