Nikol Paşinyan hakimiyyətə gəldiyi ilk gündən Ermənistanın yeni konstitusiyası haqqında danışır. 2020-ci ilədək Paşinyan və ətrafı tərəfindən Ermənistan konstitusiyasının ölkənin unitar və sekulyar dövlət quruluşuna uyğun gəlmədiyini, əsas qanunda Erməni Apostol Kilsəsi və diasporu üçün xüsusi status müəyyənləşdirən 18 və 19-cu maddələrinin "dinin dövlətdən ayrı olduğu"nu ifadə edən 17-ci maddə və dövlət idarəçilik sistemi ilə bağlı digər müddəalarla ziddiyyət təşkil etdiyini vurğulayırdılar.
Belə ki, Ermənistan konstitusiyasının 18-ci maddəsi "Müqəddəs Erməni Apostol Kilsəsi" adlanır. Həmin maddədə qeyd olunur ki, Ermənistan Respublikası Erməni Apostol Kilsəsini milli kilsə kimi erməni xalqının mənəvi həyatında onun (erməni xalqının) milli mədəniyyətinin inkişafında və milli özünəməxsusluğunun qorunmasında müstəsna missiyasını tanıyır. Göründüyü kimi, 17-ci maddədə dinin dövlətdən ayrı olduğu vurğulandığı halda, 18-ci maddədə Erməni Apostol Kilsəsi "milli kilsə" kimi təqdim olunur və onun müstəsna missiyasının Ermənistan tərəfindən tanındığı qeyd olunur. Bu da dünyəvi, demokratik dövlətçilik anlayışının mahiyyəti ilə tamamilə ziddiyyət təşkil edir.
Milli Məclisin deputatı Elçin MİRZƏBƏYLİ qəzetimizə açıqlamasında deyib ki, eyni yanaşma dolayısıyla diasporla bağlı müddəanı da əhatə edir. Onun sözlərinə görə, Paşinyan hakimiyyəti ilə kilsə və diaspor təşkilatları arasında yaranan ziddiyyətlərin təməlində dayanan məqamlardan biri də məhz Ermənistan Baş nazirinin bu təsisatlarla bağlı mövqeyindən qaynaqlanır: "Ermənistan rəhbərliyinin bundan öncəki açıqlamalarında konstitusiyaya əlavə və dəyişikliklərdən deyil, yeni konstitusiyanın qəbul edilməsinin zəruriliyindən söz açıldı. Çox güman ki, Nikol Paşinyan ayrı-ayrı və konkret təsisatlarla bağlı müddəalara əlavə və dəyişikliklərin edilməsindən daha çox yeni konstitusiya layihəsinin hazırlanmasına üstünlük verəcək. Əks təqdirdə bütün bu prosesin kilsə, diaspor və erməni cəmiyyətinin bir hissəsinin hələ də hüquqi müstəvidə dəyərləndirə bilmədiyi, qarşıdurmalara rəvac verən amillərlə bağlı olduğu göz önünə çıxacaq. Bu da Ermənistan hakimiyyətinə qarşı revanşı, qüvvələrin ideoloji informasiya təxribatlarını gücləndirə bilər".
Deputat qeyd edib ki, bu baxımdan, ilin sonunadək yeni konstitusiya layihəsinin ictimai rəyə təqdim ediləcəyi daha inandırıcı görünür. Amma burada nəzərə alınması zəruri olan mühüm bir məqam var. Ermənistan konstitusiyasının tamamilə yenilənməsindən, yaxud sənədə əlavə və dəyişikliklərin edilməsi ilə bağlı prosedurun başladılmasından asılı olmayaraq, layihənin parlamentdə 2/3 səs çoxluğu ilə qəbul edilməsinin zəruriliyi dəyişməz qalır. "Eyni zamanda Ermənistan konstitusiyasının 202-ci maddəsi konstitusiya dəyişikliklərinin hüquqi mexanizmini kifayət qədər aydın şəkildə müəyyən edir. Həmin maddəyə əsasən, konstitusiyanın əsas bölmələri, o cümlədən dövlət quruluşunun əsaslarını müəyyən edən birinci, ikinci və üçüncü fəsillər, habelə digər fundamental müddəalar yalnız referendum yolu ilə dəyişdirilə bilər. Sözügedən müddəaların dəyişdirilməsini nəzərdə tutan konstitusiya layihəsi, yaxud bu müddəaların yer almadığı yeni konstitusiyanın qəbulu ilə bağlı referendumun keçirilməsi üçün isə parlamentin 2/3-nin dəstəyi labüddür. Konstitusiyada referendumun elan edilməsinin dəstəklənməsi ilə bağlı nəzərdə tutulan digər hallar, yəni 3/5 səs çoxluğu ilə bağlı qəbul proseduru birinci, ikinci və üçüncü fəsillərə şamil edilmir. Bu isə o deməkdir ki, istər Ermənistanın mövcud konstitusiyasına əlavə və dəyişikliklər edilsin, istərsə də yeni konstitusiyanın qəbulu nəzərdə tutulsun, bütün hallarda ölkənin müstəqillik bəyannaməsinə istinadən Ermənistan konstitusiyasının birinci fəslində yer alan ərazi iddialarının aradan qaldırılması üçün parlamentin 2/3 səs çoxluğuna ehtiyac duyulacaq", - deyə o əlavə edib.
E.Mirzəbəyli vurğulayıb ki, bu, Ermənistanın siyasi hakimiyyətinin, bütövlükdə bu ölkənin vətəndaşlarının problemidir. Çünki Ermənistan konstitusiyasında müstəqillik bəyannaməsinə istinadən Azərbaycana qarşı ərazi iddiaları qaldıqca, yekun sülh sazişinin imzalanması mümkün olmayacaq. Ermənistan konstitusiyasında başqa dövlətə qarşı ərazi iddialarının yer alması BMT Nizamnaməsinə, beynəlxalq müqavilələr hüququ ilə bağlı Vyana Konvensiyasının tələblərinə, bütövlükdə dövlətlərin ərazi bütövlüyü, sərhədlərinin toxunulmazlığı və suveren hüquqları ilə bağlı bütün hüquqi normalara və presidentlərə ziddir.
Əsmər QARDAŞXANOVA,
"Azərbaycan"
