Azərbaycan ədəbiyyatında da, onu tanıyanların, sevənlərin yaddaşında da Şamo Arif kimi qaldı. Valideynlərinin ona verdikləri ad isə Arif idi.
1936-cı il iyulun 9-da Qubadlının Əyin kəndində dünyaya göz açan Arifin ailəsində müqəddəs tutulan bir ada çevrilmişdi Şamo. Atası, yazıçı Süleyman Rəhimov o hələ dünyada olmayanda qələmə aldığı, 1931-ci ildə nəşr etdirdiyi ilk əsərinə "Şamo" adını vermişdi. Süleyman Rəhimov sonralar "Aynalı", "Qardaş qəbri", "Su pərisi", "Uğundu" və digər maraqlı əsərlər yazıb. Ancaq ilk əsərinin onun yaradıcılığında da, həyatında da fərqli yeri olub. Süleyman Rəhimov "Şamo" ilə vidalaşmayıb. 50 ilə yaxın böyük istəklə bu romanın üzərində çalışıb.
Şamo adı yazıçının özü kimi, bütün ailə üzvləri üçün doğma, əziz olub. Hər gün böyük sevgi ilə bu adı təkrar-təkrar çəkiblər. Çünki Süleyman Rəhimov "Şamo" romanının ilk variantının çap olunduğu vaxtda - 1931-ci il aprelin 2-də dünyaya göz açan oğluna həmin əsərinin qəhrəmanı Şamonun adını vermişdi. 5 il sonra dünyaya gələn Arif kiçik yaşlarından bu ada sevgini, ehtiramı görmüşdü.
Arifgil ailədə 6 uşaq - 4 qardaş, 2 bacı olublar. Ataları təkcə Azərbaycanda deyil, bütün keçmiş Sovet İttifaqı miqyasında tanınır, əsərləri çap olunurdu. Süleyman Rəhimovun ədəbiyyata vurğunluğu övladlarının da ömür yollarında sanki mayak idi. Onlar heç zaman ədəbiyyatın cazibəsindən uzaqlaşmamışlar. Sonralar hansı sənəti seçirlərsə-seçsinlər, ədəbiyyata qəlbən, ruhən bağlı olmuşlar.
Şamo Arif Rəhimov 1954-cü ildə Bakıda orta məktəbi bitirib Azərbaycan Sənaye İnstitutuna (indiki Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti) qəbul olub. 1959-cu ildən Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Neftçıxarma İnstitutunda (sonralar Azərbaycan Neft Sənayesi Elmi-Tədqiqat və Layihə İnstitutu) çalışıb. Elmə böyük maraq göstərən Arif Rəhimov böyük həvəslə araşdırmalar aparıb.
Arifin 29 yaşı olanda - 1965-ci ilin iyulunda ailələrində faciə baş verib. Onun sevimli qardaşı, gənc yaşlarından dünyaşöhrətli seysmoloq kimi tanınan, eyni zamanda ədəbi yaradıcılıqla məşğul olan, "Nizami" adlı dramın, "Cahanşah" adlı poemanın müəllifi Şamo Rəhimov 34 yaşında qəflətən vəfat edib. Onun vaxtsız ölümü ata-anasını, qardaş və bacılarını sarsıdıb. Arif Rəhimov əziz qardaşının xatirəsini yalnız qəlbində deyil, həm də adında yaşatmaq qərarına gəlib. Valideynlərinin razılığını alıb. O vaxtdan Şamo Arif olub.
Geologiya və minerologiya üzrə alim kimi tanınan Şamo Arifin dövri mətbuatda vaxtaşırı publisistik və elmi məqalələri dərc edilib. 1961-ci ildə Rahid Rəhimovla birgə çap etdirdiyi "Xəzər və neft" kitabı indiyədək aktualdır.
Gənclik illərindən dəqiq elmlərə böyük maraq göstərən Şamo Arif ədəbi fəaliyyətə də erkən başlayıb. "Qoşa çinar" hekayəsi ilk dərc edilən bədii əsəri olub. Sonralar "Göz dağı" povestini, "Anamın yuxusuna girməsi", "Qınamayın məni" romanlarını və başqa əsərlərini qələmə alıb. "Dədə Süleyman" adlı xatirələr toplusunu hazırlayıb.
1964-cü ildən Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının (indiki Azərbaycan Yazıçılar Birliyi) üzvü olan Şamo Arifin əsərlərində insan taleyi, mənəvi dəyərlər, ailə münasibətləri, vicdan, vətən sevgisi böyük həssaslıqla təsvir edilib. Yazıçı oxucunu hadisələrin deyil, insan ruhunun dərinliklərinə aparmağı bacarıb.
Şamo Arif sadəliyi, zəhmətkeşliyi, yüksək mədəniyyəti ilə seçilən ziyalılarımızdan idi. O, cəsarətli, sözü üzə deyən idi. Heç zaman şöhrət ardınca qaçmazdı. Şamo onun üçün heç zaman təxəllüs olmayıb. Nakam qardaşının adını öz adından əvvəl yazdırıb.
Yazıçı, publisist, geoloq Şamo Arif Rəhimov 2012-ci il iyunun 16-da dünyadan köçüb.
Zöhrə FƏRƏCOVA,
"Azərbaycan"
